I SA/Wa 1585/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Maria Tarnowska Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi W. R. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2008 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa działając na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 9 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania W. R. od decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2008 r. nr [...] orzekającej o odmowie potwierdzenia posiadania przez W. R., prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2008 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Wojewoda [...], działając na podstawie art. 7 ust. 2 w związku z art. 1, art. 2, art. 3 ust. 2 oraz art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej decyzją z [...] marca 2008 r. odmówił potwierdzenia posiadania przez W. R., prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w Z. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł W. R. kwestionując rozstrzygniecie organu wojewódzkiego i podnosząc, iż przedmiotowa decyzja jest dla niego krzywdząca. W szczególności skarżący podniósł, iż organ I instancji naruszył: - art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 75, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez ich nie zastosowanie i błędną wykładnię, albowiem organy administracji publicznej powinny działać na podstawie przepisów prawa, stać na straży praworządności i podejmować kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie słuszny interes odwołującego się - art. 7 ust. 1 w związku z art. 1, art. 2, art. 3 ust. 2 oraz art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Rozpoznając odwołanie i całokształt sprawy Minister Skarbu Państwa ustalił i zważył co następuje: W dniu 13 stycznia 2004 r. W. R. złożył do Wojewody [...] wniosek o wydanie decyzji o potwierdzenie prawa do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego w Z., województwo T. Z postanowienia Sądu Rejonowego w O. z [...] listopada 1999 r. sygn. akt I Ns 709/99 wynika, że spadek po M. R. zmarłej w dniu 19 czerwca 1978 r., na podstawie ustawy nabył syn W. R. w całości. Organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z zebranych w sprawie dowodów w tym dokumentów archiwalnych potwierdzonych za zgodność przez notariusza w O. ojciec skarżącego W. R. został przeniesiony ze Starostwa w Z. na nowe miejsce służbowe. Organ wskazał, że spadek po D. M. na podstawie testamentu z 26 stycznia 1925 r. nabyła M. R. – matka skarżącego. Spadek po A. z M. K. na podstawie ustawy nabyła w 1/5 M. R. Jak wynika z odpisu aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 1939 r. numer repertorium [...] S. K. darował swojej córce M. R. nieruchomości położone w gminie katastralnej Z., tj. parcelę gruntową liczba [...] w obszarze [...] m2 w niwie "[...]" oraz parcele gruntowe liczby [...] łącznie o obszarze [...] m2 oraz połowę parcel gruntowych liczby [...] położonych w gminie katastralnej Z. Organ odwoławczy wskazał, że z potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii wyciągu z Dziennika Personalnego Nr [...] wydanego przez Ministerstwo Spraw Wojskowych z 5 lutego 1927 r. wynika, że W. R. został przeniesiony w stan spoczynku z dniem 30 kwietnia 1927 r. Organ powołał oświadczenia S. M. oraz A. Ł. z 8 sierpnia 1949 r., z których wynika, że W. R. "w 1927 r. przybył i pracował w fabryce [...] w K., zamieszkując na osadzie fabryczne, gdzie dotychczas zamieszkuje żona jego M. wraz z synem W.". Potwierdza to także zaświadczenie z 9 marca 1951 r., znak: [...] wydane przez sekcję personalną [...] Zakładów Papierniczych w K. stwierdzające, że W. R., zamieszkały w K. pracował w Fabryce [...] w K. od 1 lipca 1927 r. do 16 maja 1946 r. w charakterze pracownika umysłowego. W oparciu o powyżej wskazane dowody Minister Skarbu Państwa stwierdził, że małżonkowie R. mogli samodzielnie decydować o swoim miejscu pobytu. M. R. jak i jej mąż W. R. nie byli zmuszeni przebywać w K. Organ wskazując na treść przepisu art. 1 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. uznał, że M. R. przebywając od 1927 r. w K. i będąc tam w dniu 1 września 1939 r., przebywała w tej miejscowości z własnej woli i nie była zmuszana do opuszczenia swej nieruchomości z przyczyn związanych z wojną. Minister Skarbu Państwa odnosząc się do zarzutów odwołania wskazał, że organ I instancji prawidłowo zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, zastosował właściwe przepisy prawa materialnego i procesowego, w tym stosownie do art. 10 k.p.a. przed wydaniem przedmiotowej decyzji z [...] marca 2008 r. zawiadomił strony postępowania o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz dał jej czas na zgłoszenie żądań, przesyłając stronom zawiadomienie z dnia 11 marca 2008 r. Organ odwoławczy podkreślił, że z zebranych w sprawie dowodów wynika jednoznacznie, że M. R. nie spełnia wymogu zawartego w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., gdyż w dniu 1 września 1939 r. nie przebywała na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i nie opuściła go z innych przyczyn związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. Organ stwierdził, że prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie przysługuje spadkobiercom osoby, która sama takich praw nabyć nie mogła. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył W. R. Podniósł, że decyzja ta jest dla niego krzywdząca. Skarżący przedstawił losy swojej rodziny. Wskazał, że w 1923 r. ojciec został oddelegowany do służby wojskowej ze Starostwa w Z. do M. w województwie [...], a w 1927 r. przeniesiony został w stan spoczynku. Następnie podjął pracę w Fabryce [...] w K., gdzie pracował do 1946 r. Skarżący podniósł, że rodzice nie mieli możliwości w czasie wojny powrócić do Z., gdzie jego matka miała majątek. Skarżący podkreślił, że rodzice jego nie z własnej woli opuścili majątek lecz z rozkazu Ministerstwa Spraw Wojskowych. Na rozprawie w dniu 29 czerwca 2009 r. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu II instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowo - administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria należy uznać, że skarga nie jest zasadna. Organy obydwu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny, nie naruszając przy tym przepisów procesowych. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej ustawa ta określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie układów wymienionych w ust. 1 tego przepisu oraz umowy wskazanej w ust. 1a. Ponadto art. 1 ust. 2 stanowi, że przepisy ust. 1 stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Stosownie do art. 2 ustawy prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: 1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1; 2) posiada obywatelstwo polskie. A wiec - jak wynika z powyższego przepisu - przesłankami nabycia prawa jest m.in. zamieszkiwanie w dniu 1 września 1939 r. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wypędzenie lub zmuszenie do opuszczenia miejsca zamieszkania w związku z wojną. Prawidłowo organy obydwu instancji wskazały, że w niniejszej sprawie powyżej wskazana sytuacja nie miała miejsca. Otóż z zebranych w sprawie dowodów, szczegółowo zanalizowanych przez organy, w tym także pism skarżącego, rodzice jego mieszkali od roku 1927 w K. koło O. Mieszkali tam również w czasie II wojny światowej i po jej zakończeniu. Ojciec skarżącego pracował w zakładach papierniczych do 1946 r. W K. był ich dom i tam było centrum życiowe rodziny. Rodzina nie przybyła do K. w związku z wojną, lecz na skutek przeniesienia służbowego W. R. na wiele lat przed rozpoczęciem wojny. Wobec tego rodzina, ani była właścicielka M. R. nie zostali wypędzeni, nie byli zmuszeni opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w związku z wojną, gdyż na tym terytorium stale nie przebywali. Jak prawidłowo wskazały organy małżonkowie R. mogli decydować o swoim miejscu pobytu. Okoliczność, że matka skarżącego była właścicielką nieruchomości położonych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, nie jest wystarczająca do skutecznego domagania się realizacji prawa do rekompensaty na podstawie przepisów ustawy z 8 lipca 2005 r., z przyczyn wyżej już omówionych. Mając powyższe na uwadze wszystkie omówione okoliczności - z mocy art. 151 z mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.