I SA/Wa 159/24

WyrokWSA w Warszawie2024-05-23

Skład orzekający: Dariusz Pirogowicz, Elżbieta Lenart, Anna Milicka - Stojek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu, złożony na podstawie dekretu z 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, złożony po upływie sześciomiesięcznego terminu od dnia objęcia gruntu w posiadanie przez gminę, może zostać uwzględniony?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że sześciomiesięczny termin na złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) na podstawie dekretu z 1945 r. jest terminem zawitym prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu. Niezłożenie wniosku w tym terminie skutkuje wygaśnięciem roszczeń, co stanowi wystarczającą podstawę do wydania decyzji odmawiającej uwzględnienia wniosku, nawet jeśli został on złożony po upływie terminu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu, który pierwotnie należał do M. [...]. Gmina objęła grunt w posiadanie w 1948 r. Wniosek o przyznanie prawa własności czasowej powinien zostać złożony do 16 lutego 1949 r. Wniosek z 7 stycznia 1953 r. dotyczył przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa z powodu zadłużenia. Dopiero pismem z 17 lipca 1957 r. złożono wniosek o zwrot nieruchomości (przyznanie prawa własności czasowej). Organy administracji odmówiły uwzględnienia wniosku, uznając go za złożony po terminie. Decyzje te zostały zaskarżone do WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Pirogowicz sędzia WSA Elżbieta Lenart asesor WSA Anna Milicka - Stojek (spr.) Protokolant referent stażysta Magdalena Biadoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2024 r. sprawy ze skargi [...] w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 8 listopada 2023 r. nr KOC/7883/Go/21 w przedmiocie przyznania prawa użytkowania wieczystego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej jako "organ" lub "Kolegium") decyzją z 8 listopada 2023 r. nr KOC/7883/Go/21 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy (dalej jako "Prezydent") z 28 października 2021 r. nr 303/SD/2021 o odmowie uwzględnienia wniosku [...] z 17 lipca 1957 r. o przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...] przy ul. [...], ozn. hip. "kw. Nr [...]" jako dalszy ciąg księgi nieruchomości [...] Nr [...], [...], [...], wchodzącego obecnie w skład dz. nr [...] z obrębu [...]. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Przedmiotowa nieruchomość, zgodnie z zaświadczeniem Sądu Powiatowego w [...] z [...] grudnia 1952 r. nr [...] stanowiła działkę budowlaną o pow. 1081 m2, a tytuł własności nieruchomości uregulowany był jawnym wpisem na imię M. [...]. Dnia 13 sierpnia 1948 r. (rep. [...]) M. [...] własność nieruchomości sprzedał [...] [...]w [...]. [...] (dalej również jako "[...]") w dniu 7 stycznia 1953 r. wystąpiła do Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie (dalej jako "Prezydium") z wnioskiem o przejęcie ww. nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa ze wszystkimi obciążeniami, z uwagi na jej zadłużenie. Prezydium orzeczeniem administracyjnym z [...] grudnia 1953 r. znak [...], działając na podstawie art. 1, art. 5, art. 5 i art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), powoływanego dalej jako "dekret", nie przyznało dotychczasowemu właścicielowi prawa własności czasowej do gruntu tej nieruchomości i stwierdziło, że wszystkie budynki położone na gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. Jak wyjaśniło Prezydium, teren powyższej nieruchomości objęty został w posiadanie Gminy [...] w dniu 16 sierpnia 1948 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...], a zatem termin na złożenie wniosku dekretowego upłynął w dniu 16 lutego 1949 r. Wobec niezłożenia w tym terminie wniosku o własność czasową, dotychczasowemu właścicielowi nieruchomości przyznana być nie może. [...] pismem z 17 lipca 1957 r. wyjaśniła, że wniosek z 7 stycznia 1953 r. o przejęcie przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa z uwagi na jej zadłużenie, a podpisany przez [...], pełniącego funkcję sekretarza [...], nie mógł rodzic żadnych skutków prawnych i był nieważny, z uwagi na niezachowanie warunków formalnych. Wszelkie bowiem akty dotyczące obciążeń na sumy ponad 10000 zł wymagały zgodnie z przepisami do swej ważności uchwały podjętej kolegialnie i tylko takie decyzje mają moc wiążąca. Tymczasem ww. pismo [...] podpisał jednoosobowo, bez kontrasygnaty biskupa ordynariusza. Prezydium nie zachowało zatem ostrożności i nie zobowiązało osoby podpisującej ww. wniosek o nadesłanie pełnomocnictwa, nie zbadało jego legitymacji do wystąpienia z wnioskiem, a w konsekwencji nie można "rościć dziś pretensji do utrzymania tej fikcji aktu prawnego w mocy". Wobec powyższego [...] złożyła wniosek o zwrot ww. nieruchomości. Prezydium decyzją z [...] sierpnia 1957 r. znak [...] uchyliło swoje orzeczenie z [...] grudnia 1953 r. W uzasadnieniu decyzji wskazało, że upaństwowienie nieruchomości nastąpiło z wniosku [...] w związku z poważnymi długami hipotecznymi i zaległościami podatkowymi, ciążącymi na nieruchomości. W obecnej chwili Kościół ma możliwość należnego jej utrzymania w skutek pomocy otrzymanej od [...] w związku z czym nie zachodzi konieczność pozostawania nieruchomości w posiadaniu Skarbu Państwa. Na koniec Prezydium wskazało, że wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu tej nieruchomości zostanie rozpatrzony po ostatecznym opracowaniu planu zagospodarowania przestrzennego dla tej nieruchomości. Prezydent decyzją z 28 października 2021 r., działając na podstawie art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu, po rozpatrzeniu wniosku z 17 lipca 1957 r., odmówił [...] w [...] (dalej jako "skarżący") przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...] przy ul. [...], wchodzącego obecnie w skład dz. nr [...]. Jak wskazał, Gmina [...] objęła ww. grunt w posiadanie w dniu 16 sierpnia 1948 r., to jest z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...], zatem termin do zgłoszenia wniosku o własność czasową, zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu, upływał w dniu 16 lutego 1949 r. Wniosek taki w ww. terminie nie został jednak złożony. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie i stwierdził, że w jego ocenie nadal obowiązuje decyzja z 21 sierpnia 1957 r. uchylająca orzeczenie dekretowe z [...] grudnia 1953 r. Bezpodstawne jest więc powoływanie się na wniosek z 17 lipca 1957 r., ponieważ został on rozpoznany decyzją z 21 sierpnia 1957 r. W tej sytuacji zaskarżona decyzja może być dotknięta wadą nieważności, ponieważ dotyczy sprawy rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Kolegium decyzją z 8 listopada 2023 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta i wyjaśniło, że w niniejszej sprawie wniosek dekretowy o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) nie został złożony w terminie, przy czym jako wniosek taki Prezydent potraktował pismo z 17 lipca 1957 r. skierowane do Prezydium Rady Narodowej w [...] Wydział do Spraw Wyznań, w którym [...] pisze "uprzejmie prosimy Pana Naczelnika Wydziału do Spraw Wyznań o spowodowanie zwrotu naszej nieruchomości". W wyniku rozpoznania tego pisma decyzją z 21 sierpnia 1957 r. Prezydium uchyliło swoje orzeczenie z [...] grudnia 1953 r. wskazując, że "W chwili obecnej Kościół ma możność należytego utrzymania przedmiotowej nieruchomości w skutek otrzymania pomocy materialnej od [...] w związku z czym nie zachodzi konieczność pozostawienia nieruchomości w posiadaniu Skarbu Państwa". Kolegium wyjaśniło dalej, że w aktach sprawy wprawdzie znajduje się również pismo podpisane przez Burmistrza Dzielnicy [...] z 23 lutego 1993 r., skierowane do [...] w RP informujące, że decyzja Prezydium z 21 sierpnia 1957 r. uchylająca orzeczenie z [...] grudnia 1953 r. i o przywróceniu terminu do zgłoszenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, została uchylona decyzją Wydziału Gospodarki Terenami Prezydium Rady Narodowej w [...] nr [...] z 11 lutego 1964 r. Z kolei to ostatnie pismo, skierowane do Wydziału Gospodarki Mieszkaniowej