I SA/Wa 1575/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi B. R. i J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy N. z dnia [...] maja 2008 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania B. i J. R. od decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości – utrzymał w mocy tę decyzję. W uzasadnieniu decyzji SKO w P. przedstawiło następujący stan sprawy: Wójt Gminy N. decyzją z [...] maja 2008 r. zatwierdził projekt podziału nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...]ha na działki [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha (droga gminna) oraz działki nr [...] o powierzchni [...] ha na działki [...] o pow. [...] o pow. [...] ha (droga gminna) i [...] o pow. [...] ha. Organ pierwszej instancji wskazał, że przedmiotowy podział ma na celu realizację celu publicznego, jakim jest budowa drogi gminnej. Nieruchomości przeznaczone do podziału stanowią własność J. i B. R. i w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego mają przeznaczenie [...]. B. i J. R. złożyli odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., w którym wnieśli o uchylenie decyzji pierwszej instancji podnosząc, że nie wyrażają zgody na planowany podział nieruchomości. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wskazało m.in., że w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) wraz z przepisami wykonawczymi. Zgodnie z art. 93 ust. 1 tej ustawy można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. W razie braku tego planu, stosuje się przepisy art. 94. Zgodność z ustaleniami planu dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu. Zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego opiniuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Opinię, o której mowa w ust. 4 wyraża się w formie postanowienie, na które przysługuje zażalenie. Natomiast zgodnie z art. 97 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podziału nieruchomości można dokonać z urzędu także wówczas, jeżeli jest on niezbędny do realizacji celów publicznych. Definicję celu publicznego zawiera art. 6 ustawy. Zgodnie z tym przepisem celami publicznymi są m.in. wydzielenie gruntów pod drogi publiczne i drogi wodne, budowa, utrzymywanie oraz wykonywanie robót budowlanych tych dróg, obiektów i urządzeń transportu publicznego, a także łączności publicznej i sygnalizacji. W przedmiotowej sprawie postępowanie zostało wszczęte z urzędu. Akta sprawy zawierają dokumenty określone w art. 97 ust. 1 ustawy. Przed wydaniem decyzji w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości, Wójt Gminy N. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2007 r. zaopiniował pozytywnie wstępny projekt podziału nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. postanowieniem z dnia [...] lutego 2007 r. utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 października 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 664/07 oddalił skargę B. i J. R. Planowany podział jest zgodny z zapisami prawa miejscowego zespołu zabudowy mieszkaniowej, jednorodzinnej w B. Z załącznika graficznego w postaci wypisu i wyrysu z miejscowego planu wynika, że dla działek przeznaczonych do podziału przewidziana jest funkcja objęta symbolami [...]. Dla tych obszarów określono w planie przeznaczenie pod jednojezdniowe aleje osiedlowe; jezdnie jednokierunkowe wraz ze ścieżkami rowerowymi i chodnikami, oddzielone pasem zieleni urządzonej z rowem melioracyjnym. Położenie i granice działek naniesione zostały na mapę sytuacyjno-wysokościową, która zgodna jest z częścią opisową planu. Istota rozstrzygnięcia organu sprowadza się skonkretyzowania ustaleń planu w odniesieniu do zamierzonego podziału i sposobu zagospodarowania działek uzyskanych w rezultacie podziału. Zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie i krajowe z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Za działki gruntu, o których mowa w tym przepisie przysługuje odszkodowanie. Twierdzenie odwołujących, iż zostali pozbawieni możliwości wypowiedzenia się w sprawie jest niezasadne. Akta zawierają szereg dowodów wskazujących na zapewnienie możliwości czynnego udziału stron w postępowaniu. Zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nabycie przez gminę, powiat, samorząd województwa lub Skarb Państwa prawa własności albo prawa użytkowania wieczystego gruntu wydzielonego pod drogę, jak również wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego, jest równoznaczne z pozbawieniem tych praw podmiotu dysponującego dotychczas odpowiednim tytułem prawnym do nieruchomości, który to podmiot