I SA/Wa 1593/23
WyrokWSA w Warszawie2023-12-05
Skład orzekający: Anna Falkiewicz-Kluj, Jolanta Dargas, Marta Kołtun-Kulik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, podlega umorzeniu z mocy prawa?Ratio decidendi
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, podlega umorzeniu z mocy prawa. Regulacja ta jest zgodna z Konstytucją RP, ponieważ zasada pewności obrotu prawnego i zasada trwałości decyzji administracyjnych przeważają nad zasadą rekompensowania szkody poniesionej w wyniku niezgodnego z prawem działania organów Państwa, a także wynika z konieczności dostosowania prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego.Stan faktyczny
Skarżący G. G. wniósł o stwierdzenie nieważności orzeczenia Starosty z 1950 r. dotyczącego przejęcia nieruchomości. Organ I instancji umorzył postępowanie na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, wskazując na upływ ponad 30 lat od doręczenia orzeczenia. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając, że postępowanie wszczęte w 2019 r. podlegało umorzeniu z mocy prawa. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów KPA i Konstytucji RP, kwestionując datę doręczenia orzeczenia z 1950 r. oraz zgodność przepisów przejściowych ustawy nowelizującej z Konstytucją.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi G. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2023 r. nr DN.gn.625.285.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2023 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: "Minister", "organ odwoławczy") po rozpatrzeniu odwołania G. G. (dalej: "skarżący") utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] (dalej: "organ I instancji") z [...] listopada 2021 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania.
Decyzja Ministra została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Starosta Powiatowy w [...] orzeczeniem z [...] lutego 1950 r., nr [...] - na podstawie dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych (Dz. U. Nr 59, poz. 38) oraz dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających we faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach woj. [...] (Dz. U. Nr 46, poz. 336) - przejął na własność Państwa w gromadzie [...]:
• grunty i zagrody uznane w pkt I tego orzeczenia jako należące na prawie własności do osób repatriowanych do Rosji Sowieckiej;
• nieruchomości oznaczone w pkt I tego orzeczenia o ile należą na prawie własności do osób wymienionych pod pkt I b orzeczenia (tj. nieznajdujące się we faktycznym władaniu przesiedlonych w ramach akcji "W" na tereny Ziem Zachodnich, lub niewiadomych z miejsca pobytu).
W uzasadnieniu orzeczenia Starosta [...] wyjaśnił, że gromada [...] została objęta akcją repatriacyjną do Rosji Sowieckiej i akcją repatriacyjną na tereny Ziem Odzyskanych.
Wnioskiem z [...] grudnia 2019 r. G. G. wystąpił do organu I instancji o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] lutego 1950 r., nr [...] w części dotyczącej nieruchomości stanowiących w chwili przejęcia własność A. G. (poz. 3) oraz O. G. (poz. 14). Wnioskodawca wskazał, że jego poprzednicy prawni wraz z rodzinami po II wojnie światowej zostali wysiedleni z miejscowości [...] ([...]) na Ziemie Zachodnie do miejscowości [...]. A. G. i O. G. byli w [...] właścicielami nieruchomości wraz z zabudowaniami o czym dowodzą księgi [...] i [...] oraz wykaz zmian gruntowych dot. [...].
Powołaną na wstępie decyzją z [...] listopada 2021 r. Wojewoda [...] - na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491) umorzył, z dniem 16 września 2021 r., postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Starosty Powiatowego w [...] z [...] lutego 1950 r., nr [...] w części dotyczącej A. G. (poz. 3).
Odwołanie od decyzji organu I instancji wniósł G. G..
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ww. decyzją z [...] lipca 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Minister wskazał, że zgodnie z art. 104 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Dlatego, wystąpienie przyczyny umorzenia postępowania z mocy samego prawa powinno znaleźć odzwierciedlenie w formalnej czynności organu, jaką jest decyzja administracyjna. Minister podał, że z treści decyzji organu I instancji wynika, iż przyczyną jej wydania stało się wejście w życie przepisów ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (dalej" "ustawa", "ustawa zmieniająca"). Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy, postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
Dalej organ odwoławczy stwierdził, że aby móc ocenić, czy konkretna sprawa kwalifikuje się do kategorii spraw, o których mowa w ustawie zmieniającej należy podjąć czynności w celu ustalenia (w sposób bezpośredni lub pośredni) daty doręczenia/ogłoszenia zaskarżonego aktu. W tym zakresie, organ I instancji nie wyjaśnił na jakiej podstawie ustalił kiedy orzeczenie z [...] lutego 1950 r. zostało doręczone lub ogłoszone. Minister wskazał, że pomimo braku tych ustaleń wśród zgromadzonego materiału dowodowego znajdują się dokumenty wskazujące w sposób pośredni, kiedy doręczono/ogłoszono orzeczenie Starosty Powiatowego w [...]. Dokumentem tym jest znajdujące się w aktach sprawy pismo Starosty z [...] marca 1950 r. nr [...] skierowane do Zarządu Gminy w [...], z którego wynika, że dwa egzemplarze orzeczenia z [...] lutego 1950 r. zostały przesłane do Zarządu Gminy [...] celem ich ogłoszenia i wyłożenia do wglądu w Zarządzie Gminy i w Starostwie Powiatowym w [...]. Ponadto orzeczenie to miało być odczytane przez sołtysa na zebraniu gromadzkim. W aktach sprawy znajduje się także kopia decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] czerwca 1969 r. nr [...] uchylająca orzeczenie znak: [...], w części dotyczącej przejęcia nieruchomości należących do jednego z właścicieli, który powrócił do wsi [...] i objął w użytkowanie należące niegdyś do niego grunty oraz zagrody. W konsekwencji, zdaniem Ministra, uwzględniając całokształt okoliczności sprawy należy uznać, że doręczenie (ogłoszenie) orzeczenia Starosty [...] musiało nastąpić przed jego częściowym uchyleniem, a więc najpóźniej [...] czerwca 1969 r.
Następnie organ odwoławczy wskazał, że ustalając datę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Starosty [...] z [...] lutego 1950 r., należy mieć na uwadze art. 61 § 3 k.p.a., zgodnie z którym datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Wniosek G. G. o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] lutego 1950 r. (w części dotyczącej A. G.) wpłynął do Wojewody [...] w dniu [...] grudnia 2019 r. (por. prezentata wpływu na wniosku) i ten dzień należy uznać za dzień wszczęcia postępowania. Przedmiotowe postępowanie zostało więc wszczęte po 69 latach od doręczenia (ogłoszenia) zaskarżonego orzeczenia.
Wobec tego Minister stwierdził, że skoro wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności części orzeczenia Starosty [...] z [...] lutego 1950 r. nastąpiło po upływie 30 lat od jego doręczenia (ogłoszenia), to postępowanie administracyjne z dniem [...] września 2021 r. podlega umorzeniu z mocy prawa. Oznacza to brak możliwości załatwienia sprawy poprzez wydanie merytorycznej decyzji. Z brzmienia art. 2 ust 2 ustawy zmieniającej wynika, że umorzeniu podlega postępowanie "w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji", które nie zostało zakończone "ostateczną decyzją" (a więc całe postępowanie przed organami obu instancji). Tym samym, zdaniem Ministra, bezprzedmiotowe jest zarówno postępowanie przed organem pierwszej instancji, jak i postępowanie odwoławcze, co uzasadnia utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2021 r.
Minister zwrócił także uwagę to, że na wniosek G. G. Wojewoda [...] wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Starosty [...] z [...] lutego 1950 r. (w części dotyczącej przejęcia nieruchomości należących do A. G.) Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika jednak, że organ I instancji nie ustalił, czy wnioskodawca dysponuje interesem prawnym w sprawie objętej wnioskiem. W aktach sprawy brak jest bowiem postanowienia sądu stwierdzającego nabycie przez G. G. praw do spadku po A. G., bądź też notarialnego aktu dziedziczenia po nim. Zdaniem Ministra, bez względu na ewentualne ustalenia, które miałyby być poczynione w tym zakresie, okoliczność ta nie ma wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia podjętego przez Wojewodę w pierwszej instancji. W przypadku bowiem potwierdzenia, że osoba ta nie jest spadkobiercą A. G. - przesądzałoby to jedynie o tym, że wnioskodawca ten nie posiada interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności orzeczenia Starosty [...] (w zakresie, w jakim dotyczy ono przejęcia nieruchomości A. G.). Sytuacja ta skutkowałaby koniecznością umorzenia wszczętego na jego wniosek postępowania, a więc wydania rozstrzygnięcia tożsamego z tym, które zostało zaskarżone. Pomimo dostrzeżonego uchybienia Minister zdecydował się więc, aby nie uchylać z tego powodu decyzji Wojewody z [...] listopada 2021 r.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Minister uznał je za bezzasadne.
Na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lipca 2023 r. G. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając:
1) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez umorzenie z mocy prawa postępowania administracyjnego dotyczącego wniosku skarżących w trakcie jego merytorycznego rozpoznawania, na skutek zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, która to norma jednakże nie powinna znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż w stanie faktycznym i prawnym sprawy jest ona oczywiście sprzeczna z art. 2, art. 21, art. 64 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, gdyż narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa, a także pozbawia obywateli wynagrodzenia za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej i zamyka obywatelom dochodzenie przed sądem powszechnym wynagrodzenia za szkodę w postaci pozbawienia obywatela własności mienia na skutek niezgodnego z prawem działania organów władzy publicznej;
2) naruszenie art. 7, 77 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędne ustalenie, iż od daty doręczenia orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1950 r., znak: [...] o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich położonych w miejscowości [...], upłynęło już ponad 30 lat i w związku z tym postępowanie ulega umorzeniu z mocy prawa, w sytuacji gdy organy administracji nie ustaliły daty ogłoszenia tego orzeczenia w Dzienniku Urzędowym Prezydium Wojewódzkiego Rady Narodowej w [...], który to sposób ogłoszenia dla tego orzeczenia był przewidziany w rozporządzeniu Ministrów Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej z dnia 15 lipca 1948 r. w sprawie trybu orzekania o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. i w związku z tym nie można domniemywać daty doręczenia, w tym zakładać takiego czy też innego działania ówczesnych organów administracji państwowej.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżącego od organu odwoławczego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnika.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów, Sąd uznał skargę za niezasadną.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lipca 2023 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2021 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Starosty Powiatowego w [...] z [...] lutego 1950 r., nr [...] o przejęciu na własność Państwa nieruchomości położonych w gromadzie [...], w części dotyczącej A. G. (poz.3).
W pierwszej kolejności należy wskazać, że przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy nie można pominąć wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. P 46/13, w którym zostało stwierdzone, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że niedookreślony charakter przesłanki rażącego naruszenia prawa powoduje - zdaniem Trybunału - iż z czasem wzrasta ryzyko prawne, polegające na możliwości wykształcenia się odmiennej linii orzeczniczej zarówno w stosunku do norm materialnych jak i procesowych, które legły u podstaw wydanej decyzji, jak i samej przesłanki rażącego naruszenia prawa. Zwrócono też uwagę, że działanie organów państwa na podstawie prawa, będące przejawem zasady praworządności, nie oznacza bezwzględnego obowiązku eliminowania z obrotu wadliwych decyzji, na podstawie których strona nabyła prawo (...), po upływie znacznego czasu od wydania tego aktu administracyjnego. Jedynie (pkt 8.4) w szczególnych okolicznościach, gdy przemawia za tym inna zasada konstytucyjna, jest dopuszczalne odstąpienie od zasady bezpieczeństwa prawnego (...). Należą tu sytuacje nadzwyczaj wyjątkowe, gdy ze względów obiektywnych zachodzi potrzeba dania pierwszeństwa określonej wartości chronionej bądź znajdującej (...) oparcie w przepisach Konstytucji. Przytaczając dotychczasowe swe orzecznictwo Trybunał podkreślił, że owe ograniczenia czasowe są konieczne z uwagi na wartość, którą jest stabilność stosunków prawnych, służąca porządkowi publicznemu, oraz ze względu na rosnące z czasem trudności dowodowe w prowadzeniu ewentualnego nadzwyczajnego postępowania weryfikacyjnego, a także ze względu na ochronę praw nabytych przez osoby trzecie. Trybunał wyraził też pogląd, że trwałość decyzji organów władzy nie może być pozorna. Ostatecznie Trybunał pozostawił ustawodawcy do rozstrzygnięcia czy właściwe byłoby zastosowanie dziesięcioletniego terminu prekluzyjnego z art. 156 § 2 k.p.a., czy też innego terminu.
W celu dostosowania systemu prawa do powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., ustawodawca zdecydował się dokonać zmian w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zmianę brzmienia art. 156 § 2 k.p.a. (zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy zmieniającej Kodeks postępowania administracyjnego) oraz dodanie § 3 w art. 158 k.p.a. (dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej).
W obecnym stanie prawnym, obowiązującym od dnia 16 września 2021 r. (dzień wejścia w życie ustawy zmieniającej), nie stwierdza się już zatem nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 k.p.a.), jak też nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat (art. 158 § 3 k.p.a.).
Z brzmienia przepisów przejściowych uregulowanych w art. 2 ustawy zmieniającej wynika z kolei, że do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (ust. 1). Natomiast postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa (ust. 2).
Z akt sprawy wynika, że orzeczenie Starosty Powiatowego w [...] zapadło na podstawie dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR oraz dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego. Jak wskazał skarżący i wynika to z kwestionowanego orzeczenia nr [...] A. G. i O. G. po II wojnie światowej zostali wysiedleni z miejscowości [...] ([...]) na Ziemie Zachodnie.
Zdaniem Sądu, orzeczenie, którego stwierdzenia nieważności domaga się skarżący weszło do obrotu prawnego i zostało wykonane. Czyli było wcześniej ogłoszone/doręczone pomimo, że nie wynika to wprost jednoznacznie z materiału dokumentacyjnego. Okoliczność ta znajduje jednak odzwierciedlenie w zachowanych aktach administracyjnych sprawy, które dokumentują, że dwa egzemplarze orzeczenia z [...] lutego 1950 r. zostały przesłane do Zarządu Gminy [...] celem ich ogłoszenia i wyłożenia do wglądu w Zarządzie Gminy i w Starostwie Powiatowym w [...]. Ponadto orzeczenie to miało być odczytane przez sołtysa na zebraniu gromadzkim (tak pismo Starosty z [...] marca 1950 r. nr [...] skierowane do Zarządu Gminy w [...]). Ponadto z kopii decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] czerwca 1969 r. nr [...] wynika, ze decyzją tą uchylono orzeczenie nr [...], w części dotyczącej przejęcia nieruchomości należących do B. S., który powrócił do wsi [...] i objął w użytkowanie należące niegdyś do niego grunty oraz zagrody. Zauważyć należy, że B. S. (S.) wymieniony był także w orzeczeniu nr [...] – pod poz. 20.
Wobec tego, w tych okolicznościach sprawy Sąd przychyla się do stanowiska organu odwoławczego, że doręczenie (ogłoszenie) kwestionowanego orzeczenia musiało nastąpić przed jego częściowym uchyleniem, a więc najpóźniej [...] czerwca 1969 r. Poza sporem jest, że wniosek o stwierdzenie nieważności omawianego orzeczenia nr [...] wpłynął do organu [...] grudnia 2019 r. i nie został rozpoznany do dnia wejścia w życie wskazanej wyżej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem. Powyższe uzasadniało zastosowanie przepisu ustawy zmieniającej i umorzenie postępowania.
Całość podniesionej w skardze argumentacji koncentruje się natomiast przede wszystkim na sprzeczności przyjętych w ustawie z dnia 11 sierpnia 2021 r. rozwiązań prawnych z normami i zasadami wynikającymi z art. 2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów nie można jednak nie dostrzec, że czasowe ograniczenia w dochodzeniu roszczeń, a także różnego rodzaju skutki prawne, które następują po upływie określonego terminu, przewidziano również w systemie prawa cywilnego czy karnego. Przykładowo system prawa cywilnego zna instytucję zasiedzenia, co następuje odpowiednio po upływie 30 bądź 20 lat w zależności od tego czy mamy do czynienia z posiadaczem w złej czy dobrej wierze (art. 172 § 1 i 2 k.c.). Kolejnym przykładem przyjętych przez ustawodawcę w systemie prawa cywilnego ograniczeń czasowych jest przedawnienie roszczeń przeciwko użytkownikowi wieczystemu o naprawienie szkód wynikłych z niewłaściwego korzystania z gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków, a także roszczenie użytkownika wieczystego o wynagrodzenie za budynki i urządzenia istniejące w dniu zwrotu użytkowanego gruntu które przedawniają się z upływem lat trzech od tej daty (art. 243 k.c.) czy przedawnienie roszczeń z tytułu czynów niedozwolonych (art. 4421 § 1 i 2 k.c.).
Zdaniem sądu w składzie orzekającym, sporna regulacja, ograniczająca w czasie możliwość skutecznego wnioskowania o stwierdzenie nieważności decyzji, była konieczna. Jej zaś wprowadzenie jest skutkiem powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. Regulacja ta doprowadziła również do zamierzonych i wprost wskazanych w powołanym orzeczeniu Trybunału rezultatów.
W ocenie Sądu, zasada pewności obrotu prawnego i zasada trwałości decyzji administracyjnych przeważa nad eksponowaną w skardze zasadą rekompensowania szkody poniesionej w wyniku niezgodnego z prawem działania organów Państwa. Nie bez znaczenia dla oceny zasadności skargi pozostaje również to, że co najmniej od daty wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 12 maja 2015 r. każdy, a więc również skarżący, powinni liczyć się z tym, że ustawodawca to orzeczenie wykona i uchwali regulacje ograniczające w czasie możliwość wzruszania decyzji w trybie nadzwyczajnym.
Sam natomiast art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. nie narusza konstytucyjnie chronionej własności. W szczególności nie pozbawia on jednostki przynależnego jej prawa majątkowego (w ujęciu materialnym), a wyłącznie uprawnienia procesowego (prawa do uzyskania decyzji ostatecznej rozstrzygającej o zasadności wniosku jednostki). Innymi słowy, to że skarżący domaga się stwierdzenia nieważności orzeczenia [...] nie oznacza jeszcze, że w świetle zasady legalizmu wyrażonej w art. 6 k.p.a. organy administracji państwowej wydałyby rozstrzygnięcie zgodne z jego wnioskiem.
Z podanych wyżej przyczyn niezasadne okazały się podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej w związku z art. 2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji oraz art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.
Ponieważ przed Trybunałem Konstytucyjnym zawisła, na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, sprawa sygn. K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. w zakresie w jakim uniemożliwia wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2, a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2, Konstytucji R.P. (w uzasadnieniu swojego wniosku Rzecznik podniósł, że jego zastrzeżenia budzi przyjęte w zaskarżonym przepisie rozwiązanie intertemporalne, które nakazuje umorzenie niektórych postępowań pozostających w toku) - to w sytuacji stwierdzenia niekonstytucyjności, strona będzie uprawniona do żądania wznowienia postępowania administracyjnego w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego - art. 145a k.p.a.
Obecnie, zgodnie z zasadą domniemania konstytucyjności aktu normatywnego, brak jest podstaw do podzielenia przez Sąd naruszenia wskazanych w skardze przepisów Konstytucji.
Biorąc pod uwagę powyższe i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło