I SA/Wa 1591/18
WyrokWSA w Warszawie2018-09-27
Skład orzekający: Anna Wesołowska, Dorota Apostolidis, Dariusz Pirogowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość zaliczona do dróg lokalnych miejskich, która z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się drogą gminną, mogła zostać nabyta z mocy prawa przez gminę na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, mimo że nie stanowiła własności Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego przed tą datą?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nieruchomość zaliczona do dróg lokalnych miejskich, która z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się drogą gminną, mogła zostać nabyta z mocy prawa przez gminę na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Intencją ustawodawcy było uregulowanie stanu prawnego nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, które miały przejść na własność jednostek samorządu terytorialnego, z którymi związane było korzystanie z danej drogi. Sąd podkreślił, że pojęcie drogi publicznej na dzień 31 grudnia 1998 r. obejmowało zarówno drogi gminne, jak i drogi lokalne miejskie, a te ostatnie z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się drogami gminnymi.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju utrzymującej w mocy decyzję Wojewody stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez Gminę prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Skarżąca kwestionowała status drogi jako publicznej i gminnej, a także zarzucała naruszenie przepisów proceduralnych i prawa materialnego, w tym prawa do odszkodowania. Sąd oddalił skargę, uznając decyzje organów za zgodne z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2018 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości oddala skargę.
Decyzją z [...] sierpnia 2017 roku Wojewoda [...] (Wojewoda) stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku przez Gminę [...] prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną - ulicę [...] - położoną w jednostce ewidencyjnej miasto [...] obręb [...], oznaczoną jako działka [...] o powierzchni [...] ha wykazanej jako pgr [...] w księdze wieczystej [...], stanowiącej 31 grudnia 1998 roku współwłasność H. P. w [...] części oraz J. P. w [...] części .
Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji było ustalenie, że przedmiotowa nieruchomość 31 grudnia 1998 roku stanowiła fragment drogi lokalnej miejskiej, to jest ul.[...].
Ulica ta pierwotnie nosiła nazwę ul [...]. Zgodnie z uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1984 roku została zaliczona do kategorii dróg lokalnych miejskich. Następnie uchwałą z [...] grudnia 1992 roku Rady Miejskiej w [...] mieniono nazwę ulicy z [...] na [...].
Droga ta z dniem 1 stycznia 1999 roku zgodnie z artykułem 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 roku, Nr 133, poz7. 872 ze zm., dalej : ustawa z dnia 13 października 1998 roku) stała się drogą gminną.
W stosunku do przedmiotowej nieruchomości gmina [...] sprawowała faktyczne władztwo za pośrednictwem jednostki podległej to jest Miejskiego Zarządu Dróg co potwierdza pismo zarządcy drogi z 10 września 2015 roku jak również metryka drogi gminnej sporządzona w 1965 roku oraz operaty organizacyjnego utrzymania zimowego dróg miasta [...] na okres zimy 1996/1997 i 1997/1998.
Organ ustalił również, że 31 grudnia 1998 roku przedmiotowa nieruchomość stanowiła współwłasność H. P. i J. P.. H. P. zmarła [...] lutego 2004 roku, a spadek po niej nabyła w całości J. P.
Po rozpoznaniu odwołania J. P. (Skarżąca) Minister Inwestycji i Rozwoju (Minister) decyzją z [...] czerwca 2018 roku utrzymał w mocy decyzję Wojewody.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość 31 grudnia 1998 roku stanowiła własność osób fizycznych.
Odwołując się do przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym 31 grudnia 1998 roku organ wyjaśnił, że drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem. Z powyższego organ wywiódł, że nie każda droga spełniająca funkcję ciągu komunikacyjnego może być uznane za drogę publiczną. Status taki może uzyskać droga zaliczona w trybie przewidzianym ustawą o drogach publicznych do jednej z kategorii dróg wymienionych w art. 1 ustawy.
Minister podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że podstawą prawną zaliczenia ulicy A. L. i do kategorii dróg publicznych w jest uchwała Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z 28 lutego 1989 roku jak rówież, że na podstawie artykuł 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 październik 1998 roku przedmiotowa droga od 1 stycznia 1999 roku stała się drogą gminną.
