I SA/Wa 1577/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędzia WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] czerwca 2019 r. nr [...] odmówiło [...] przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy [...] z [...] marca 2019 r. nr [...], uznającej odwołującego się za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych na rzecz dzieci. W uzasadnieniu postanowienia SKO w [...] wskazało, że [...] kwietnia 2019 r. do organu wpłynęło pismo [...] (datowane i nadane [...] kwietnia 2019 r.) zatytułowane "Informacja w sprawie odwołania od decyzji z dnia [...] marca 2019 r.". W piśmie tym skarżący wskazał, że odwołanie wysłane [...] marca 2019 r. na adres ul. [...], zostało zwrócone z powodu braku odbioru korespondencji przez adresata. Do pisma załączony został skan listu nadanego [...] marca 2019 r., który został zwrócony adresatowi 15 kwietnia 2019 r. Skarżący podkreślił, że po raz kolejny nadał do SKO list wraz z odwołaniem od decyzji z [...] marca 2019 r. oraz wniósł o uwzględnienie odwołania w terminie, ponieważ list został nadany w odpowiednim czasie nieprzekraczającym 14 dni. SKO w [...] zaznaczyło, że w związku z powstałymi wątpliwościami, zwrócono się o sprecyzowanie żądania, którego [...] dokonał [...] maja 2019 r., wskazując, że pismo z [...] kwietnia 2019 r. było wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W dodatkowym piśmie z [...] maja 2019 r. skarżący wskazał, że wysyłając decyzję z [...] marca 2019 r. pomylił adresy Kierownika GOPS w [...] i wysłał odwołanie na adres SKO w [...], bowiem taki adres był w pouczeniu. Zdaniem strony listonosz powinien skierować przesyłkę na adres Kierownika GOPS w [...], gdyż jest to organ administracji, którego adres jest powszechnie znany. Ponadto przesyłka skierowana do SKO w [...] powinna zostać odebrana i w takim przypadku termin do odwołania zostałby zachowany. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania przytoczyło treść art. 58 kpa podnosząc, że dla zastosowania tego przepisu powinny być spełnione następujące cztery przesłanki, tj. wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie wraz z wnioskiem czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. Organ zaznaczył, że kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy podmiot ten działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociaż lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. W świetle powyższego SKO w [...] uznało, że prośba [...] z [...] kwietnia 2019 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie może zostać spełniona. Decyzja Wójta Gminy [...] z [...] marca 2019 r. odebrana 14 marca 2019 r. zawierała pouczenie o trybie i terminie wniesienia środka odwoławczego. Prawidłowo został też wskazany adres Kolegium i nie ma żadnych podstaw, by zakładać, że to z winy organu pierwszej instancji i na skutek wprowadzenia w błąd [...] przez ten organ, nadał on pierwotnie odwołanie na nieprawidłowy adres, co skutkowało tym, że nie zostało ono doręczone i zostało ono zwrócone do adresata. [...] nie uprawdopodobnił zatem braku swojej winy w nieterminowym złożeniu odwołania, gdyż za takie nie można traktować omyłkowe błędne zaadresowanie odwołania. W sprawie nie może mieć też zastosowania art. 65 kpa, który stanowi, że jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. W niniejszej sprawie podanie bowiem zostało zwrócone do adresata. Tym samym organ uznał, że w sprawie brak jest podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] marca 2019 r. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył [...] wnosząc o jego uchylenie. Skarżący podkreślił, że po otrzymaniu decyzji z [...] marca 2019 r. wniósł odwołanie z zachowaniem terminu, jednak pomylił adres i wysłał je na adres SKO w [...] – zgodnie z adresem wskazanym w pouczeniu decyzji. Kolejne pismo wysłał [...] kwietnia 2019 r., po tym jak otrzymał zwrot przesyłki. Pod koniec kwietnia 2019 r. otrzymał zaś pismo z [...] kwietnia 2019 r., którego treści nie zrozumiał. Po zasięgnięciu porady prawnej zwrócił się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem skarżącego, mimo błędnego wskazania adresu, przesyłka powinna zostać skierowana do Kierownika GOPS w [...], gdyż jest to organ administracji, którego adres jest powszechnie znany. Odwołanie skierowane na adres SKO w [...] powinno ponadto zostać odebrane i w takim przypadku termin do odwołania zostałby zachowany.  Skarżący zaznaczył ponadto, że organ odmówił przyjęcia przesyłki, nie wskazując przyczyn takiego postępowania. Niezrozumiałe jest też niezastosowanie przez organ art. 65 kpa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Przedmiotowym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu wniosku [...] odmówiło przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Wójta Gminy [...] z [...] marca 2019 r. Organ uznał bowiem, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia przedmiotowego odwołania. Zdaniem Sądu stanowisko organu jest wadliwe. Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, że decyzja z [...] marca 2019 r. doręczona została stronie 14 marca 2019 r. Okoliczność ta nie jest kwestionowana. 14-dniowy termin do wniesienia odwołania, określony w art. 129 § 2 kpa upłynął więc 28 marca 2019 r. Odwołanie wraz z wnioskiem o jego przywrócenie złożone zaś zostało 17 kwietnia 2019 r., a więc z uchybieniem terminu. Zgodnie z treścią art. 58 § 1 i § 2 kpa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że warunkiem dopuszczalności przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej jest łączne spełnienie określonych w tym przepisie przesłanek, tj. uprawdopodobnienie przez stronę, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, wniesienie prośby (wniosku) o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, dopełnienie czynności, dla której był przewidziany termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Jak zauważyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia koniecznym, a jednocześnie podstawowym warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu. Na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia, poprzez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała ona należytej staranności, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanego i istniejącej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi, gdy zachowanie strony postępowania odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności, a więc staranności w prowadzeniu spraw, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Nawet lekkie niedbalstwo przy dokonywaniu czynności w toku postępowania wyklucza przywrócenie terminu. O braku winy można zaś mówić w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i jeśli przeszkoda ta powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Wskazuje się także, że przywrócenie terminu usprawiedliwia zaistnienie obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Ponadto przy ocenie winy pożądany jest kompromis polegający na tym, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie organ wadliwie uznał, że wskazywane przez skarżącego okoliczności, tj. błędne zaadresowanie przesyłki zawierającej odwołanie, nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Wbrew bowiem twierdzeniom SKO w [...] zawarte w decyzji organu pierwszej instancji pouczenie o możliwości, sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia może budzić wątpliwości i wprowadzać w błąd stronę. Zwłaszcza stronę nieporadną, nieznającą przepisów prawa. Zauważyć trzeba, że w pouczeniu decyzji z [...] marca 2019 r. zawarto sformułowanie "od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], ul. [...] za pośrednictwem Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], w terminie 14 dni od daty jej otrzymania". Z analizy koperty, w której skarżący nadał w dniu [...] marca 2019 r. odwołanie od powyższej decyzji wynika natomiast, że jako adresata wskazał on "Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]", podając jednocześnie adres "ul. [...]", tj. adres SKO w [...]. Faktem jest, że przedmiotowa koperta została zaadresowana niewłaściwie. Okoliczności tej Sąd w żaden sposób nie neguje. Trudno jednak zgodzić się z twierdzeniem SKO w [...], że zacytowane wyżej pouczenie decyzji organu pierwszej instancji nie mogło wprowadzić w błąd. Przeciwnie – w ocenie Sądu - w/w sformułowanie pouczenia mogło zostać niewłaściwie zrozumiane, zwłaszcza - tak jak w niniejszej sprawie – przez osobę nieposiadającą stosownej wiedzy i nieznającą przepisów prawa. Tym samym uznać należy, że przedstawiona we wniosku o przywrócenie terminu argumentacja jest przekonywująca i uprawdopodabnia brak winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Podkreślić przy tym trzeba, że oceniając brak winy w uchybieniu terminu, innego miernika staranności w prowadzeniu sprawy należy wymagać od strony, która jest osobą wykształconą, świadomą swoich praw i obowiązków, innego natomiast w odniesieniu do osoby nieporadnej, czy też niewykształconej, która może mieć trudności z należytym zrozumieniem sformułowań prawnych. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynika sprawy, co uzasadnia jego uchylenie. Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni wskazane wyżej kwestie. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. ----------------------- 6