I SA/Wa 1594/08
WyrokWSA w Warszawie2009-04-07
Skład orzekający: Monika Nowicka, Małgorzata Boniecka - Płaczkowska, Agnieszka Miernik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję wójta o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości, wszczętą z urzędu, może opierać się na przepisach dotyczących podziału nieruchomości na wniosek właściciela, w tym na art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który przewiduje przejście własności z mocy prawa?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja jest nieważna, ponieważ Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpatrując sprawę wszczętą z urzędu, błędnie oparło swoje rozstrzygnięcie na przepisach dotyczących podziału nieruchomości na wniosek właściciela (art. 98 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Przepisy te nie mają zastosowania w przypadku podziału z urzędu, a błędne ich zastosowanie narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania i prawo materialne, wprowadzając w błąd stronę postępowania co do skutków prawnych decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości stanowiącej własność B.R., który miał na celu wydzielenie działek pod budowę drogi gminnej. Postępowanie zostało wszczęte z urzędu. Wójt Gminy N. zatwierdził projekt podziału, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało tę decyzję w mocy. B.R. wniosła skargę do WSA, kwestionując prawidłowość podziału i zarzucając naruszenie jej praw. WSA stwierdził nieważność decyzji SKO.Rozstrzygnięcie
1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska WSA Agnieszka Miernik Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi B.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy N. z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] wydaną w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i oceny prawne:
Wspomnianą wyżej decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] – wydaną na zasadzie art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 1 oraz 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) - Wójt Gminy N. zatwierdził projekt podziału nieruchomości stanowiącej własność B.R., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki o numerach ewidencyjnych: [...] - o powierzchni [...] ha, [...] - o powierzchni [...] ha, [...] - o powierzchni [...] ha i [...] - o powierzchni [...] ha w ten sposób, że:
1) działka nr [...] podzielona została na działki nr [...] i [...] (droga gminna)
2) działka nr [...] podzielona została na działki nr [...] i [...] (droga gminna),
3) działka nr [...] podzielona została na działki nr [...] i [...] (droga gminna),
4) działka nr [...] podzielona została na działki nr [...] (droga gminna) i [...].
W uzasadnieniu swej decyzji organ I instancji wskazał, że przedmiotowy podział miał na celu realizację celu publicznego, jakim była budowa drogi gminnej. Zgodnie bowiem z treścią miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nieruchomość ta znajdowała się na obszarze mającym przeznaczenie [...] i [...] - ulica lokalna.
Jednocześnie stwierdzono również, że w toku przedmiotowego postępowania właściciel nieruchomości podlegającej podziałowi nie zostaje pozbawiony prawa własności do wydzielonych działek. Nabycie zaś przez Gminę własności gruntu niezbędnego do realizacji celu publicznego odbywać się będzie w toku odrębnego postępowania.
Od decyzji tej odwołanie wniosła B.R. podnosząc, że nie wyraża ona zgody na planowany podział nieruchomości. Twierdziła też, iż wykaz użytkowania gruntów na w/w działkach był nieaktualny, brak było oznaczenia na mapie przepustów na rowie melioracyjnym na granicy działek nr [...], [...], [...], [...] a także na rowie melioracyjnym na działkach nr [...] i [...]. Ponadto akcentowała, że występuje niezgodność obszarów na działkach nr [...] i nr [...]. Poza tym podnosiła też, że organ nie udzielił jej wyczerpującej odpowiedzi na jej pismo z dnia 24 kwietnia 2008 r.
Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej Kolegium stwierdziło, że decyzja Wójta Gminy N. była prawidłowa. Organ odwoławczy wydał zatem decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy N. Jako podstawę rozstrzygnięcia Kolegium wskazało jednak przy tym na: art. 93 ust. 1 i 2 w związku z art. 97 ust. 3 pkt 1oraz art. 98 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.).
