I SA/Wa 1591/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant referent stażysta Anna Barska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2017 r. sprawy ze skargi A. P.-G., M. S., M. R. i J. L.-P. na niewykonanie przez Prezydenta Miasta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 09 września 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 76/14 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz A. P.-G., M. S., M. R. i J. L.-P. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 6 czerwca 2016 r. (29 września 2017 r. - data wpływu do Sądu) A. P.-G., M. S., J. L.-P., M. R. (dalej jako: skarżące) wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 76/14. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy wniosku z dnia 28 grudnia 2012 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...] ozn. hip [...]. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W skardze skarżące wniosły o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania. Akta sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku z dnia 9 września 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 76/14, wpłynęły do Prezydenta w dniu 28 stycznia 2015 r. Zatem termin wyznaczony przez Sąd upłynął w dniu 2 marca 2015 r. (poniedziałek). Z akt sprawy wynika, że w sprawie został już wydany wyrok w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] przytoczonego wyżej wyroku. Wyrokiem z dnia 19 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1960/15 Sąd wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1500 zł. Z akt sprawy wynika również, że pismem z dnia 18 maja 2016 r. skarżące ponownie wezwały Prezydenta [...] do wykonania ww. wyroku z dnia 9 września 2014 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Na mocy art. 1 tego dekretu ww. grunt przeszedł na własność gminy [...], a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy Państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130), stał się własnością Skarbu Państwa. Organ przyznał, że prowadzone – z wniosku spadkobierców dawnych właścicieli – jest postępowanie administracyjne o przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.), dalej jako: "ugn", zgodnie z którym jedną z przesłanek badanych w postępowaniu odszkodowawczym w sprawie przedmiotowej nieruchomości jest określenie dokładnej daty pozbawienia poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego faktycznej możliwości władania działką. Organ wskazał, że istotnym w sprawie jest fakt, iż opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane między innymi bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu [...]. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowana oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, niestety nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. W opinii organu, o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować li tylko aktywność procesowa stron i ilość składanych skarg, tym bardziej, że wniosek skarżących jest relatywnie nowy w stosunku do innych wniosków o odszkodowanie oczekujących na rozpatrzenie. Organ przytoczył fragment uzasadnienia wyroku z dnia 26 sierpnia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 526/16. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 154 § 1 P.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z kolei w myśl art. 154 § 2 P.p.s.a sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Z akt sprawy wynika, że przed wniesieniem rozpoznawanej skargi na niewykonanie wyroku z dnia 9 września 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 76/14, po wyroku wydanym w dniu 19 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1960/15, w przedmiocie niewykonania wyroku skarżące po raz kolejny pismem z dnia 18 maja 2016 r. wezwały Prezydenta [...] do jego wykonania. Tym samym procesowy warunek wniesienia skargi został spełniony. Zgodnie z art. 286 § 2 P.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Odpis prawomocnego wyroku z dnia 9 września 2014 r. zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania w terminie jednego miesiąca wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczony został organowi w dniu 28 stycznia 2015 r. Termin załatwienia sprawy upłynął bezskutecznie w dniu 2 marca 2015 r. (poniedziałek). Z powodu niewykonania powyższego wyroku wyrokiem z dnia 19 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1960/15 wymierzono Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1500 zł. Pomimo wydania wyroku wymierzającego grzywnę do dnia wydania niniejszego orzeczenia Prezydent [...] nie rozstrzygnął wniosku o ustalenie odszkodowania. Skoro zatem Prezydent [...] w terminie wyznaczonym wyrokiem z dnia 9 września 2014 r. nie załatwił sprawy, to wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny jest uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych, czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej i to mimo, że z tego tytułu organ już był – jak w rozpoznawanej sprawie - ukarany przez Sąd grzywną. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Mając na względzie zasadność skargi, jak również okres niewykonania przez organ prawomocnego wyroku z dnia 9 września 2014 r. (blisko trzydzieści trzy miesiące), Sąd uznał, że dla realizacji represyjnej i dyscyplinującej funkcji adekwatna będzie grzywna w wysokości 3000 zł, która mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 P.p.s.a. Zdaniem Sądu, okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie mogą stanowić usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwienia sprawy. W ocenie Sądu, bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 9 września 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 76/14, ma charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka wystąpiła w niniejszej sprawie. Z akt sprawy nie wynika, aby organ dążył do sprawnego zakończenia postępowania w sprawie. Zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest, w ocenie Sądu, efektem zaniechań organu, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia. Przytoczony w odpowiedzi na skargę wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 526/16, nie miał znaczenia w sprawie, gdyż dotyczył innego stanu faktycznego, a mianowicie bezczynności organu w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie. Z powyższych względów w pkt 1 i 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. (200 zł tytułem wpisu od skargi).