I SA/Wa 1588/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, sędzia WSA Przemysław Żmich, asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 21 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. J. w przedmiocie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 299/18 oddala skargę M. J. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez adwokata, pismem z 8 czerwca 2022 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy wyroku tut. Sądu z 18 grudnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 299/18, w sprawie dotyczącej ustalenia odszkodowania za nieruchomość w. położoną przy ul. [...], ozn. hip. "[...]", rej. hip. [...]dz. nr [...]. Wniosła o stwierdzenie, że bezczynność lub przewlekanie postępowania przez Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; nałożenie na organ stosownej grzywny oraz przyznanie rzecz skarżącej sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości. Jednocześnie wniosła o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym i zasądzenie od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej wywodził, że Prezydent m.st. Warszawy nadal ignoruje wyrok tutejszego Sądu z dnia 18 grudnia 2018 r., wydany w przedmiocie bezczynności, którym Sąd zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za powyższą nieruchomość warszawską - w terminie 4 miesięcy od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, a także pomimo uprzedniego wezwania do wykonania tego wyroku. W powyższym stanie rzeczy, wniósł o nałożenie grzywny oraz przyznanie na rzecz skarżącej stosownej sumy pieniężnej. Wyjaśnił następnie, że skarżąca przez długi okres czasu, albowiem przez ponad 4 lata od momentu złożenia wniosku z dnia 1 lutego 2018 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, oczekuje na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej. W takiej sytuacji, dopiero wymierzenie grzywny w maksymalnej wysokości, tj. dziesięciokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia może okazać się wystarczającą i odczuwalną sankcją. Organ nie podejmuje w sprawie skutecznych działań zmierzających rzeczywiście do zakończenia sprawy. Brak jest również ze strony organu logicznego uzasadnienia dla tak długotrwałego stanu bezczynności. W związku z tym zasadnym jest zasądzenie grzywny w odczuwalnej wysokości. Uzasadniając wniosek dotyczący wysokości przyznania sumy pieniężnej pełnomocnik skarżącej wywodził, że poprzez brak wykonania wyroku z dnia 18 grudnia 2018 r., a więc brak merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, skarżąca poniosła istotną szkodę niemajątkową. Przyznanie wnioskowanej kwoty jest uzasadnione krzywdą, wynikającą z naruszenia dóbr osobistych skarżącej, w postaci prawa do wolności dysponowania swoją własnością, zdrowia, prawa poszanowania do dziedzictwa rodzinnego, prawa do niezwłocznego rozpoznania swej sprawy przez właściwy organ lub sąd. Wyrazem i skutkiem takiego naruszenia jest, m.in.: - notoryczne poczucie bezsilności i pokrzywdzenia związane z poczuciem braku możliwości korzystania z rodzinnych składników majątkowych skarżącej, w tym poczucie krzywdy i szkoda związane z brakiem możliwości zagospodarowaniem tych środków, np. na lokacie bankowej lub jako inna lokata kapitału; - notoryczne poczucie bezsilności i krzywdy związane z ignorowaniem prawa do niezwłocznego rozpoznania sprawy przez organ administracji, związany z tym wpływ na sferę zdrowia skarżącej, poprzez rozdrażnienie i stres. W niniejszej sprawie istnieje także obawa, że bez wymierzenia Prezydentowi m.st. Warszawy sankcji w postaci przyznania na rzecz skarżącej należnej sumy pieniężnej, organ w dalszym ciągu nie wykona wyroku tutejszego Sądu. Zdaniem pełnomocnika skarżącej, organ działa przy tym przewlekle. W dniu 14 kwietnia 2022 r. zostało skierowane do Wojewody Mazowieckiego w Warszawie wezwanie do podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość - w terminie do dnia 16 maja 2022 r., a także zażalenie na bezczynność w zakresie niepodjęcia zawieszonego postępowania z art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ewentualnie zażalenie na przewlekanie zawieszonego postępowania. Zaznaczył przy tym, że postępowanie w sprawie wniosku z 1 lutego 2018 r. o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość zostało zawieszone na mocy postanowienia Prezydenta m.st. Warszawy nr 87/SD/2019 z dnia 7 maja 2019 r., do czasu zakończenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosków z dnia 15 października 1991 r., z dnia 25 sierpnia 1995 r. i z dnia 13 grudnia 1999 r. o zwrot przedmiotowego gruntu. Decyzją z 28 lutego 2022 r. Prezydent m.st. Warszawy umorzył postępowanie o oddanie w użytkowanie wieczyste gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. jako "[...]", [...], dz. nr [...], w części stanowiącej aktualnie działkę ewidencyjną nr [...]