Wyjaśniono też, że w myśl art. 93 ust. 1 powołanej wyżej ustawy o gospodarce nieruchomościami, podziału nieruchomości można dokonać, jeśli jest on zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. O zgodności tej wypowiada się w formie opinii (z wyjątkiem podziałów, o których mowa w art. 95 ustawy): wójt, burmistrz albo prezydent miasta. W świetle zaś art. 97 ust. 1 cytowanej ustawy, podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny a zgodnie z art. 97 ust. 3 tejże ustawy - podziału nieruchomości można dokonać z urzędu. Ten ostatni przypadek jest dopuszczalny, gdy podział jest niezbędny do realizacji celów publicznych lub, gdy nieruchomość stanowi własność gminy i nie została oddana w użytkowanie wieczyste.
Z kolei wskazano na definicję celu publicznego, która zawarta jest w art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten przewiduje, że celem publicznym w rozumieniu ustawy jest m.in.: wydzielanie gruntów pod drogi publiczne i drogi wodne, budowa, utrzymywanie oraz wykonywanie robót budowlanych tych dróg, obiektów i urządzeń transportu publicznego, a także łączności publicznej i sygnalizacji.
Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy organ odwoławczy wyjaśnił, że niniejsze postępowanie zostało wszczęte z urzędu a przed wydaniem decyzji w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości, Wójt Gminy N. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2007 r. zaopiniował pozytywnie wstępny projekt podziału nieruchomości.
Postanowienie to, na skutek oddalenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargi B.R. na postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2007 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji, stało się ostateczne.
Kolegium podkreśliło również, że zatwierdzony projekt podziału nieruchomości był zgodny z zapisami planu zagospodarowania przestrzennego dotyczącego B. (Uchwała Rady Gminy N. Nr 314/XXXVIII/98 opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa [...], Nr 5 z dnia 30 czerwca 1998 r. poz. 64). Jak wynikało bowiem z jego treści dla terenu działek przeznaczonych do podziału, przeznaczona była funkcja objęta symbolami [...] i [...] na których określono w planie przeznaczenie w postaci jednojezdniowych alei osiedlowych, jezdni jednokierunkowych wraz ze ścieżkami rowerowymi i chodnikami oddzielonymi pasem zieleni urządzonej z rowem melioracyjnym w środku. Szerokość alei wraz z urządzoną zielenią wynosiła [...] m, szerokość jezdni [...] m. a minimalna szerokość zieleni urządzonej z rowem [...] m.
Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy zaznaczył, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w sposób jednoznaczny i wyczerpujący określał m.in. przeznaczenie terenu, linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu, różne zasady zagospodarowania, parametry i wskaźniki kształtowania zabudowy, gabaryty obiektów i wskaźniki intensywności zabudowy a także szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu, w tym zakazy zabudowy. O dopuszczalności zaś przeprowadzenia planowanego podziału nieruchomości przesądzał cel podziału niniejszej nieruchomości oraz zamierzone przeznaczenie działek uzyskanych w wyniku podziału.
Ponadto w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało na treść zapisu art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w myśl którego działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne.
Podniesiono, iż za działki gruntu, o których mowa w ust. l w/w przepisu, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się w tym przypadku odpowiednio. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości (ust. 3).
Ustosunkowując się do treści zarzutów zawartych w odwołaniu, organ odwoławczy podkreślił, że nie zasługiwały one na uwzględnienie. W aktualnie bowiem prowadzonym postępowaniu podziałowym badaniu podlegała jedynie zgodność proponowanego podziału nieruchomości z planem (bądź przepisami szczególnymi). Zarzut zaś w postaci nieaktualnego wykazu gruntów na wskazanych działkach nie został poparty jakimkolwiek uzasadnieniem ze strony odwołującej ani dowodem, co skutkowało koniecznością uznania go za nieuzasadniony.
Kwestie braku oznaczenia na mapie przepustów na rowach melioracyjnych były wyjaśnione przez organ I instancji. Przepusty te stanowią odrębną własność (Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych) i nie były przedmiotem podziału.
Odwołująca nie wskazała także jaką niezgodność obszarową miała na myśli i nie przedstawiła na te okoliczność żadnego dowodu.