Odnosząc się do spełnienia przesłanki zajęcia przedmiotowej nieruchomości pod drogę publiczną Minister wskazał, że okoliczność tę potwierdza plan sytuacyjny z 1967 roku oraz kopia z mapy ewidencyjnej przyjętej do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego pod numerem [...]. Minister podkreślił, że mapa do celów prawnych sporządzana przez uprawnionego geodetę na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do Państwowego Zasobu Geodezyjnego I Kartograficznego stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 k.p.a..
Minister wskazał, że spełniona została również trzecia z przesłanek wynikających z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku to jest przesłanka władztwa publicznoprawnego.
W ocenie organu władztwo publicznoprawne potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy metryka ulicy [...], z której wynika, że ulica ta była wyposażona w słupy energetyczne i telekomunikacyjne, a także nadziemne przewody siły i telekomunikacyjne. W ocenie organu fakt władania publicznoprawnego potwierdzają również operaty organizacyjnego utrzymania zimowego dróg miasta [...] na okres zimy 1997/1998 oraz zimy 1996/1997, w których wymieniono m.in. ul.[...].
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca wniosła do tutejszego sądu skargę, w której zaskarżonej decyzji zarzuciła :
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 73 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku w związku z art. 2 ust. 4, art. 2a ust. 2 i art. 7 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, poprzez ich błędną wykładnię i wadliwe przyjęcie, że Gmina nabyła z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własność nieruchomości zajętej pod drogę publiczną ul.[...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, wykazanej jako pgr [...] w księdze wieczystej o nr [...] (prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...]), a stanowiącej w dniu 31 grudnia 1998 r. współwłasność H. P. i J. P., podczas gdy zdaniem skarżącej ustawowe brzmienie wyrażenia "drogi o znaczeniu lokalnym" (art. 7 ust. 1 ustawy o drogach publicznych), nie może być kwalifikowane jako droga gminna wobec literalnego porównania tychże pojęć. Skutkuje to brakiem możliwości komunalizacji drogi przy ul. [...] przez Gminę, a co za tym idzie dalszym sprawowaniem władztwa przez skarżącą nad w/w nieruchomością;
2. naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 § 1 k.p.a. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia sprawy, a w szczególności brak ustalenia, które części działek skarżącej zostały zaliczone do dróg gminnych;
3. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to Protokołu nr 1 do konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzony w [...] dnia [...] marca 1952 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 36. Poz. 175), który Polska ratyfikowała dnia 10 października 1994 r., a to art. 1 poprzez jego niezastosowanie i pozbawienie skarżącej prawa własności w/w nieruchomości oraz prawa do dochodzenia odszkodowania za ewentualnie wywłaszczone działki, podczas gdy w niniejszej sprawie nie została jeszcze wydana nawet decyzja o wywłaszczeniu, która konkretyzowałaby, które części działek zostały faktycznie wywłaszczone;
4. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 2, art. 21 ust. 2 oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez ich niezastosowanie i nie zaproponowanie jakiegokolwiek odszkodowania J. P. za wywłaszczone działki zajęte pod drogę lokalną, podczas gdy Gmina [...] pomimo posiadania wiedzy z księgi wieczystej na temat osoby właściciela w/w drogi, nie zmierzała do uregulowania stanu prawnego korzystania z nieruchomości stanowiącej wyłączną własność skarżącej (na skutek postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po H. P. w całości przez skarżącą z dnia [...] listopada 2004 r.). Na skutek braku wiedzy w zakresie możliwości oraz biegu terminu do dochodzenia ewentualnego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, albowiem skarżąca nie miała żadnej wiadomości o fakcie przejścia jej nieruchomości na rzecz podmiotu publicznoprawnego oraz o trybie postępowania administracyjnego wywłaszczenia tejże nieruchomości, nie mogła wystąpić z w/w wnioskiem w okresie od 1 stycznia 2001 roku do 31 grudnia 2005 roku.
Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła również argumentacje zmierzającą do wykazania, że z uwagi na treść art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku zastała pozbawiona praw do żądania odszkodowania, co stanowi przejaw dyskryminacji sprzecznej z konstytucyjną zasadą państwa prawa i równości obywateli.
Z uwagi na powyższe skarżąca wskazała, że Sąd Administracyjny powinien w trybie art. 193 Konstytucji skierować zapytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego w zakresie zgodności z Konstytucją art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Na rozprawie 18 września 2018 roku skarżąca podtrzymała wniosek o skierowanie przez sąd pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego w zakresie zgodności z Konstytucją art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku. Sąd oddalił powyższy wniosek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Skarga jest niezasadna, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają prawu.
Podstawą prawną rozstrzygnięcia organów obu instancji był art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku, zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 roku we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.
Jak ustaliły organy, a ustaleń tych nie kwestionuje skarżąca, przedmiotowa nieruchomość 31 grudnia 1998 roku nie była własnością ani Skarbu Państwa ani też jednostki samorządu terytorialnego, co oznacza spełnienie pierwszej z przesłanek z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 1998 roku.
Okolicznością niesporną jest również to, że ulica [...] (obecnie ul.[...]) została zaliczona uchwałą właściwego organu z 28 lutego 1989 roku do kategorii dróg lokalnych miejskich.
Sąd przypomina w tym miejscu, że dopiero z dniem 1 stycznia 1999 roku wprowadzono do ustawy o drogach publicznych art. 2a zgodnie z którym drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa (ust. 1) zaś drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy (ust. 2). Wprowadzenie art. 2a z dniem 1 stycznia 1999 roku, w związku z treścią art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku oznacza, że do 31 grudnia 1998 roku możliwe było zaliczenie w drodze uchwały danej drogi do odpowiedniej kategorii dróg, nawet jeżeli droga ta nie stanowiła własności Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego.
Zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 1998 roku, drogi publiczne dzieliły się m.in. na drogi gminne oraz drogi lokalne miejskie. Pojęcie drogi publicznej obejmowało zatem na dzień 31 grudnia 1998 roku zarówno drogi gminne jak i drogi lokalne miejskie.
Począwszy od dnia 1 stycznia 1999 roku, na skutek zmian wprowadzonych ustawą z dnia 13 października 1998 roku pojęcie dróg publicznych obejmuje drogi krajowe, wojewódzkie, powiatowe i gminne. Jednocześnie, jak słusznie wskazały organy, z mocy art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 roku, od dnia 1 stycznia 1999 roku, drogi lokalne miejskie stały się drogami gminnymi.
Uwzględniają treść art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku jak również biorąc pod uwagę zmiany wprowadzone analizowaną ustawą do ustawy o drogach publicznych uznać należy, że intencją ustawodawcy było uregulowanie stanu prawnego nieruchomości zajętych pod drogi publiczne. Nieruchomości te przechodzić miały na własność tych jednostek samorządu terytorialnego, z których funkcjonowaniem czy też szerzej mówiąc, z których zadaniami związane było korzystanie z danej drogi. Sąd wskazuje, że z dniem 27 maja 1990 roku, zarządzanie siecią dróg gminnych i lokalnych miejskich przeszło do kompetencji organów gminy zgodnie z art. 1 pkt 28 ustawy z dnia 17 maja 1990 roku o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990, nr 34, poz. 198).
Zatem pogląd skarżącej, że zakres zastosowania art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku nie obejmuje dróg lokalnych miejskich, które następnie z dniem 1 stycznia 1999 roku stały się drogami gminnymi, jest nieprawidłowy. W konsekwencji, zarzut objęty punktem 1 skargi uznać należało za niezasadny.
W punkcie 2 petitum skargi skarżąca podnosiła, że nie zostało ustalone, które części jej działek zaliczone zostały do dróg gminnych.
Decyzje organów obu instancji dotyczą wyłącznie jednej działki skarżącej, to jest działki nr [...] o powierzchni [...] ha. Działka ta w całości została uznana przez organy obu instancji za wchodzącą w skład drogi publicznej, obecnej ul.[...].
Z akt administracyjnych wynika, że działka ta figurowała w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej dla miasta [...] na dzień 31 grudnia 1998 roku jako użytek gruntowy oznaczony jako "dr" czyli - drogi. Z planu sytuacyjnego wykonanego 14 lutego 1967 roku przez inż. C. P., sporządzonego w związku z podziałem nieruchomości wynika, że cała działka nr [...] obejmowała ulicę [...] (obecnie [...]) i już w tej dacie oznaczona była jako użytek drogowy.
Do akt dołączono również kopie z mapy ewidencyjnej u których wynika, że cała działka [...] wchodzi w skład obecnej ul.[...].
Zatem podniesiony w skardze zarzut nie wyjaśnienia, które działki skarżącej zostały zaliczone do kategorii dróg gminnych jest niezasadny.
Sąd podkreśla, że jak wynika z metryki ulicy [...], droga ta została zbudowana już w 1935 roku. W opisie technicznym wskazane zostało, że ulica ta ciągnie się od ul.[...], przecina ul. [...]i kończy się w ul [...]. Jej średnia szerokość wynosi [...] m, średnia szerokość jezdni wynosi, [...] m, reszta to obustronne pobocza szerokości po 1m. W opisie zaznaczono również, że na poboczach ustawiono słupy energetyczne i słupy telekomunikacyjne.
W ocenie sądu opisany wyżej materiał dowodowy stanowił wystarczającą podstawę do ustalenia przez organy, że działka [...] w dniu 31 grudnia 1998 roku zajęta była pod drogę publiczną, to jest drogę lokalną miejską, która z dniem 1 stycznia 1999 roku stała się drogą gminną.
W aktach administracyjnych znajdują się dokumenty potwierdzające sprawowanie władztwa publicznoprawnego nad przedmiotową nieruchomością. Do dowodów tych należy "Operat organizacyjny utrzymania zimowego dróg miasta [...] na okres zimy 1996/1997" który obejmował ul. [...] w całości oraz "Operat organizacyjny utrzymania zimowego dróg miasta [...] na okres zimy 1997/1998". Z tego ostatniego dokumentu wynika, że cała ul. [...] objęta była trzecią kolejnością odśnieżania.
W świetle powyższych dokumentów organy obu instancji postąpiły prawidłowo uznając, że spełniona została również przesłanka władztwa jednostki samorządu terytorialnego nad sporną nieruchomością.
Sąd podzielił zatem w pełni ustalenia faktyczne organów z których wynika, że spełnione zostały przesłanki faktyczne zastosowania art. 73 ust. 1 do przedmiotowej nieruchomości.
Sąd wskazuje w tym miejscu, że skarżąca nie powołała się na żadne dowody, z których wynikałoby, że stan faktyczny ustalony został przez organy nieprawidłowo. Z przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wynika jednoznacznie, że postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest zobowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Nie można jednak zapominać, że ustalenie stanu faktycznego powinno następować przy czynnym udziale strony. Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, nie zwalnia strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony.
Zarzuty objęte punktami 3 i 4 petitum skargi zmierzały do zakwestionowania prawidłowości decyzji z uwagi na pozbawienie skarżącej prawa do odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, na skutek wydania decyzji po upływie terminu do zgłoszenia wniosku o wypłatę odszkodowania. Uzasadnienie skargi wskazuje, że w ocenie skarżącej, art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku sprzeczny jest z przywołanymi w petitum skargi przepisami Konstytucji oraz art. 1 Protokołu nr 1 do konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzony w [...] dnia [...] marca 1952 roku.
Sąd wyjaśnia, że zgodność art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku z Konstytucją oraz art. 1 Protokołu nr 1 do konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzony w [...] dnia [...] marca 1952 r. była już analizowana przez Trybunał Konstytucyjny.
Sąd konstytucyjny :
a. wyrokiem z 14 marca 2000 roku, P 5/99 uznał, że artykuł 73 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 roku jest zgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1995 roku Nr 36, poz. 175; zm.: z 1998 r. Nr 147, poz. 962) i nie jest niezgodny z art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
b. wyrokiem z 20 lipca 2004 roku SK 11/02 uznał, że art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku jest zgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
c. wyrokiem z 15 września 2009 roku P 33/07 uznał, że art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W wyroku z 15 września 2009 roku sąd konstytucyjny wprost wskazał, że przepis ten w zakresie w jakim określa termin wygaszenia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, której mowa w art. 73 ust. 3 ww. ustawy jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał zważył, iż "wystąpienie z żądaniem odszkodowania nie było uzależnione od uprzedniego wydania decyzji wojewody. Złożenie w określonym przez art. 73 ust. 4 przepisów wprowadzających okresie wniosku było wystarczającą czynnością, by uzyskać prawo do odszkodowania za wywłaszczenie. Wniosek ten stanowił bowiem oświadczenie, że były właściciel zamierza skorzystać z prawa do odszkodowania, a dopiero w następnej kolejności zawierał żądanie ustalenia i wypłaty odszkodowania w przewidzianej prawem procedurze. W konsekwencji to, kiedy wojewoda wydał decyzję, nie stanowiło przeszkody do skorzystania przez każdego z byłych właścicieli z prawa do zgłoszenia roszczenia odszkodowawczego."
Tym samym brak złożenia w przewidzianym ustawą terminie wniosku o odszkodowanie przez byłego właściciela (jego następcę prawnego), oznacza wprawdzie pozbawienie byłego właściciela możliwości dochodzenia przez niego odszkodowania, jednakże przyczyna tego stanu rzeczy nie tkwi ani w działaniach organów władzy publicznej, ani niekonstytucyjności przepisu art. 73 ust. 4 powołanej ustawy.
Ograniczenie czasowe terminu składania wniosku o wypłatę odszkodowania wynikające z art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku było rówież analizowane przez Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu (dalej ETPC), który decyzją z dnia 3 czerwca 2014 r., nr 33081/11, w sprawie M. Woźniak i E. Woźniak oraz Chruśliński i Powodzińska v. Polska (LEX nr 1477695) nie stwierdził aby analizowany przepis naruszał prawa i wolności chronione w Konwencji i jej Protokołach.
Z treści uzasadnienia orzeczenia ETPC wynika, że istotą zarzutów skarżących, było to, że nie otrzymali odszkodowania. ETPC podkreślił, że "wszelka ingerencja w prawo własności może zostać jedynie uzasadniona wówczas, gdy służy uzasadnionemu prawnie interesowi publicznemu. Organy władzy krajowej, przez wzgląd na swoją bezpośrednią znajomość społeczeństwa i jego potrzeb, co do zasady znajdują się w lepszym położeniu, niż sędzia międzynarodowy, by zdecydować, co leży w "interesie publicznym". Tym samym na podstawie systemu ochrony ustanowionego przez Konwencję to do organów władzy krajowej należy dokonywanie wstępnej oceny w przedmiocie zaistnienia problemu publicznego uzasadniającego przyjęcie środków ingerujących w prawo do poszanowania własności". Powołując się na polski Trybunał Konstytucyjny ETPC wskazał, że celem zaskarżonych przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 roku było dostosowanie tytułów prawnych nieruchomości de facto wywłaszczonych w przeszłości na rzecz Skarbu Państwa do realiów dnia dzisiejszego oraz wyjaśnienie sytuacji zarówno właścicieli, jak i podmiotów prawa publicznego - sukcesorów prawnych tych podmiotów, które w przeszłości przejęły władanie nad tymi nieruchomościami na cele budowy dróg publicznych. Przepisy te miały na celu umożliwienie zainteresowanym osobom wystąpienia o odszkodowanie w odniesieniu do takich nieruchomości oraz przyspieszenie rozpatrywania ich wniosków. ETPC tym samym zaakceptował, iż ingerencja w prawa majątkowe właścicieli nieruchomości przejmowanych w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku realizowała uzasadniony prawnie cel "zgodnie z interesem powszechnym".
ETPC podkreślił również, że ustawodawca wprowadzając analizowaną regulację przewidział najpierw okres dwóch lat vacatio legis, który dawał zarówno podmiotom prawa publicznego zobowiązanym do zapłaty odszkodowania, jak i byłym właścicielom możliwość poznania swych praw oraz przygotowania swych działań w związku z funkcjonowaniem systemu odszkodowań.
Sąd rozpoznający sprawę podziela w pełni zarówno stanowisko wyrażone przez sąd konstytucyjny w przywołanych wyżej wyrokach jak i stanowisko zawarte w decyzji EPTC i przyjmuje je za własne.
W świetle powyższych wyroków sądu konstytucyjnego i decyzji ETPC zarzuty objęte punktem 3 i 4 petitum skargi uznać należało za niezasadne.
Jednocześnie, wobec rozstrzygnięcia przez sąd konstytucyjny kwestii zgodności z Konstytucją art. 73 ust. 1, ust. 4 i ust. 5 z wzorcami kontroli określonymi w art. 21 ust. 1 i ust 2, art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 i ust. 3 Konstytucji jak również z art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sąd rozpoznający sprawę nie znalazł podstaw do ponownego wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego.
Uznając zatem, że zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają prawu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło