I SA/Wa 1598/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Dorota Apostolidis Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2012 r. sprawy ze skargi W. G., C. G., C. G., P. G. i K. M. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] odmówił C. G., C. G., P. G. i K. M. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez B. G. we wsi W., gm. R., pow. [...], w dawnym woj. [...]. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, iż z wnioskiem o rekompensatę wystąpili spadkobiercy właściciela mienia, którym był B.G. Sąd Rejonowy w G. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r., sygn. akt [...] stwierdził, że spadek po B. G., zmarłym dnia [...] grudnia 1992 r. w G., nabyli: syn B. G., córka K. M., córka W. G., syn P. G., syn C. G., w 1/5 części spadku każde z nich. W niniejszej sprawie, w ocenie Wojewody [...], C. G., C. G. (która jest jedną ze spadkobierczyń B. G. – syna właściciela nieruchomości), P. G. i K. M. nie złożyli wniosków w terminie przewidzianym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm. – dalej: ustawa o rekompensacie). C. G. złożył wniosek o rekompensatę w dniu 24 lutego 2010 r., C. G. i P. G. złożyli wnioski w dniu 23 lutego 2010 r., natomiast K. M. wniosek złożyła w dniu 3 marca 2010 r. Ponieważ właściciel nieruchomości B. G. przed wejściem w życie ustawy o rekompensacie z 8 lipca 2005 r. sam wniosku o rekompensatę nie złożył, to wnioski C. G., C. G., P. G. i K. M., zostały złożone po terminie, ponieważ zgodnie z art. 5 ust 1 ustawy o rekompensacie wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty za tzw. "mienie zabużańskie" można było składać do dnia 31 grudnia 2008 r. Termin zawarty w tym przepisie, jako termin prawa materialnego, jest nieprzywracalny. W rezultacie musiało to skutkować decyzją o odmowie potwierdzenia C. G., C. G., P. G. i K. M. prawa do rekompensaty, zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o rekompensacie. Od powyższej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. jednobrzmiące odwołania wnieśli: C. G., C. G., P. G. i K. M., wszyscy reprezentowani przez W. G. W odwołaniach podnieśli, że wszystkie wnioski zostały złożone w terminie, albowiem nastąpiło to w dniu 29 grudnia 2008 r. W tym dniu wniosek złożyła W. G., która – zdaniem odwołujących się – działała również w imieniu pozostałych spadkobierców B. G., jako ich pełnomocnik. Jeśli organ miał co do tego wątpliwości, "powinien to wyjaśnić na korzyść stron postępowania". Niewdrożenie przez organ procedury z art. 64 § 2 K.p.a. stanowi uchybienie procesowe. Z istoty pełnomocnictwa wynika możliwość potwierdzenia przez mocodawcę wszystkich czynności zdziałanych wcześniej przez pełnomocnika, co w odniesieniu do wniosku o rekompensatę z dnia 29 grudnia 2008 r. każdy z odwołujących się potwierdza w odwołaniu. Gdyby organ II instancji nie uznał za ważną czynności zdziałanej przez pełnomocnika (W. G.), to wszyscy odwołujący się dokonują działu spadku po B. G., w ramach którego jako uprawnioną do rekompensaty wskazują W. G., stosownie do art. 3 ust. 2 ustawy o rekompensacie. Po rozpatrzeniu tych odwołań Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. W uzasadnieniu Minister stwierdził, iż wnioskiem z dnia 23 lutego 1988 r. W. i J. małż. G. zwrócili się do Urzędu Miejskiego w G. o przydzielenie działki budowlanej w ramach rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wniosek ten został ponowiony w dniu 29 grudnia 2008 r., kiedy to W. G. zwróciła się do Wojewody [...] o przyznanie rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez jej rodziców F. i B. G., w miejscowości W. Minister