-cz. z obrębu [...], jako bezprzedmiotowe. Jednakże do dnia dzisiejszego organ administracji nie załatwił sprawy co do meritum i nie rozpoznał przedmiotowej sprawy. Organ nie podjął zawieszonego postępowania, nie wskazał terminu, w którym to zrobi, a także nie wskazał planowanego terminu rozpatrzenia sprawy. W związku z umorzeniem postępowania w przedmiocie wniosków z 15 października 1991 r., 25 sierpnia 1995 r. oraz 13 grudnia 1999 r. oraz zważywszy, że do dnia dzisiejszego organ administracji nie podjął postępowania o ustalenie odszkodowania (zawieszonego postanowieniem z dnia 7 maja 2019 r.), skarga na przewlekanie niniejszego postępowania, ewentualnie na niepodjęcie zawieszonego postępowania, jest – w ocenie pełnomocnika skarżącej - całkowicie zasadna. W odpowiedzi na skargę Prezydent m.st. Warszawy wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie poinformował, że postanowieniem z 9 czerwca 2022 r. podjął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie rozpatrzenia wniosku M. J. z 1 lutego 2018 r. o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, natomiast skarga wpłynęła do organu dnia 8 czerwca 2022 r., a więc w momencie, gdy postępowanie było jeszcze zawieszone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm., dalej: p.p.s.a.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z niewykonaniem zaś wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność mamy do czynienia wówczas, gdy organ na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego, obligującego go do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, nie wywiązał się z tego obowiązku (por. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1679/10, CBOSA). Z analizy akt administracyjnych wynika, że w sprawie spełniony został ustalony przytoczonym powyżej przepisem art. 154 § 1 p.p.s.a. warunek dopuszczalności skargi dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku Sądu. Pismem z 3 czerwca 2022 r. skarżąca wezwała bowiem Prezydenta m.st. Warszawy do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 grudnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 299/18. W myśl art. 154 § 3 p.p.s.a. wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. W doktrynie wskazuje się, że z treści art. 154 § 3 p.p.s.a. wynika, iż grzywna stanowi w istocie karę za ignorowanie przez organy administracji publicznej wyroków sądowych (por. J. Drachal [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zagadnienia wybrane. Materiał na konferencję sędziów NSA, Popowo 20–22 października 2003, Warszawa 2003, s. 95). W postępowaniu wywołanym skargą wniesioną na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. należy przede wszystkim ustalić, jak przebiegało postępowanie organu, oraz dokonać jego oceny pod kątem tego, czy ustalone fakty wskazują na bezczynność organu, czy też ta bezczynność jest wynikiem innych okoliczności niezależnych od organu prowadzącego postępowanie. Powyższe ustalenia winny przy tym uwzględniać stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wniesienia skargi o wymierzenie grzywny (wyrok WSA w Poznaniu z 17.10. 2019 r., II SA/Po 405/19, LEX nr 2734988, Dauter B., Kabat A., Niezgódka-Medek M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021). Aby skutecznie postawić organowi zarzut bezczynności (przewlekłości) przy wykonywaniu wyroku, koniecznym jest, by w dacie wnoszenia skargi rzeczywiście istniała kwalifikowana opieszałość. Ta zaś ma miejsce jedynie wówczas, gdy organ ma obowiązek podjąć działania w danej formie i w określonym przez prawo terminie, ale tego nie czyni. W rozpoznawanej sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 grudnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 299/18 zobowiązujący Prezydenta m.st. Warszawy do rozpatrzenia wniosku z 1 lutego 2018 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, został organowi doręczony w dniu 27 marca 2019 r. Natomiast - jak wynika z odpowiedzi na skargę i przedłożonych akt – w dacie wniesienia skargi przez M. J. postępowanie w sprawie z wniosku o ustalenie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość warszawską pozostawało zawieszone postanowieniem Prezydenta m.st. Warszawy wydanym w dniu 7 maja 2019 r. Zawieszenie postępowania oznacza z kolei, że terminy określone w Kodeksie postępowania administracyjnego nie biegną (art. 103 k.p.a.). W zakresie terminów załatwienia sprawy Kodeks ten w art. 35 § 4 odsyła także do terminów ustalonych w przepisach szczególnych (a takim jest art. 286 § 2 p.p.s.a.). Wobec powyższego należy przyjąć, że zawieszenie postępowania wstrzymuje także bieg terminu załatwienia sprawy określonego wyrokiem sądu. W sytuacji zatem zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie, której dotyczył wyrok wydany ze skargi na bezczynność, nie można organowi postawić zarzutu, że wyroku wydanego w sprawie ze skargi na bezczynność, nie wykonuje. Niezależnie bowiem od czasu zwłoki w załatwieniu tej sprawy, podjęcie rozstrzygnięcia o zawieszeniu postępowania oznacza, że bezczynność organu ustaje, a sam okres zawieszenia stanem bezczynności nie jest. Postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego eliminuje zatem także możność powstania bezczynności związanej z upływem terminu załatwienia sprawy, dając jednocześnie stronie możliwość zaskarżenia postanowienia w toku instancji, a w dalszej kolejności do sądu administracyjnego. Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie w dacie wnoszenia przez M. J. skargi, stan bezczynności w wykonaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 grudnia 2018 r. nie występował (wobec uprzedniego zawieszenia postępowania administracyjnego), to skarga jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegać musi oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 374) i zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w związku z ogłoszeniem stanu epidemii i związanymi z tym ograniczeniami i wymogami w zakresie podejmowania działań zmierzających do eliminowania nadmiernego stanu zagrożenia dla stanu zdrowia osób uczestniczących w czynnościach sądowych.