I SA/Wa 1596/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Sawa Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Skiba Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) po rozpoznaniu 17 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. H. na postanowienie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z [...] czerwca 2021 r., znak: [...], Minister Rozwoju, Pracy i Technologii, dalej "Minister" na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735, dalej jako "kpa") po rozpatrzeniu zażalenia T. H. na postanowienie Wojewody [...] z [...] kwietnia 2021 r., znak [...] odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Powiatu w [...] z [...] grudnia 1974 r., znak [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w [...] oznaczonej jako parcele gruntowe [...] oraz nieruchomości położonej w [...] oznaczonej jako parcela gruntowa [...], utrzymał je w mocy. Decyzją Naczelnika Powiatu w [...] z [...] grudnia 1974 r., znak [...] wywłaszczono nieruchomości położone w [...] oznaczone jako parcele gruntowe [...] oraz położoną w [...] oznaczonej jako parcela gruntowa [...] stanowiące własność T. H. Decyzją z [...] maja 2019 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił T. H. stwierdzenia nieważności decyzji z [...] grudnia 1974 r. Decyzją z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] Minister Inwestycji i Rozwoju utrzymał w mocy ww. decyzję. Wyrokiem WSA w Warszawie z 11 sierpnia 2020 r., I SA/WA 2167/19 oddalono skargę T. H. na decyzję z [...] sierpnia 2019 r. Wnioskiem z 15 marca 2021 r. T. H. ponownie zwrócił się do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] grudnia 1974 r. Postanowieniem z [...] kwietnia 2021r., znak [...] odmówiono wszczęcia postępowania nieważnościowego. T. H. wniósł zażalenie. Rozpoznając zażalenie Minister stwierdził, że decyzja z [...] grudnia 1974 r. była przedmiotem oceny w postępowaniu nieważnościowym i zakończyła się odmową stwierdzenia jej nieważności. Decyzje zostały poddane kontroli sądowoadministracyjnej i oddalił skargę T. H. wyrokiem WSA w Warszawie z 11 sierpnia 2020 r., sygn.. akt I SA/WA 2167/19. Sprawa ta dotyczyła stwierdzenia nieważności tej samej decyzji o której stwierdzenie nieważności wnosi obecnie T. H. Zachodzi zatem tożsamość obu spraw z uwagi na ten sam podmiot, ten sam stan faktyczzny i prawny co oznacza, że merytoryczne rozstrzygnięcie nowego wniosku nie jest możliwe z uwagi na zasadę res iudicata. Rozpoznanie ponownie tej sprawy skutkowałoby nieważnością nowej decyzji na podstawie art. 156 § 1pkt 3 kpa. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł Skarżący T. H. wskazując, że nowy wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy tego samego podmiotu, tego samego przedmiotu ale nie tego samego stanu prawnego. Obecny wniosek jako podstawę do stwierdzenia nieważności wskazuje kwestię dopuszczalności przejęcia nieruchomości na cele związane z eksploatacją żwiru gdyż w dacie wywłaszczenia na tej nieruchomości Skarżący prowadził kopalnię żwiru a poszukiwanie i wydobywanie żwiru nie jest celem publicznym od którego zależy możliwość dokonania wywłaszczenia. Wywłaszczenie jest dopuszczalne tylko gdy na nieruchomości są eksploatowane kopaliny które są własnością Państwa a nie osoby fizycznej. Nieruchomość wywłaszczono w celu eksploatacji żwiru a żwir ten był własnością skarżącego czego nie sprawdzono. Tymczasem Skarżący prowadził działalność gospodarczą posiadał umowy z przedsiębiorcami na wydobycie dla nich żwiru. Sumując, zdaniem Skarżącego nie było podstaw do wywłaszczenia nieruchomości osoby prywatnej gdyż na jej terenie prowadzona była przez Skarżącego eksploatacji żwiru. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. Nr 2019, poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325.), dalej jako: "ppsa", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy Ppsa przy czym stosownie do art. 135 Ppsa Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanego rozstrzygnięcia. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803). Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie z [...] czerwca 2021 r. o o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego. Podstawą prawną do wydania rozstrzygnięcia przez organ I instancji był art. 61 a § 1 kpa. Rozstrzygnięcie wydane w trybie art. 61 a kpa ma charakter formalny i oznacza, że organ po wstępnej analizie dochodzi do wniosku, że brak jest możliwości prowadzenia postępowania administracyjnego z uwagi na brak przedmiotu rozstrzygnięcia lub brak wniosku uprawnionego podmiotu. Odmowa wszczęcia postępowania może nastąpić z przyczyn podmiotowych (podanie pochodzi od podmiotu nie będącego stroną) lub przedmiotowych tj. wtedy gdy z "innych uzasadnionych przyczyn" postępowanie nie może być wszczęte. Zdaniem Sądu, organ prawidłowo uznał, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z drugą sytuacją w której sprawa została wcześniej rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną. Jak wynika z uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie I SA/WA 2167/19 sąd oceniał zgodność z prawem decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] sierpnia 2020r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Powiatu w [...] z [...] grudnia 1974 r. Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji pochodził od tej samej osoby tj. T. H. Jako podstawę uzasadniającą stwierdzenie rażącego naruszenia prawa wskazano art. 3 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (D.U. 1974, poz 64), naruszenie art. 47 kodeksu cywilnego oraz konstytucyjnej zasady ochrony prawa własności. Sąd poprzednio rozpoznający sprawę badał decyzję wywłaszczeniową pod kątem jej zgodności z prawem, w tym w aspekcie art. 3 tej ustawy. Rozważał kwestię dopuszczalności wywłaszczenia, spełnienia przesłanki celu publicznego uznając, że zostały one spełnione. Podnoszona obecnie kwestia związana z możliwością eksploatacji żwiru i dopuszczalności wydobywania go przez osoby fizyczne pozostaje w kontekście przepisów ustawy wywłaszczeniowej bez znaczenia. Wywłaszczenie zawsze następuje na rzecz podmiotu publicznoprawnego w celu publicznym i tak też się stało i w tym przypadku. To, że wydobycia żwiru może dokonywać podmiot prywatny nie niweluje w żadnym razie możliwości wywłaszczenia. Nawiasem mówiąc z ustaleń sądu wynika, że w toku postępowania wywłaszczeniowego Skarżący domagał się nadto wywłaszczenia pozostałych działek wchodzącego w skład prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa. Ostatecznie poszerzono granice wywłaszczenia zgodnie z jego wnioskiem. (p. ustalenia sądu w sprawie poprzednio rozpoznawanej). Oczywiście kwestia ta nie ma znaczenia w kontekście braku podstaw do ponownego rozpoznawania wniosku o stwierdzenie nieważności to jednak wskazuje, że Skarżący godził się na wywłaszczenie i to w granicach przekraczających pierwotny wniosek. Analiza uzasadnienia w sprawie wskazuje zatem że sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta i nie pojawiły się żadne nowe okoliczności które mogłyby być podstawą ponownego rozpoznawania. Rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia postępowania ma charakter wyłącznie formalny co oznacza, że Sąd nie bada sprawy merytorycznie pod kątem przesłanek nieważnościowych. Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.