Odnośnie zarzutu w postaci potencjalnego zalania terenów nieruchomości organ zaznaczył, że także nie był on zasadny, gdyż budowa drogi z rowem melioracyjnym w środku będzie mieć na celu m.in. odwodnienie terenów bezpośrednio przyległych i odprowadzenie nadmiaru wody gruntowej;
Co do rzekomego zaś braku udzielenia stronie odpowiedzi na jej pismo z dnia 24 kwietnia 2008 r. Kolegium stwierdziło, iż organ I instancji w uzasadnieniu decyzji zawarł ustosunkowanie się do przedstawionych pytań i zarzutów. Nadto wskazano, że akta sprawy zawierały szereg dowodów na zapewnienie możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu odwołującej, począwszy od jego wszczęcia (zawiadomienie z 20 kwietnia 2005 r.) poprzez pisma kierowane do niej w toku postępowania (z dnia 11 stycznia 2008 r.) aż po zapewnienie tzw. "ostatniego słowa" bezpośrednio przed wydaniem decyzji zatwierdzającej podział (pismo z dnia 14 kwietnia 2008 r.), z którego zresztą B.R. skorzystała (pismo strony z dnia 24 kwietnia 2008 r.).
Kolegium podkreśliło też, że odwołująca wielokrotnie nie odbierała korespondencji kierowanej przez organ I instancji, co potwierdzały liczne (od początku postępowania) dowody zwrotu pism, zawierające adnotacje listonoszy oraz stanowisko samego organu I instancji. Tym samym odwołująca przedłużała jedynie toczące się postępowanie, mając na uwadze pobranie dopłat ze środków unijnych i budżetowych, co obliguje ją do zachowania wielkości posiadanego gruntu przez okres 5-ciu lat - pod rygorem zwrotu w/w środków finansowych.
W końcowej części uzasadnienia Kolegium ponownie powróciło do problematyki związanej z art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyjaśniając – jak tym raz zaznaczył organ – informacyjnie, iż zgodnie z tym przepisem nabycie przez gminę, powiat, samorząd województwa lub Skarb Państwa prawa własności albo prawa użytkowania wieczystego gruntu wydzielonego pod drogę, jak również wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego, jest równoznaczne z pozbawieniem tych praw podmiotu dysponującego dotychczas odpowiednim tytułem prawnym do nieruchomości, który to podmiot był wnioskodawcą podziału. Zaakcentowano przy tym, iż powyższy zapis ma charakter wywłaszczeniowy, utrata prawa przez właściciela bądź użytkownika wieczystego kompensowana jest w formie odszkodowania, do którego wypłacenia zobowiązane są podmioty nabywające własność działki, w tym wypadku Gmina. Ponownie także wyjaśniono, że kwota odszkodowania jest wynikiem negocjacji pomiędzy właścicielem albo użytkownikiem wieczystym a Gminą. W razie niedojścia do uzgodnienia wysokości odszkodowania, jego wysokość zostaje ustalona na zasadach obowiązujących przy wywłaszczeniu. Ponieważ samo przejście własności działki gruntu na gminę, następuje z mocy samego prawa, przeto przedmiotem rokowań nie może być zasadnicza kwestia odjęcia własności, lecz wyłącznie wysokość odszkodowania i sposób oraz termin jego zapłaty. Odszkodowanie za grunty wydzielone pod drogi z nieruchomości objętej podziałem jest wyłącznie konsekwencją odjęcia prawa własności albo prawa użytkowania wieczystego. Należy się więc ono niezależnie od tego, czy w wyniku podziału nieruchomości i wydzielenia drogi wartość nieruchomości wzrosła i dotychczasowy właściciel albo użytkownik wieczysty odniósł z tego tytułu korzyści. Stwierdzono także, że cyt. "odszkodowanie za grunty przejęte pod drogi ustala się w odrębnym postępowaniu po uprawomocnieniu się decyzji o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości (...) o odrębności postępowania w przedmiocie odszkodowania przesądza fakt, że decyzje w tych dwóch sprawach (o zatwierdzeniu projektu podziału oraz o odszkodowaniu) wydawane są przez dwa różne organy: pierwsza przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, a druga - przez starostę". Kończąc powyższy wywód organ nadmienił, że o ile przyznanie odszkodowania – w braku porozumienia stron – będzie miało formę decyzji administracyjnej, natomiast nie zachodzi potrzeba wydawania odrębnej decyzji w sprawie nabycia przez gminę, prawa własności czy prawa użytkowania wieczystego działki gruntu wydzielonej pod drogę, gdyż nabycie to następuje z mocy prawa z dniem, w którym decyzja o zatwierdzeniu podziału stała się ostateczna.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, która wniosła B.R..
Treść skargi stanowiła w istocie rzeczy powtórzenie zarzutów zawartych w odwołaniu. Skarżąca twierdziła bowiem, że nie zapewniono jej udziału w postępowaniu administracyjnym, organ I instancji nie zapewnił jej pełnego wypowiedzenia się a organ II instancji nie zażądał przedstawienia mu innych dokumentów mających związek ze sprawą a znajdujących się w posiadaniu skarżącej. Powtórzono zarzuty, że Wójt Gminy N. nie przedstawił jej wszystkich dokumentów i nie udzielił wyczerpujących odpowiedzi na jej pisma.
Skarżąca negatywnie wypowiadała się co do podziału nieruchomości, gdyż – jej zdaniem - wpłynie on negatywnie na jej nieruchomość. Nie zgadzała się na podział również ze względu na ewentualne koszty związane z zalewaniem jej nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, zauważając dodatkowo, że jeśli skarżąca dysponowała nowymi dowodami w sprawie to winna je przedstawić organowi odwoławczemu a nie czekać na jego wezwanie. Natomiast odnośnie zarzutu zalewania nieruchomości skarżącej podniesiono, iż budowa drogi z rowem melioracyjnym w środku będzie mieć na celu m. in. odwodnienie terenów przyległych i odprowadzenie nadmiaru wody gruntowej.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przedmiotową skargę należało uznać za uzasadnioną, choć nie z przyczyn w niej podniesionych.
Z mocy przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd jest zobowiązany do rozpoznania sprawy w jej granicach nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. Powyższe oznacza zatem, że Wojewódzki Sąd Administracyjny musi uwzględnić z urzędu nawet te wadliwości decyzji, których strona nie podnosiła w skardze.
Rozpoznając sprawę zatem w tym kontekście, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja jest nieważna a to z przyczyny, że rozstrzygając sprawę nietożsamą ze sprawa rozpoznaną przez organ I instancji w ten sposób narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) a także ponieważ rozstrzyga o przejściu prawa własności gruntów wydzielonych pod drogi publiczne, co w niniejszej sprawie nie powinno mieć miejsca.
Przypomnieć w tym miejscu wypada, że decyzja Wójta Gminy N. z dnia [...] maja 2008 r. została wydana w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości, które to postępowanie wszczęte zostało z urzędu. Z tego powodu organ I instancji – jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 1 oraz 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i wypowiedział się w uzasadnieniu swej decyzji, że dokonywany podział nieruchomości nie powoduje utraty przez jej właścicielkę prawa własności do wydzielanych działek.
Rozpoznając natomiast sprawę w trybie instancji odwoławczej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji powołało dodatkowo art. 98 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami i w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia bardzo szeroko i wyczerpująco omówiło sytuację, której dotyczył w/w przepis.
Wprawdzie rozstrzygnięcie Kolegium odnoszące się do wspomnianego wyżej przepisu art. 98 ust. 1 i 3 cytowanej ustawy gruntowej nie zostało graficznie wyeksponowane w sposób wyraźny w sentencji decyzji, ale ponieważ była to sentencja decyzji wydawanej w trybie odwoławczym i jednocześnie utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, siłą rzeczy musiała mieć ona określoną w art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. formułę. Nie zmienia to zaś postaci rzeczy, iż organ odwoławczy wydał przedmiotową decyzję o zmienioną (w stosunku do decyzji Wójta) podstawę materialnoprawną, o czym świadczy fakt wskazania art. 98 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami jako m. in. podstawy prawnej zaskarżonej decyzji oraz okoliczność, iż przepisowi temu została poświęcona znaczna część uzasadnienia decyzji organu odwoławczego (w dwóch miejscach uzasadnienia Kolegium to zagadnienie omawiało). Z tego powodu należało uznać, że zaskarżone rozstrzygnięcie dotyczyło także przejścia prawa własności gruntów wydzielonych pod drogi publiczne. Zawarcie bowiem treści odnoszących się do art. 98 ust 1 i 3 cytowanej ustawy zarówno w podstawie prawnej decyzji jak i jej uzasadnieniu wzajemnie się uzupełnia i potwierdza, iż organ rozstrzygnął sprawę na w/w podstawie prawnej.