przez Wydział Gospodarki Terenami informuje, że nieruchomość przy ul. [...] przeszła na własność Skarbu Państwa na podstawie przepisów dekretu oraz że "decyzją b. Stołecznego Zarządu Gospodarki Mieszkaniowej z dnia [...].VIII.1957r. Nr [...] przywrócone zostało [...] posiadanie nieruchomości przy ul. [...] Nr [...] z równoczesnym przywróceniem terminu na złożenie ww. wniosku. Jednakże, wobec stwierdzenia przez Ministerstwo Gospodarki Komunalnej w piśmie z dnia [...].III.1962 r. Nr [...], iż decyzje o przywróceniu terminu podlegają uchyleniu jako wydane bez podstawy prawnej - nieruchomość powyższa stanowi własność Państwa, łącznie ze znajdującymi się na jej terenie budynkami" (pisownia oryginalna). Kolegium odnosząc się do powyższego wyjaśniło, że decyzja z [...] sierpnia 1957 r. uchylająca orzeczenie z [...] grudnia 1953 r. nie orzeka o przywróceniu terminu do zgłoszenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Z kolei przywołane wyżej pismo z [...] lutego 1964 r. nr [...], skierowane z jednego wydziału do innego wydziału urzędu, informujące o stanie prawnym nieruchomości nie jest decyzją administracyjną. Nie zostało też skierowane do strony postępowania. Wniosek [...] z 17 lipca 1957 r. o zwrot nieruchomości należy zatem uznać jako wniosek złożony w trybie dekretu, ale złożony z przekroczeniem terminu. Decyzja Prezydium z 21 sierpnia 1957 r. istnieje bowiem w obrocie prawnym i wywołuje skutki jakie wynikają z uchylenia orzeczenia z 1953 r. i nie rozstrzyga o prawie do nieruchomości. Również w tej decyzji zapisano, że "Wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu ww. nieruchomości zostanie rozpatrzony po ostatecznym opracowaniu planu zagospodarowania przestrzennego dla tej posesji." Skoro więc zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu dotychczasowy właściciel gruntu lub jego następca prawny mógł w ciągu sześciu miesięcy od dnia objęcia gruntów w posiadanie przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie mu na tym gruncie prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną, zaś objęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie przez Gminę [...] nastąpiło w dniu 16 sierpnia 1948 r. (Dz. Urz. Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] Nr [...] z 1948 r.), a więc termin składania wniosku o przyznanie prawa własności czasowej upływał dnia 16 lutego 1949 r., to bezspornie wniosek z 17 lipca 1957 r. został złożony po terminie wskazanym w art. 7 ust. 1 dekretu. Fakt ten ewidentnie wykluczał możliwość uwzględnienia tego wniosku w trybie dekretu. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji z uwagi na odmowę uwzględnienia wniosku [...] z [...] lipca 1957 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości, mimo że prawomocną i obowiązującą nadal decyzją Prezydium z 21 sierpnia 1957 r., działając jako organ do tego uprawniony, na podstawie art. 32 i art. 37 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130) i art. 90 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. Nr 36, poz. 341) uwzględniło wniosek [...] z 17 lipca 1957 r. i uchyliło swoje orzeczenie z [...] grudnia 1953 r. dotyczące przejęcia na własność Skarbu Państwa ww. gruntu, łącznie ze znajdującymi się na nim budynkami. Zdaniem skarżącego, z powyższego jednoznacznie wynika, że Prezydent w swojej decyzji z 28 października 2021 r., a Kolegium w decyzji z 8 listopada 2023 r. bezpodstawnie rozpatrywały wniosek [...] z 17 lipca 1957 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do ww. nieruchomości, który to wniosek już w 1957 r. został pozytywnie rozpatrzony mocą prawomocnej i obowiązującej nadal decyzji Prezydium z 21 sierpnia 1957 r. Zgodnie z obowiązującym w 1957 r. rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. Nr 36, poz. 341), a konkretnie zgodnie z zawartym w Rozdziale XIII Odwołania i skargi incydentalne art. 90 ust. 1, Prezydium mogło zmienić w trybie odwoławczym swoją poprzednią i niekorzystną dla [...] decyzję z [...] grudnia 1953 r. dotyczącą przejęcia na własność Skarbu Państwa gruntu nieruchomości przy ul. [...], łącznie ze znajdującymi się na jej terenie budynkami. Skarżący opisał również historię trudnej działalności [...] w latach 1949-1953. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jego oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 7 ust. 1 dekretu, który stanowi, że dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Przepisy dekretu nie przewidują żadnych wyjątków od zasady terminowego złożenia wniosku. Istotny jest wyłącznie fakt złożenia wniosku przez podmiot uprawniony w rozumieniu art. 7 dekretu w terminie określonym w tym przepisie. Nie ma natomiast doniosłości prawnej przyczyna niedochowania tego terminu. Początkiem biegu terminu jest dzień ogłoszenia o objęciu gruntu w posiadanie. Stąd też argumentacja skargi wskazująca na problemy w działalności Kościoła w latach 1949-1953 pozostają bez wpływu na wydane rozstrzygnięcie. W niniejszej sprawie (a czego nie kwestionuje również skarżący), gmina [...] objęła przedmiotowy grunt w posiadanie w dniu 16 sierpnia 1948 r., to jest z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...], a zatem 6 miesięczny termin, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu do zgłoszenia wniosku o własność czasową, upływał w dniu 16 lutego 1949 r. W sprawie nie jest również kwestionowane, że do 16 lutego 1949 r. wniosek taki przez właściciela gruntu nie został złożony. Jak wynika z kolei z akt administracyjnych, [...] w dniu 7 stycznia 1953 r. wystąpiła do Prezydium z wnioskiem, który to nie dotyczył jednak przyznania jej własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości, a wręcz przeciwnie - przejęcia ww. nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa ze wszystkimi obciążeniami, z uwagi na jej zadłużenie. Pisma tego nie można zatem było traktować jako wniosku złożonego w trybie art. 7 dekretu. Prezydium orzeczeniem administracyjnym z [...] grudnia 1953 r., działając na podstawie art. 1, art. 5, art. 5 i art. 7 dekretu, nie przyznało dotychczasowemu właścicielowi prawa własności czasowej do gruntu tej nieruchomości i stwierdziło, że wszystkie budynki położone na gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Prezydium wyjaśniło, że termin do złożenia wniosku o własność czasową upłynął w dniu 16 lutego 1949 r. Wobec niezłożenia w tym terminie wniosku, dotychczasowemu właścicielowi nieruchomość przyznana być nie może. Następnie [...] pismem z 17 lipca 1957 r. wskazała na wadliwość ww. orzeczenia administracyjnego, a polegającą na tym, że Prezydium nie dostrzegło, że wniosek z 7 stycznia 1953 r. o przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa z uwagi na jej zadłużenie, podpisany został przez księdza pełniącego funkcję sekretarza [...], który nie był do tego uprawniony. Wszelkie zaś akty dotyczące obciążeń na sumy ponad 10000 zł wymagały zgodnie z przepisami do swej ważności uchwały podjętej kolegialnie i tylko takie decyzje miały moc wiążąca. Tymczasem pismo to ww. ksiądz podpisał jednoosobowo, bez kontrasygnaty biskupa ordynariusza. Prezydium nie zachowało zatem ostrożności i nie zobowiązało osoby podpisującej wniosek o pełnomocnictwo, nie zbadało jego legitymacji do wystąpienia z wnioskiem, a w konsekwencji nie można "rościć dziś pretensji do utrzymania tej fikcji aktu prawnego w mocy". Wobec powyższego [...] złożyła jednocześnie wniosek o zwrot ww. nieruchomości. Mając na uwadze treść ww. pisma, Prezydium decyzją z 21 sierpnia 1957 r. uchyliło swoje orzeczenie z [...] grudnia 1953 r. W uzasadnieniu tej decyzji wskazało, że upaństwowienie nieruchomości nastąpiło z wniosku [...] w związku z poważnymi długami hipotecznymi i zaległościami podatkowymi, ciążącymi na nieruchomości. W obecnej chwili Kościół ma możliwość należnego jej utrzymania w skutek pomocy otrzymanej od [...] w związku z czym nie zachodzi konieczność pozostawania nieruchomości w posiadaniu Skarbu Państwa. Na koniec Prezydium wskazało, że wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu tej nieruchomości zostanie rozpatrzony po ostatecznym opracowaniu planu zagospodarowania