ustalił, że B.G. wraz z żoną F. G. oraz dziećmi B., C., K. oraz P. ewakuowali się na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 31 marca 1946 r. Z orzeczenia Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzki Oddział w O. nr [...] z dnia [...] marca 1947 r. wynika, iż B. G. pozostawił we wsi W. województwo [...] nieruchomość składającą się z ziemi o ogólnej powierzchni [...] ha, oraz: dom mieszkalny [...] m3; stodołę [...] m3; chlew [...] m3. W wyniku analizy materiału dowodowego sprawy Minister Skarbu Państwa potwierdził, iż P. G. oraz C. G. w dniu 23 lutego 2010 r., C. G. w dniu 24 lutego 2010r. i K. M. w dniu 3 marca 2010 r. złożyli do [...] Urzędu Wojewódzkiego wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez B. G. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wynika z tego, że przedmiotowe wnioski zostały złożone po upływie terminu wskazanego w art. 5 ust. 1 ustawy o rekompensacie. Terminu tego nie można przywrócić, gdyż jest to termin prawa materialnego. Dlatego w przypadku uchybienia temu terminowi organ I instancji był zobowiązany, zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o rekompensacie, do wydania decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o rekompensacie w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców. Natomiast stosownie do art. 5 ust. 2 tej ustawy wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w przypadkach, o których mowa w art. 3, składa spadkobierca lub osoba wskazana przez pozostałych spadkobierców. Wynika z tego, że każdy spadkobierca powinien złożyć samodzielnie wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty, a w imieniu innych może to uczynić jedynie na podstawie pełnomocnictwa. Jednocześnie Minister stwierdził, iż z analizy wniosku z dnia 29 grudnia 2008 r. jasno wynika, iż został on złożony wyłącznie przez W. G. w imieniu własnym (jako jednej ze spadkobierców po B. G.), nie zaś na rzecz pozostałych spadkobierców. Minister podkreślił, iż czym innym jest pojęcie osoby uprawnionej do rekompensaty, a czym innym osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa. Prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej lub niektórym z nich wskazanym przez pozostałych spadkobierców, natomiast prawo to może zostać potwierdzone przez właściwego wojewodę jedynie w stosunku do tych spadkobierców, którzy złożyli wnioski o potwierdzenie tego prawa w terminie do dnia 31 grudnia 2008 r. Z akt sprawy wynika, iż wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty złożyła w ustawowym terminem wyłącznie W. G. Dlatego w stosunku do pozostałych wnioskodawców musiała zapaść decyzja odmowna. Na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2011 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła W. G. w imieniu własnym oraz C. G., C. G., P. G. i K. M., wszyscy reprezentowani przez W. G. W skardze podniesiono, że zaskarżona decyzja narusza prawo, bowiem błędnie zostało przyjęte, że właściwy wniosek został złożony przez W. G. działającą jedynie w swoim imieniu. W. G. wniosek z dnia 29 grudnia 2008 r. (a zatem z zachowaniem terminu wynikającego z art. 5 ust. 1 ustawy o rekompensacie) złożyła w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik pozostałych spadkobierców B. G. Analiza akt sprawy, treści złożonych pełnomocnictw oraz prawidłowa interpretacja czynności dokonanych przez W. G. nie pozostawia wątpliwości co do intencji i celu oraz zakresu działania W. G. Gdyby W. G. działała tylko w imieniu własnym, wniosłaby jedynie o przyznanie rekompensaty za nieruchomość wyłączenie w zakresie jej udziału. Tymczasem w przedmiotowym wniosku W. G. wniosła o przyznanie rekompensaty za mienie pozostawione przez rodziców, bowiem została umocowana przez pozostałe rodzeństwo do złożenia w ich imieniu wniosku o rekompensatę. Przedmiotowy wniosek W. G. formułowała samodzielnie, nie korzystała z pomocy fachowego pełnomocnika, stąd brak sformułowania, że działa w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik pozostałych uczestników – spadkobierców B. G. Skutkiem działania pełnomocnika jest złożenie wniosków o rekompensatę przez wszystkich uczestników w ustawowym terminie. Rozstrzygający w tym względzie zawsze będzie dokument pełnomocnictwa, który kreuje wolę mocodawcy. Złożone do akt pełnomocnictwa w sposób bezbłędny odzwierciedlają jego treść i wskazują, że wolą uczestników (spadkobierców B. G.) W. G. została umocowana do złożenia w ich imieniu wniosku o rekompensatę. Wniosek złożony przez W. G. w dniu 29 grudnia 2008 r. musi być interpretowany w powiązaniu ze złożonymi do akt pełnomocnictwami. Powołując się na przepisy Kodeksu cywilnego o pełnomocnictwie skarżący stwierdzają, że przewidują one możliwość potwierdzenia czynności przez mocodawcę (art. 103 § 1 K.c). Potwierdzenie ma charakter uniwersalny w tym znaczeniu, że obejmuje zarówno formę, jak i termin dokonania czynności oraz przewidziane w niej skutki. Przepis art. 103 § 1 K.c. obejmuje swoją regulacją dwie sytuacje; pierwsza to ta, gdy pełnomocnik działający w imieniu danej osoby nie posiada pełnomocnictwa; druga to ta, gdy pełnomocnik posiadający pełnomocnictwo o danej treści przekroczy jego zakres. W obydwu sytuacjach zachodzi możliwość potwierdzenia przez mocodawcę w ten sposób dokonanych czynności prawnych przez pełnomocnika. Ponadto w skardze powtórzone zostały alternatywne argumenty z odwołania, iż wobec dokonanego działu spadku, jako uprawniona do wzięcia rekompensaty wskazana została W. G., na co zezwala art. 3 ust. 2 ustawy o rekompensacie. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Sąd podziela zarówno ustalenia faktyczne, jak i oceny prawne przyjęte przez organ II instancji. Zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o rekompensacie potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w przypadkach, o których mowa w art. 3 (czyli między innymi w przypadku śmierci właściciela pozostawionej nieruchomości), składa współwłaściciel lub spadkobierca, lub wskazana osoba uprawniona do rekompensaty. Nie ulega więc wątpliwości, że w niniejszej sprawie każdy ze spadkobierców B. G., aby uzyskać potwierdzenie prawa do rekompensaty, powinien wystąpić z osobnym wnioskiem, a każdy wniosek wszczyna osobną sprawę administracyjną, które to sprawy mogą zostać połączone w jednym postępowaniu, w trybie art. 62 K.p.a. Rację ma więc Minister Skarbu Państwa stwierdzając, że czym innym jest pojęcie osoby uprawnionej do rekompensaty, a czym innym osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa. Prawo do rekompensaty może zostać potwierdzone przez właściwego wojewodę jedynie w stosunku do tych spadkobierców, którzy złożyli wnioski o potwierdzenie prawa w terminie do dnia 31 grudnia 2008 r., przy czym każdy spadkobierca powinien złożyć samodzielnie wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty, a w imieniu innych może to uczynić na podstawie pełnomocnictwa. Fakt działania jednego ze spadkobierców dawnego właściciela nieruchomości w imieniu i na rzecz innych współspadkobierców powinien wynikać z treści czynności, której chce on dokonać w imieniu innych, a nie z treści pełnomocnictw, jak sugerują skarżący, na dodatek dołączonych po terminie wyznaczonym przez ustawę na dokonanie określonej czynności. Mocodawca owszem, może potwierdzić czynności dokonane przez pełnomocnika, jak sugerują skarżący, ale pod warunkiem, że z treści czynności pełnomocnika wynika, że działał on nie w imieniu własnym (albo nie tylko w imieniu własnym), lecz w imieniu (lub także w imieniu) mocodawcy. Prawdą jest, jak twierdzą skarżący, że art. 103 § 1 K.c. (w tym wypadku stosowany jedynie posiłkowo, w celu interpretacji treści wniosku o rekompensatę) obejmuje dwie sytuacje: gdy pełnomocnik działający w imieniu danej osoby nie posiada pełnomocnictwa i gdy pełnomocnik posiadający pełnomocnictwo o danej treści przekroczy jego zakres. Zawsze jednak czynność pełnomocnika musi być dokonywana w imieniu i na rzecz mocodawcy. W przeciwnym razie, gdyby o treści czynności prawnej (w tym wypadku o treści wniosku o rekompensatę) decydować miała treść następczo złożonego pełnomocnictwa (jak chcą skarżący), oznaczałoby to, że w istocie wniosek o rekompensatę można byłoby złożyć w każdym czasie, byleby tylko jeden ze spadkobierców wniosek o rekompensatę złożył w terminie ustawowym. "Następcze" pełnomocnictwo powodowałoby bowiem, że w każdym czasie wniosek taki mógłby zostać rozszerzony na inne osoby. W sytuacji, gdy ustawa ogranicza możliwość składania wniosków terminem o charakterze materialnoprawnym, taka interpretacja prowadziłaby do oczywistego naruszenia art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o rekompensacie. W niniejszej sprawie W. G. wniosek z dnia 29 grudnia 2008 r. złożyła wyłącznie we własnym imieniu i co do tego nie może być najmniejszych wątpliwości. Nie można bowiem domniemywać, że nie wspominając w ogóle we wniosku o innych spadkobiercach B. G., działała również w ich imieniu, tylko z tego powodu, że znacznie później i po upływie ustawowego terminu (bo w 2010 r.), udzielili oni W. G. pełnomocnictwa do działania również w ich imieniu. Wnioski P. G. oraz C. G. z dnia 23 lutego 2010 r., C. G. z dnia 24 lutego 2010 r. i K. M. z dnia 3 marca 2010 r., zostały natomiast złożone po dniu 31 grudnia 2008 r., co uzasadniało wydanie decyzji odmownej, w stosunku do tych wnioskodawców (skarżących), w oparciu o art. 7 ust. 2 ustawy o rekompensacie. Zaskarżona decyzja w stosunku do nich nie narusza więc prawa. W odniesieniu do W. G. skarga została oddalona z powodu braku jej indywidualnego interesu prawnego (art. 50 § 1 P.p.s.a.) w zaskarżeniu do sądu decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2011 r. Decyzja ta nie rozstrzygała bowiem w żaden sposób o jej prawach lub obowiązkach (nie przyznawała rekompensaty, ani też nie odmawiała jej w stosunku do W. G.). Sprawa z wniosku W. G., jako jedynego złożonego w terminie, będzie rozstrzygana w osobnym postępowaniu i odrębną decyzją. W tym osobnym postępowaniu, dotyczącym rekompensaty dla W. G., organ – jeśli co do zasady rekompensata zostanie jej przyznana, czego w tej sprawie sąd nie może przesądzić – będzie ustalał, czy wysokość rekompensaty powinna odpowiadać jej udziałowi w spadku, czy też uzna, że również inni spadkobiercy skutecznie przekazali jej uprawnienie do rekompensaty, w trybie art. 3 ust. 2 ustawy o rekompensacie. Tej okoliczności sąd nie może rozstrzygnąć w niniejszej sprawie, bowiem jest to materia nie poddana kontroli sądu. Rozstrzygnąć o tym może tylko decyzja odnosząca się do wniosku o rekompensatę złożonego przez W. G., a ta nie została poddana kontroli sądu w niniejszej sprawie. Z tego też względu zarzuty skargi odnoszące się do załączonej umowy o dział spadku po B. G., nie mogły zostać ocenione przez sąd w niniejszej sprawie. W tej sytuacji, w oparciu o art. 151 P.p.s.a. sąd skargę oddalił.