Nadmienić też trzeba, że choć w końcowej części uzasadnienia Kolegium nadmieniło, iż tylko dodatkowo, informacyjnie zawarło wyjaśnienie dotyczące sytuacji uregulowanej w art. 98 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ale w innej części uzasadnienia (wcześniejszej) takie zastrzeżenie nie było uczynione. W powiązaniu natomiast treści uzasadnienia z faktem powołania omawianego przepisu również w podstawie prawnej decyzji, nie może budzić wątpliwości, że rozstrzygnięcie dotyczyło tego aspektu.
Rozstrzygnięcie o przejściu prawa własności gruntu wydzielonego pod drogę publiczną stanowi kwalifikowaną wadę zaskarżonej decyzji, która nie tylko – jak wyżej wspomniano rażąco – w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - narusza w niniejszej sprawie zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, ale w ten sam sposób narusza też prawo materialne.
Przede wszystkim zwrócić trzeba uwagę, że art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowiąc, że działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne, dotyczy tylko podziału dokonywanego na wniosek właściciela nieruchomości. Przedmiotowe zaś postępowanie prowadzone w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości zostało wszczęte z urzędu. W związku z powyższym art. 98 ust. 1 i 3 nie miał w tej sprawie w ogóle żadnego zastosowania.
Ponadto należy równie mocno zaakcentować, że art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowiąc o przejściu prawa własności z mocy samego prawa, nie reguluje podziału nieruchomości, lecz określa następujące z mocy prawa skutki decyzji podziałowej. Organy administracji publicznej nie mają przy tym kompetencji do poświadczania zmian w stanie prawnym nieruchomości w inny sposób. Zmiana stanu prawnego na podstawie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami następuje z mocy prawa i stanowi samodzielną podstawę ujawnienia w księdze wieczystej przejścia prawa własności.
W przedmiotowej natomiast sprawie organ nie tylko poświadczył o przejściu prawa własności gruntu zajętego pod drogę publiczną, ale objaśniając w uzasadnieniu decyzji, w sposób niezmiernie obszerny i dokładny a jednocześnie całkowicie zbędny, treść regulacji zawartej w art. 98 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wprowadził w istocie stronę w błąd, bowiem – jak wyżej wspomniano – regulacja zawarta w art. 98 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w ogóle w sprawie, w której postępowanie podziałowe wszczęte zostało z urzędu, nie ma zastosowania. Treść natomiast decyzji Kolegium – w odróżnieniu od treści uzasadnienia decyzji Wójta Gminy N. - sugeruje, że na skutek zatwierdzenia podziału z chwilą, gdy decyzja podziałowa stanie się ostateczna nastąpi z mocy prawa przejście prawa własności wydzielonych pod drogi publiczne gruntów.
W tym miejscu warto przywołać treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2000 r. sygn. akt II SA/Gd 1024/99 (LEX nr 44203), w którym Sąd ten stwierdził, że podziału nieruchomości bez wniosku jej właściciela można dokonać m. in. wówczas, gdy podział ten jest niezbędny do realizacji celów publicznych (art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami), czyli także wtedy, gdy konieczne jest wydzielenie działek pod budowę drogi publicznej. Podziału dokonuje się wówczas z urzędu i różni się on tym od podziału dokonanego na wniosek właściciela nieruchomości, że działki gruntu wydzielone pod drogę publiczną nie stają się z mocy prawa własnością jednostek samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa. Jeżeli właściciel nieruchomości nie zgodzi się jej zbyć w drodze czynności prawnej (sprzedaży, zamiany itp.), konieczne będzie wywłaszczenie części tej nieruchomości.
W związku z powyższym Sąd - mając na uwadze powyższe treści a zwłaszcza skutki zaskarżonej decyzji, która jak wyżej wspomniano, może wprowadzać w błąd i to zarówno stronę jak i nawet sąd wieczystksięgowy - uznał, że decyzja ta jako wadliwa w sposób kwalifikowany nie mogła pozostawać w obrocie prawnym.
Stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji zwalniało jednocześnie Sąd od obowiązku odnoszenia się do zarzutów skargi.
Mając powyższe na uwadze Sąd – z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło