I SA/Wa 158/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Agnieszka Miernik WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant Anna Traczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2010 r. sprawy ze skargi Spółdzielni [...] w G. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2009 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji komunalizacyjnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz skarżącej Spółdzielni [...] w G. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. Stan faktyczny. 1. Decyzją z dnia [...] kwietnia 1998 r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził przekazanie na rzecz Gminy G. mienia Przedsiębiorstwa [...] w O. służącego zaopatrzeniu w energię cieplną miasta G. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa komunalizacyjna). 2. Z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego powołaną decyzją Wojewody [...] w dniu [...] czerwca 1999 r. wystąpiła Spółdzielnia [...] w G. (dalej powoływana jako Spółdzielnia), wskazując, że decyzja dotyczy części mienia Spółdzielni. We wniosku tym zawarto jednocześnie żądanie stwierdzenia nieważności powołanej decyzji komunalizacyjnej. 3. Postanowieniem z dnia [...] września 1999 r. nr [...] na żądanie Spółdzielni Wojewoda [...] wznowił postępowanie. 4. W wyniku przeprowadzenia wznowionego postępowania decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] Wojewoda [...] (na skutek uchylenia poprzednich rozstrzygnięć Wojewody [...] decyzjami organu odwoławczego z dnia [...] maja 2000 r.[...], z dnia [...] lipca 2001 r. nr [...] i z dnia [...] sierpnia 2008r. nr[...]) uchylił decyzję komunalizacyjną z dnia [...] kwietnia 1998 r. (art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a) i przekazał na rzecz gminy G. na podstawie art. 18 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej, następujące mienie Przedsiębiorstwa [...] w O; 1) [...] w budynku rozdzielni [...], 2) kocioł [...], 3) kocioł [...], 4) kocioł [...], 5) elektryczny wciągnik linowy, 6) węzeł [...] ul. [...] 8) sieć rozdzielczą od kotłowni [...], 9) sieć rozdzielczą od kotłowni [...] 10) sieć rozdzielczą od kotłowni [...], 11) sieć rozdzielczą od kotłowni [...], 12) sieć rozdzielczą od kotłowni [...] bud. mieszk., 13) sieć rozdzielczą od kotłowni [...] do przedszkola, 14) sieć rozdzielczą od kotłowni[...], 15) sieć [...] od[...], 16) sieć [...] od[...], 17) przyłącze do wymiennikowni ul. [...] 18) sieć [...] wys. parametr. ul.[...]. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Wojewoda podał, że w odrębnym postępowaniu z udziałem stron niniejszego postępowania w trybie przepisów ustawy z dnia 22 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. Nr 24, poz. 122 ze zm.) został ustalony wykaz należących poprzednio do [...] w O. składników majątkowych. Ustalenia zawarte w tym wykazie nie zostały zaskarżone do sądu powszechnego. Dlatego Wojewoda był zobowiązany do wydania decyzji komunalizacyjnej zgodnie z treścią tego wykazu. 5. Spółdzielnia wniosła odwołanie od tej decyzji, twierdząc z jej zdaniem całe sporne mienie zostało wybudowane oraz zakupione ze środków Spółdzielni i obecnie stanowi jej własność. 6. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...]. W uzasadnieniu organ podał, że na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) służące użyteczności publicznej i należące w dniu 27 maja 1990 r. do przedsiębiorstw państwowych dla których organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego pełnił funkcję organu założycielskiego, przekazuje się jako mienie komunalne gminom lub związkom komunalnym, jeśli jest ono niezbędne dla wykonywania ich zadań. Decyzja taka ma charakter konstytutywny i przekazaniu podlega tylko takie mienie, które zarówno w dniu 27 maja 1990 r. jak i w dniu podejmowania decyzji o jego przekazaniu stanowiło własność ogólnonarodową. Wykazy i protokoły mienia podlegającego przekazaniu są ustalane w trybie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1991 r. w sprawie szczególnego trybu podziału przedsiębiorstw państwowych podlegających komunalizacji (Dz.U. Nr 58, poz. 248 ze zm.). Ustalenia zawarte w tych wykazach są wiążące w postępowaniu komunalizacyjnym, a kwestionowanie tych ustaleń w postępowaniu komunalizacyjnym jest niedopuszczalne. Dlatego też decyzja Wojewody [...] wydana w oparciu o powołany wykaz jest prawidłowa. II. Zarzuty zawarte w skardze oraz stanowisko organu. 1. Skarżąca Spółdzielnia nie zgodziła się z powyższą decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie żądają jej uchylenia w całości. Skarżący wyjaśnił, że [...] w O. nigdy nie wykazało, że urządzenia ciepłownicze zbudowane na działkach Spółdzielni wchodzą w skład przedsiębiorstwa. Powyższa infrastruktura przesyłowa jest położna w obrębie granic działalności spółdzielni i jest powiązana w zespoły ciepłowniczo- technologiczne na gruncie spółdzielczym. Tym samym komunalizacja oznacza bezprawny zabór mienia Spółdzielni. 2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. III. Uzasadnienie prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, co następuje: 1. Sąd akceptując ustalenia faktyczne dokonane przez organ w zaskarżonej decyzji dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej ppsa) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. 2. Przede wszystkim wskazać trzeba, że zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania, umożliwiającym wzruszenie decyzji ostatecznych. Dotyczy ono bowiem kontroli prawidłowości wydanej decyzji ostatecznej. Podstawy wznowienia postępowania wymienione są enumeratywnie w art. 145 § 1 i art. 145a k.p.a. Z uwagi na fakt, iż stoi ono w opozycji do jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj. wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej, instytucja wznowienia postępowania może być stosowana tylko w ściśle określonych przypadkach, enumeratywnie wymienionych w art. 145 i 145a k.p.a. Korzystanie z prawem przewidzianych możliwości wzruszenia decyzji ostatecznych powinno mieć miejsce w sytuacjach wyjątkowych i prawnie uzasadnionych. 4. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie ma art. 146 § 1 k.p.a. który stanowi, że uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 k.p.a. – a więc tych, które miały zastosowanie w niniejszej sprawie - oraz w art. 145a k.p.a., jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Tak więc, gdy wystąpi w danej sprawie któraś z przesłanek wskazanych w art. 146 k.p.a. organ będzie zobligowany do wznowienia postępowania w drodze postanowienia, jego skutkiem nie będzie jednak uchylenie decyzji, lecz zgodnie z art. 151 § 2 k.p.a. stwierdzenie wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa. 5. Z treści tego przepisu – którego treść umknęła organom obu instancji – wynika zakaz uchylenia decyzji w ramach wznowionego postępowania po upływie powyższego okresu. Brak było zatem podstaw do uchylania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1998 r. w 2009 roku. W ramach wznowionego postępowania pierwotna decyzja komunalizacyjna od [...] kwietnia 2003 r. nie mogła już być uchylona. 6. Powyższe naruszenie obliguje Sąd do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji jako wydanej z rażącym naruszeniem art. 146 § 1 k.p.a. Zgodnie z orzecznictwem sądowym o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki które wywołuje decyzja (por. np. wyrok SN z 8 kwietnia 1994 r. (III ARN 13/94), OSN 1994, z. 3, poz. 36, wyrok NSA z 18 lipca1994 r. (V SA 535/94), ONSA 1995, z. 2, poz. 91). Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (NSA wyrok z dnia 9 lutego 2005 r. OSK 1134/04, LEX nr 165717). Taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, charakter naruszenia art. 146 § 1 k.p.a jest oczywisty i spowodował niedopuszczalne uchylenie ostatecznej decyzji, co naruszyło zasadę trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. 7. Tym samym Sąd nie zajmował się zarzutami zawartymi w skardze dotyczącymi kwestii własności urządzeń przesyłowych, gdyż sprawa musi być jeszcze raz rozpoznana przez właściwe organy. Na marginesie należy zauważyć, że wniosek Spółdzielni z 21 czerwca 1999 r. zawiera żądanie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej i Wojewoda powinien ten wniosek niezwłocznie przekazać Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji jako organowi właściwemu do jego rozpatrzenia. Z akt sprawy nie wynika, aby tego dokonano. Przy tym właśnie postępowanie o stwierdzenie nieważności – jako dające możliwość wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc – powinno mieć pierwszeństwo przed postępowaniem wznowieniowym. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 ppsa orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy