I SA/Wa 1585/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Iwona Maciejuk (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2013 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku o przyznanie odszkodowania oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na podstawie art. 66 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, zwrócił A. M. podanie z dnia [...] stycznia 2007 r. o przyznanie odszkodowania. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] maja 2012 r. nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, że sprawa o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [..] grudnia 1949 r. nr [...] została zakończona decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] stwierdzającą nieważność tego orzeczenia. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją własną Ministra z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...]. A. M. pismem z dnia [...] stycznia 2007 r. wystąpiła o zwrot przejętej nieruchomości, wskazanie nieruchomości zastępczej lub o przyznanie odszkodowania. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] z urzędu stwierdził nieważność własnej decyzji z dnia [...] grudnia 2004 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji z dnia [...] czerwca 2005 r. Decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2007 r. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2007 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zawiesił postępowanie z wniosku strony z dnia z dnia [...] stycznia 2007 r. o zwrot przejętej nieruchomości, wskazanie nieruchomości zastępczej lub o przyznanie odszkodowania. Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. A. M. wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania. Postępowanie to zostało podjęte postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. nr [...]. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził w zaskarżonym postanowieniu, że w obowiązującym stanie prawnym brak jest podstaw do prowadzenia przed tym organem postępowania administracyjnego dotyczącego zwrotu przejętej nieruchomości lub przyznania nieruchomości zastępczej. Odnosząc się do kwestii odszkodowania organ wskazał, że przepis art. 160 k.p.a. określający zasady przyznawania stronie odszkodowania na skutek wydania decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. na podstawie art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r., o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2004r. Nr 1562, poz. 1692) został uchylony z dniem 1 września 2004 r. Z tym dniem uległ zmianie stan prawny w zakresie odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody powstałe w następstwie wydania ostatecznych decyzji administracyjnych niezgodnych z prawem. Minister wskazał, że zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2011 r. sygn. akt III CZP 112/10 od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, właściwe do dochodzenia odszkodowania za szkodę wyrządzoną wadliwą decyzją administracyjną podjętą przed tym dniem jest - bez względu na dzień wydania ostatecznej decyzji nadzorczej - tylko postępowanie przed sądami powszechnymi. Organ podał, że stanowisko takie prezentowane jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Minister podkreślił, że organy administracji publicznej są obowiązane do przestrzegania z urzędu swojej właściwości, stąd zaszła podstawa do zwrotu podania, na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. Postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [..] czerwca 2012 r. stało się przedmiotem skargi A. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż w sytuacji, gdy uzyskano dodatkowe dowody w zakresie ustalenia stanu faktycznego i prawnego dotyczącego nieruchomości, oczekiwała od organu podjęcia zawieszonego postępowania. Jednakże mimo posiadania przez Ministra ekspertyzy geodezyjno-prawnej dotyczącej [...], Minister nie wznowił postępowania i nie stwierdził nieważności niekorzystnych dla skarżącej decyzji z dnia [..] lipca 2007 r. i z dnia [...] września 2007 r. Skarżąca podała, że w wyniku negatywnych decyzji organu z 2007 r. przywrócony został stan skutkujący pozbawieniem prawa do odszkodowania za nieruchomość [...]. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie powołując dotychczasowe ustalenia. Dodatkowo organ wskazał, że A. M. wnioskiem z dnia [...] lipca 2012 r. wystąpiła do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o stwierdzenie nieważności decyzji tego organu z dnia [...] września 2007 r. Minister podał, że wniosek ten rozpoznany zostanie w odrębnym postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2012 r. odpowiadają prawu. Zaskarżone postanowienie wydane zostało, na podstawie art. 66 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. W dniu 1 września 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 września 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692 – dalej "ustawa nowelizacyjna"), mocą której uchylony został z dniem 1 września 2004 r. art. 160 k.p.a., a odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody wyrządzone wydaniem nieważnej lub niezgodnej z prawem decyzji administracyjnej uregulowana została w art. 4171 § 2 kc. Kwestie międzyczasowe omawianej nowelizacji unormowano w art. 5 ustawy nowelizacyjnej. Stanowi on, że do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy (przed 1 września 2004 r.) stosuje się przepisy dotychczasowe w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy. W ocenie Sądu, organy prawidłowo zastosowały w niniejszej sprawie przepis art. 66 § 3 k.p.a., albowiem od dnia 1 września 2004 r. właściwym trybem dochodzenia roszczenia za szkodę wyrządzoną wadliwą decyzją administracyjną podjętą przed tym dniem jest, bez względu na datę wydania decyzji nadzorczej, postępowanie przed sądami powszechnymi. Pogląd taki prezentowany jest w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, a Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę pogląd ten w pełni podziela (v. uchwała SN w pełnym składzie z dnia 31 marca 2011 r. sygn. akt III CZP 112/10, OSNC 2011/7-8/75, Lex nr 751460; wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2011 r. sygn. akt II OSK 1099/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie był zatem organem właściwym do rozpatrzenia podania z dnia [..] stycznia 2007 r., którym strona dochodziła w istocie naprawienia szkody wyrządzonej decyzją administracyjną, tj. orzeczeniem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] grudnia 1949 r. Nr.[...]. Podanie to złożone zostało przez stronę w czasie, gdy w obrocie prawnym pozostawała decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2005 r. utrzymująca w mocy własną decyzję tego organu z dnia [...] grudnia 2004 r. o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] grudnia 1949 r. Orzeczeniem tym, z dnia [...] grudnia 1949 r., Minister w punkcie 1 uchylał: orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w W. z dnia [...] czerwca 1945 r. stwierdzające, że nieruchomość ziemska [...] nie podpada pod działanie art. 2 ust. 1 pkt e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz własne zarządzenie z dnia [...] stycznia 1949 r. o przejęciu na własność Państwa tego majątku, w punkcie 2 organ uznawał nieruchomość ziemską [...] za podpadającą pod działanie art. 2 ust. 1 pkt e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W czasie zatem, gdy strona wniosła podanie o przyznanie odszkodowania, istniała w obrocie prawnym decyzja nadzorcza, ustalająca wadę prawną określoną w art. 156 § 1 k.p.a. Stan prawny uległ zmianie po wydaniu przez Ministra decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. i utrzymującej ją w mocy decyzji z dnia [..] września 2007 r. Powyższe nie zmienia jednak prawidłowego ustalenia przez organ, że właściwym trybem postępowania w sprawach o naprawienie szkody wyrządzonej wydaniem decyzji administracyjnej jest tryb postępowania przed sądem powszechnym. Stąd brak było podstaw do rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie przez organ administracji publicznej. Zarzuty skargi Sąd uznał za niezasadne. Zauważyć należy przy tym, że podniesione argumenty odnoszą się w istocie do prawidłowości orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] grudnia 1949 r., które w tym postępowaniu nie jest przedmiotem kontroli Sądu. Również prawidłowość decyzji wydanej przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu [...] lipca 2007 r. i utrzymującej ją w mocy decyzji z dnia [...] września 2007 r. nie może być przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym, albowiem Sąd, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), rozstrzyga w granicach danej sprawy. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w wyroku.