I SA/Wa 1587/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Mirosław Gdesz WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2013 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie uznania za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oddala skargę. Decyzją z [...] kwietnia 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy K. z [...] marca 2013 r. nr [...], orzekającą o umorzeniu postępowania w sprawie uznania J. K. za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Powyższa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy: Zawiadomieniem z [...] stycznia 2013 r. J. K. - będący dłużnikiem alimentacyjnym - został poinformowany o wszczęciu z urzędu, na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. – o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.), przez Burmistrza Gminy K. postępowania w sprawie uznania go za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Wszczęcie postępowania w tej sprawie poprzedzone zostało bezskutecznym wezwaniem J. K. do stawiennictwa w siedzibie organu celem przeprowadzenia z nim wywiadu alimentacyjnego i odebrania oświadczenia majątkowego. W toku postępowania ustalono natomiast, że w stosunku do ww. wydana już została w dniu [...] października 2012 r. przez Burmistrza Gminy K. decyzja nr [...] uznająca go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, która to decyzja nadal pozostaje w obrocie prawnym. W tym stanie rzeczy Burmistrz Gminy K., działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., decyzją z [...] marca 2013 r. umorzył wszczęte przed nim postępowanie jako bezprzedmiotowe. W motywach podjętego rozstrzygnięcia, niezależnie od przyczyn uzasadniających umorzenie postępowania (a więc faktu rozstrzygnięcia sprawy wcześniejszą decyzją), organ przywołał także ustalenia jakie poczynił w odniesieniu do stanu egzekucji świadczeń alimentacyjnych od dłużnika w okresie od lipca do grudnia 2012 r., wskazując, że egzekucja ta była wówczas częściowo nieskuteczna. Wyegzekwowane zaś kwoty nie przekraczały w każdym miesiącu 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Od decyzji tej J. K. wniósł odwołanie, zarzucając jej niezrozumiałą treść, a także, że informacje w niej podane są nieprawdziwe i świadczą o niekompetencji urzędnika gminnego. W następstwie rozpoznania powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] kwietnia 2013 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy K., uznając umorzenie przez organ pierwszej instancji prowadzonego przed nim postępowania za zasadne. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że bezprzedmiotowość postępowania, prowadząca do jego umorzenia na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Do tych ostatnich natomiast należy m.in. sytuacja, w której dana sprawa została już rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną. Taka zaś sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie w związku z wydaniem w tej samej sprawie decyzji z [...] października 2012 r., uznającej J. K. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Kolegium odwołało się przy tym do poglądu wyrażonego w wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Bd 102/12 (Lex nr 1138305), wedle którego dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne i to niezależnie od prawidłowości tejże decyzji. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. K. zarzucając organowi, że nie rozpatrzył w przedmiotowej sprawie merytorycznie materiału dowodowego i innych aspektów z tym związanych. Z tego względu wniósł on o uchylenie w całości zakwestionowanej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając sprawę w ramach tych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie jest uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli sądowej jest rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. [...] kwietnia 2013 r. utrzymujące w mocy decyzję Burmistrza Gminy K. z [...] marca 2013 r. nr [...] o umorzeniu, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie uznania J. K. za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Zaskarżona decyzja nie rozstrzygała zatem co do istoty sprawy administracyjnej, w której było prowadzone postępowanie, ale stanowiła prawną formę jej zakończenia (załatwienia) w inny sposób, w rozumieniu art. 104 § 2 k.p.a. Przesłanką wydania tego rodzaju decyzji jest zaistnienie stanu tzw. "obiektywnej bezprzedmiotowości", tj. sytuacji, w której na skutek odpadnięcia jednego z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a., sprawa będąca dotychczas przedmiotem postępowania nie może się zakończyć rozstrzygnięciem kształtującym na gruncie norm administracyjnego prawa materialnego określony stosunek prawny, a więc rozstrzygnięciem określającym w sposób władczy o prawach, obowiązkach lub uprawnieniach adresata decyzji. Kluczowe zatem dla oceny jej legalności było ustalenie, czy w realiach rozpoznawanej sprawy zaistniały okoliczności prowadzące do obiektywnej bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Te zaś jak trafnie wywiódł organ występują m.in. wówczas, gdy sprawa administracyjna przed nim zawisła została już uprzednio rozstrzygnięta pozostającą w obiegu prawnym ostateczną decyzją administracyjną. Prowadzenie wszak kolejnego postępowania dotyczącego tej samej materii jest prawnie niedopuszczalne, gdyż wydana w takim stanie faktycznym i prawnym kolejna decyzja rozstrzygająca sprawę co do istoty, obarczona by była kwalifikowaną wadą prawną opisaną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., prowadzącą do jej nieważności od chwili wydania (skutek ex tunc). Sprawą administracyjną zakończoną kontrolowaną przez Sąd decyzją było zaś ustalenia w oparciu o art. 5 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.) statusu skarżącego –będącego w rozumieniu art. 2 pkt 3 tej ustawy dłużnikiem alimentacyjnym - jako uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, co w dalszej kolejności umożliwiać miało podjęcie wobec niego przez organ działań o charakterze represyjnym, w postaci skierowania do starosty wniosku o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego oraz złożenia wniosku o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 k.k. (vide art. 5 ust. 3b powołanej ustawy), a przez to skłonienie dłużnika do wypełniania ciążących na nim obowiązków. Postępowanie w tym względzie wszczęte zostało przez Burmistrza Gminy K. z urzędu w dniu [...] stycznia 2013 r. Tymczasem jak ustalono w jego toku sprawa o ustalenia powyższego statusu J. K. została już przesądzona ostateczną decyzją Burmistrza Gminy K. z [...] października 2012 r. nr [...], uznającą wówczas ww. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Decyzja ta, jak wynika z niespornych ustaleń organu, pozostaje nadal w obrocie prawnym. W konsekwencji powyższego, do czasu jej wyeliminowania wykluczona była prawna możliwość prowadzenia w tym względzie ponownie postępowania i podejmowania merytorycznego rozstrzygnięcia, w którym doszłoby do określenia statusu dłużnika alimentacyjnego w oparciu o ww. przepisy. Ta okoliczność była z kolei przesądzająca dla sposobu załatwienia obecnie zawisłej przed organem sprawy administracyjnej, gdyż implikowała wydanie przez Burmistrza Gminy rozstrzygnięcia o treści przewidzianej dyspozycją normy prawnej zawartej w przepisie art. 105 § 1 k.p.a., a więc o umorzeniu postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość. Skoro zatem organ pierwszej instancji podjął o tej treści decyzję to jego działaniu nie można skutecznie zarzucić naruszenia prawa. W konsekwencji także za zgodne z prawem, a zwłaszcza z ww. przepisem, uznać należy utrzymanie tej decyzji w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. Podnoszony natomiast w skardze zarzut braku merytorycznego odniesienia się do dowodów w sprawie nie został przez stronę w jakikolwiek sposób uzasadniony. Sąd zaś z urzędu rozpoznający sprawę w jej całokształcie, takiej wady w postępowaniu organów nie stwierdził. Stan faktyczny sprawy, w jej kluczowych z punktu widzenia podjętego rozstrzygnięcia elementach, został bowiem ustalony zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej i znajduje oparcie w zgromadzonym w aktach materiale dowodowym, a motywy, którymi kierowały się organy zostały przedstawione w uzasadnieniach decyzji w sposób przekonujący i logiczny, spełniając tym samym wymogi ustanowione w art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.