przestrzennego dla tej nieruchomości. W ocenie Sądu, z powyższego wynika, że wniosek [...] z 17 lipca 1957 r. niewątpliwie podważał zarówno zasadność (prawidłowość) wydania orzeczenia administracyjnego Prezydium z [...] grudnia 1953 r. (w ocenie [...] wydane ono zostało bezpodstawnie, bowiem wniosek z 7 stycznia 1953 r. o przejęcie nieruchomości przez Państwo podpisany został przez osobę nieuprawnioną), jak również zawierał żądanie zwrotu przedmiotowej nieruchomości (wówczas przyznania prawa własności czasowej). Powyższe ustalenia potwierdza sama treść decyzji Prezydium z 21 sierpnia 1957 r., którą uchylono na skutek ww. wniosku orzeczenie z [...] grudnia 1953 r. Jak bowiem wyjaśniono w jej uzasadnieniu, upaństwowienie nieruchomości nastąpiło z wniosku [...] w związku z poważnymi długami hipotecznymi i zaległościami podatkowymi, ciążącymi na nieruchomości. W obecnej chwili Kościół ma możliwość należnego jej utrzymania w skutek pomocy otrzymanej od [...] w związku z czym nie zachodzi konieczność pozostawania nieruchomości w posiadaniu Skarbu Państwa. Na koniec Prezydium wskazało, że wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu tej nieruchomości zostanie rozpatrzony po ostatecznym opracowaniu planu zagospodarowania przestrzennego dla tej nieruchomości. W konsekwencji uchylenia orzeczenia Prezydium z [...] grudnia 1953 r. (przy czym ani Sąd, ani organy nie kwestionują pozostawania tej decyzji w obrocie prawnym – w aktach brak jest bowiem jakiejkolwiek orzeczenia, które eliminowałoby tę decyzję), do rozpoznania pozostawał wniosek [...] o zwrot przedmiotowej nieruchomości (wówczas przyznania prawa własności czasowej, obecnie użytkowania wieczystego). Zasadnie zatem Prezydent uznał, że wniosek ten należy rozpoznać, co uczynił decyzją z 28 października 2021 r. utrzymaną w mocy zaskarżona decyzją. Zasadnie również organy uznały, że wniosek ten z 17 lipca 1957 r., złożony został po upływie terminu, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu, a który to upłynął w dniu 16 lutego 1949 r. Przy czym Sąd jeszcze raz podkreśla, że w żaden sposób wniosku z 29 listopada 1953 r. o przejęcie nieruchomości (notabene również złożonego po upływie ww. terminu) nie można było potraktować jako wniosku złożonego w trybie art. 7 dekretu. Podkreślić w tym miejscu również należy, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wskazany w dekrecie sześciomiesięczny termin był terminem zawitym prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu, a złożenie wniosku o przyznanie własności czasowej po upływie tego terminu stanowi okoliczność wystarczającą do wydania decyzji odmownej, bez względu na przyczynę uchybienia terminu. Zatem niezłożenie wniosku dekretowego lub też jego złożenie z uchybieniem wskazanego terminu skutkowało wygaśnięciem roszczeń o ustanowienie prawa wieczystej dzierżawy/własności czasowej. O charakterze prawnym terminu określonego w art. 7 dekretu jednoznacznie przesądziła uchwała podjęta w składzie 5 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 października 1996 r. sygn. akt OPK 19/96 (ONSA 1997/2/56) wskazująca, że do terminu przewidzianego w art. 7 ust. 1 dekretu nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące przywrócenia terminu (art. 58-60). W uchwale tej wyjaśniono, że terminem zawitym jest termin, który ogranicza w czasie dochodzenie przed powołanym do tego organem realizację praw podmiotowych, a jego bezskuteczny upływ powoduje wygaśnięcie prawa. Takiego stwierdzenia nie zawiera art. 7 ust. 1 dekretu, choć zakreśla dotychczasowemu właścicielowi termin zgłoszenia wniosku o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy. Przywrócenie terminu prawa materialnego jest dopuszczalne, ale tylko wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin. Pogląd o wygaśnięciu uprawnień z upływem terminu określonego w art. 7 ust. 1 dekretu i brakiem możliwości jego przywrócenia prezentowany był jeszcze przed powyższą uchwałą (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 21 kwietnia 1985 r. sygn. akt IV SA 1091/96, z 3 