był wnioskodawcą podziału. Powyższy przepis ma charakter wywłaszczeniowy. Ponieważ samo przejście własności działki gruntu na gminę następuje z mocy samego prawa, przedmiotem rokowań w sprawie odszkodowania nie może być kwestia odjęcia własności, lecz wyłącznie wysokość odszkodowania i sposób oraz termin jego zapłaty. Odszkodowanie za grunty przejęte pod drogi ustala się w odrębnym postępowaniu po uprawomocnieniu się decyzji o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości. Nie zachodzi w każdym razie potrzeba wydawania odrębnej decyzji w sprawie nabycia przez gminę prawa własności działki gruntu wydzielonej pod drogę, gdyż nabycie to następuje z mocy samego prawa. Decyzja zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości stanowi podstawę wpisu prawa własności gminy w odniesieniu do działki wydzielonej pod drogę. J. i B. R. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucili organowi pierwszej instancji, że nie zapewnił im pełnego wypowiedzenia się w sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. nie zażądało natomiast przedstawienia innych dokumentów mających związek ze sprawą, które są w posiadaniu skarżących. Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji SKO w P. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Artykuł 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie będąc związany granicami skargi, sąd obowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Uwzględniając powyższą regulację, sąd skargę uwzględnił, lecz z innych przyczyn niż w niej wskazane. W ocenie sądu wykazana w zaskarżonych decyzjach zgodność projektu podziału nieruchomości (działek nr [...] i [...]) z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego powoduje, że podział co do zasady jest zasadny. Zastrzeżenia jednak budzi przedstawiona w decyzjach organów powierzchnia nieruchomości przed i po podziale. Działka nr [...], jak podają organy przed podziałem miała powierzchnię [...] ha. Została podzielona na działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha. Oznacza to, że po podziale nieruchomości łączna powierzchnia nowo powstałych działek jest różna od powierzchni działki nr [...] przed podziałem. Różnica ta wynosi [...] m². Podobnie jest jeśli chodzi o działkę nr [...] o powierzchni [...] ha. Została ona podzielona na działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha. Również po podziale tej działki występuje różnica w jej powierzchni przed podziałem i po podziale, wynosi ona [...] m². W zaskarżonych decyzjach nie wyjaśniono przyczyny, z powodu której doszło do różnych ustaleń powierzchni nieruchomości przed i po podziale. Oznacza to, że wydane decyzje naruszają art. 7,8 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W ponownym postępowaniu konieczne będzie wyjaśnienie tych rozbieżności. Inną kwestią wziętą przez sąd pod uwagę z urzędu jest treść uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] sierpnia 2008 r. Z uzasadnienia tego wynika, że organ nie rozróżnia skutków podziału dokonanego na wniosek właściciela od dokonanego z urzędu w odniesieniu do własności działek gruntu przeznaczonych pod drogi publiczne. Powołany przez SKO art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma zastosowania w przypadku podziału nieruchomości z urzędu. Przepis ten odnosi się wyłącznie do podziału dokonanego na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości. Tylko w przypadku podziału na wniosek działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie i krajowe przechodzą z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Podobnego skutku co do przejścia prawa własności na skutek podziału nieruchomości dokonanego z urzędu ustawa o gospodarce nieruchomościami nie przewiduje. Oznacza to, że ostateczna decyzja o podziale nieruchomości z urzędu nie powoduje przejścia z mocy prawa własności nieruchomości niezbędnej do realizacji celu publicznego na własność podmiotów wymienionych w art. 98 ust. 1 ustawy. Nabycie własności takiej nieruchomości następuje w innym trybie, np. cywilnoprawnym albo w drodze wywłaszczenia. Z tych względów także rozważania SKO co do trybu i zasad ustalania odszkodowania za działki gruntu przeznaczone pod drogi nie mogą odnosić się do rozpatrywanej sprawy. Mają one zastosowanie przy ustalaniu odszkodowania za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek, co wyraźnie wynika z art. 98 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. wykracza poza uregulowania ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 152 – Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.