lutego 1995 r. sygn. akt IV SA 832/93; niepubl.) i aktualny jest obecnie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 4 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1087/04; z 4 lutego 2005 r. sygn. akt I OSK 133/05; z 30 października 2009 r. sygn. akt I OSK 85/09; z 21 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 1227/09; z 14 grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK 366/12; z 30 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 1544/11; https://cbois.nsa.gov.pl). Ze wszystkich powyższych przyczyn za niezasadne należy uznać twierdzenia skarżącego, że Prezydium decyzją z 21 sierpnia 1957 r. uchylając orzeczenie administracyjne z [...] grudnia 1953 r. w całości rozpoznało wniosek [...] z 17 lipca 1957 r. i rozstrzygnęło o prawie wnioskodawcy do przedmiotowej nieruchomości. Samo bowiem Prezydium w uzasadnieniu tej decyzji wskazało, że wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu tej nieruchomości zostanie rozpatrzony po ostatecznym opracowaniu planu zagospodarowania przestrzennego dla tej nieruchomości. Skoro natomiast w rozpatrywanej sprawie nie ma wątpliwości, że wniosek dekretowy został złożony z uchybieniem terminu (wniosek o jej zwrot złożono dopiero w dniu 17 lipca 1957 r.), to skutkiem tego jest wygaśnięcie roszczenia o ustanowienie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego), co stanowi wystarczającą okoliczność do wydania decyzji odmawiającej uwzględnienia tego wniosku. Podsumowując Sąd uznał, że z analizy akt sprawy wynika, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzją Prezydenta zostało przeprowadzone prawidłowo, z zachowaniem reguł postępowania określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.). Materiał dowodowy w sprawie został dostatecznie zebrany i zbadany. Wyjaśnione zostały także wszystkie okoliczności istotne dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. W zgodzie z treścią art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego organy przedstawiły swoje stanowisko w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, które dostatecznie odzwierciedla rację decyzyjną i wyjaśnia tok ich rozumowania, a który prowadzi do zastosowania konkretnego przepisu prawa do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie. Na marginesie zauważyć trzeba, że jak wynika z akt sprawy, przedmiotowa nieruchomość, zgodnie z zaświadczeniem Sądu Powiatowego w [...] z 31 grudnia 1952 r. nr [...], stanowiła działkę budowlaną o pow. 1081 m2, a tytuł własności nieruchomości uregulowany był jawnym wpisem na imię M. [...] Dnia 13 sierpnia 1948 r. (rep. [...]) M. [...] własność nieruchomości sprzedał [...] [...] w [...]. Zgodnie zaś z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OPS 1/23 (ONSAiWSA 2024/3/28) stronie umowy przelewu wierzytelności określonej w art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu, nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego do uzyskania prawa użytkowania wieczystego w postępowaniu administracyjnym o wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 2 i ust. 3 dekretu. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, skarżący nie mógł być zatem uznany za "uprawnionego", do uzyskania użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu, gdyż nie jest byłym właścicielem utraconej w wyniku działania przepisów dekretu nieruchomości, ani jego spadkobiercą (jest nabywcą roszczeń o ustanowienie prawa własności czasowej), a tylko takie osoby kwalifikować należy jako "uprawnione" w rozumieniu art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu. W konsekwencji nie istnieje norma prawa materialnego kreująca przymiot strony skarżącego w prowadzonym w tym przedmiocie postępowaniu. Z art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", wywodzi się moc wiążąca uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego, a istota tego związania oznacza, że stanowisko zajęte w uchwale wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny ją respektować. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło