I SA/Wa 1598/21

WyrokWSA w Warszawie2022-04-01

Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Iwona Kosińska, Łukasz Trochym

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy można zastosować art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną do nieruchomości, która w dniu 31 grudnia 1998 r. była zajęta pod drogę publiczną, ale na dzień orzekania straciła ten charakter, znajduje się poza pasem drogowym, a jej własność została nabyta przez osoby trzecie w dobrej wierze?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że zastosowanie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. do nieruchomości, która na dzień orzekania straciła charakter drogi publicznej, znajduje się poza pasem drogowym, a jej własność została nabyta przez osoby trzecie w dobrej wierze, byłoby sprzeczne z celem tej regulacji. Sąd podkreślił, że celem przepisu było uporządkowanie stanu prawnego gruntów zajętych pod drogi publiczne, a nie wywłaszczenie prywatnych nieruchomości, które już nie służą celom publicznym, zwłaszcza bez odszkodowania i z naruszeniem ochrony prawa własności.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii utrzymującej w mocy decyzję Wojewody stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę gminną. Właściciele nieruchomości, T. N. i E. C., zaskarżyli decyzję, argumentując, że działka nie stanowi już pasa drogowego po modernizacji drogi, znajduje się w ich prywatnej posesji i nie służy celom publicznym. Sąd uznał, że mimo iż w dniu 31 grudnia 1998 r. działka była zajęta pod drogę publiczną, jej późniejsza zmiana charakteru i nabycie przez skarżących w dobrej wierze uzasadniają uchylenie decyzji.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody. Zasądzono od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz T. N. i E. C. solidarnie kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędzia WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi T. N. i E. C. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz T. N. i E. C. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Rozwoju, Pracy i Technologii decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołań T. N. i E. C., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] (sprostowaną postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2021 r.), stwierdzającą nabycie, z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Gminę [...], prawa własności nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha (KW nr [...]), zajętej pod drogę gminną nr [...] (obecnie nr [...]) - ul. [...] w K.. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Wojewoda [...], na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. stwierdził nabycie, z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Gminę [...], prawa własności przedmiotowej nieruchomości zajętej pod drogę gminną. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, T. N. i E. C. złożyli odwołania. Rozpatrując złożone odwołania, organ II instancji stwierdził, że nie mogą one zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy przywołał treść art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną i wyjaśnił, że nabycie prawa własności nieruchomości w tym trybie wymaga, aby spełnione zostały łącznie 3 przesłanki: - nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, - nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną, - nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego. W ocenie Ministra w rozpatrywanej sprawie spełniona została pierwsza z wymienionych przesłanek, ponieważ w dniu 31 grudnia 1998 r. właścicielem działek nr [...] był K. B., właścicielem działki nr [...] w tej dacie była Gmina [...], co potwierdzają odpowiednie wpisy w księgach wieczystych. Na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] października 2002 r. właścicielem działki nr [...] został K. B.. Decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. Prezydent Miast orzekł o wzajemnym zniesieniu działek nr [...] w jedną działkę, która otrzymała nr [...]. Następnie Minister omówił decyzje, na mocy których działka nr [...] została podzielona na działki nr [...] i nr [...], a następnie działka nr [...] została podzielona na działki o numerach: [...], zaś działka numer [...] została podzielona na działki numer: [...]. Działka nr [...] została sprzedana umową z dnia [...] maja 2014 r. na rzecz T. N. i E. C.. Organ wyjaśnił, że zgodnie z mapą z projektem podziału nieruchomości sporządzoną przez geodetę uprawnionego przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego działka nr [...] podzieliła się na działkę nr [...]. Minister stwierdził, że ze szkicu polowego wraz z wykazem współrzędnych (k. 65) wynika, że obecna działka nr [...] nie stanowi części dawnej działki nr [...], stanowiącej w dniu 31 grudnia 1998 r. własności Gminy. W ocenie Ministra w rozpatrywanej sprawie spełniona została druga z wymienionych przesłanek (przedmiotowa nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną), ponieważ uchwałą nr 103 Rady Narodowej Miasta z dnia 28 maja 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich (Dz. U. Woj. Krakowskiego z dnia 7 lipca 1986 r. nr 103, poz. 84) droga nr [...] o nazwie [...] została zaliczona do kategorii dróg lokalnych miejskich. Art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną stanowił zaś, że dotychczasowe drogi gminne oraz lokalne miejskie stają się z dniem 1 stycznia 1999 r. drogami gminnymi. Zdaniem organu II instancji z mapy z projektem podziału nieruchomości wynika, że działka nr [...] o powierzchni [...] ha, wydzielona z działki nr [...] była w dniu 31 grudnia 1998 r. zajęta pod drogę publiczną (k. 6). Uprawniony geodeta dokonał naniesienia na mapę zasadniczą granic pasa drogowego według jego zajęcia pod drogę publiczną na dzień 31 grudnia 1998 r. (k. 12). Zarząd Dróg Miasta w piśmie z dnia 15 maja 2020 r. (k. 66) wskazał, że na podstawie porównania map zasadniczych na rok 1995 i 2004, ortofotomap z roku 1996 i 2004, jak również metryki ulicy z 1990 r. i książki drogi sporządzonej w 2002 r. wynika, że granice przestrzenne pasa drogowego w latach 1995-2005 nie uległy zmianie. Organ odwoławczy podkreślił, że także T. N. (właściciel) w piśmie z dnia 4 czerwca 2020 r. przyznał, że gdy rozpoczął procedowanie pozwolenia na budowę i kompletowanie niezbędnej dokumentacji kończył się właśnie proces projektu przebudowy ul. [...], która w tym czasie zachodziła na róg działki nr [...]. Ponadto w ocenie organu odwoławczego fakt zajęcia części działki nr [...] pod drogę (przed jej przebudową) został potwierdzony także w piśmie E. C. z dnia 6 kwietnia 2020 r. Z powyższego wynika, zdaniem Ministra, że ustalenia organu wojewódzkiego odnośnie zajęcia przedmiotowej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. pod drogę publiczną nie budzą wątpliwości. Nie było więc podstaw do przeprowadzenia przez organ wojewódzki dowodu z oględzin przedmiotowej działki, bowiem ocenie podlega stan na dzień 31 grudnia 1998 r., a nie obecny. Natomiast okoliczność, że obecnie przedmiotowa działka jest ogrodzona i zagospodarowana przez aktualnych właścicieli, nie może stanowić podstawy do umorzenia postępowania o stwierdzenie nabycia nieruchomości, bowiem nie jest oceniany stan obecny, a stan na dzień 31 grudnia 1998 r. W ocenie Ministra w rozpatrywanej sprawie spełniona została trzecia z wymienionych przesłanek (czyli przesłanka władania publicznoprawnego), ponieważ z metryki ul. [...] wynika, że ulica była oświetlona i wyposażona była w wodociąg. Ponadto w dniu 7 maja 2015 r. Dyrektor Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu oświadczył, że przedmiotowa nieruchomość pozostawała w dniu 31 grudnia 1998 r. w zarządzie Miejskiego Zarządu Dróg. Odwołując się do treści art. 7 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 506), również w wersji obowiązującej w dniu 31 grudnia 1998 r. m.in. zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego należy do zadań własnych gminy. Oznacza to, że wykonując te zadania, jednostka samorządu terytorialnego musiała wykonywać co najmniej władztwo faktyczne nad przedmiotową nieruchomością. Wszelkie czynności związane z naprawą, konserwacją czy modernizacją posadowionej w pasie ulicy sieci i urządzeń elektrycznych musiały być zlecane przez Gminę lub z nią konsultowane. Z powyższego wynika, że czynności zarządcze w stosunku do ulicy wykonywane były przez podmiot publicznoprawny zarówno przed dniem 31 grudnia 1998 r., jak i po tej dacie. Podsumowując, Minister stanął na stanowisku, że w rozpatrywanej sprawie spełnione były wszystkie przesłanki wynikające z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. i prawidłowo zostały one udokumentowane przez organ I instancji. Odnosząc się natomiast do kwestii ewentualnego odszkodowania, Minister odwołał się do treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 września 2009 r. sygn. akt P 33/07 i wyjaśnił, że mogło ono być przez starostę przyznane tylko na wniosek byłego właściciela złożony w terminie do dnia 31 grudnia 2005 r. Tym samym w niniejszym postępowaniu nie jest możliwe orzekanie w kwestiach odszkodowawczych. Na decyzję Ministra skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyli T. N. i E. C.. W jej uzasadnieniu zarzucili zaskarżonej decyzji mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego w postaci: - art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych poprzez jego niesłuszne zastosowanie pomimo tego, że objęta decyzją organu I instancji przedmiotowa działka nr [...] w istocie nie wchodzi w skład pasa drogowego drogi gminnej nr [...] ul. [...], - art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu interpretacji literalnej zamiast celowościowej. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawili argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów i wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych. Podkreślili, że sporna działka stanowi integralną część większej nieruchomości będącej przedmiotem współwłasności skarżących, na której to działce znajduje się fragment ogrodzenia tamtejszej zabudowanej posesji (wraz z bramą wjazdową), zatem nie służy ona realizacji zadań wymienionych w art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Dla realizacji tych zadań jednostki samorządu terytorialnego przedmiotowa działka nie jest i nie będzie nigdy potrzebna. Natomiast przejęcie tej działki na rzecz Gminy pozbawia skarżące strony części ich nieruchomości, którą nabyli w jej pierwotnych granicach dla realizacji konkretnego celu w postaci zaspokojenia swoich potrzeb mieszkaniowych, a której to nieruchomości z pewnością nie nabyliby, gdyby wiedzieli lub przewidywali, że jej część de iure jest lub będzie własnością innego podmiotu. Ponadto skarżący podnieśli, że w latach 2015-2017 odbyła się przebudowa ul. [...], w wyniku której działka nr [...] (która uległa podziałowi na działki: nr [...] i przedmiotową nr [...]) nie jest już zajęta pod pas drogowy. Sama zaś decyzja I instancji zapadła po upływie 22 lat od rzeczonej daty 31 grudnia 1998 r. Te okoliczności wskazują, że nawet jeżeli zaskarżona decyzja się ostanie (a w konsekwencji - elementem obrotu prawnego będzie decyzja I instancji), to nie zostanie spełniony cel regulacji prawnej zawartej w omawianym przepisie art. 73 ust. 1 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przedmiotowa działka nr [...] leży obecnie poza pasem drogowym ul. [...], wchodząc w skład prywatnej posesji będącej współwłasnością skarżących stron. Ponadto na tej działce położony jest fragment ogrodzenia tej posesji wraz z bramą wjazdową. Konieczność usunięcia tych urządzeń lub ich przeniesienia pogorszy funkcjonalność nieruchomości i pociągnie za sobą znaczne koszty (czego skarżące strony nie brały i nie mogły brać pod uwagę przy nabywaniu tej realności, jako że ani one, ani nawet zbywca nie wiedzieli o ewentualnym istnieniu przesłanek nabycia własności przez Gminę [...] określonych w omawianym przepisie). Zdaniem skarżących zastosowanie obecnie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, w warunkach jego kwestionowanego naruszenia poprzez błędną wykładnię, realizuje jedynie literę tego przepisu, nie urzeczywistniając celu, dla którego ustawodawca wprowadził ten przepis do porządku prawnego. Zastosowanie w niniejszej sprawie tego przepisu w jego ujęciu literalnym sprawia bowiem, że zawarta w nim norma prawna ma zastosowanie również do tych stanów faktycznych, formalnie zgodnych z hipotezą tejże normy, które na chwilę orzekania na podstawie tego przepisu w obu instancjach administracyjnych były już diametralnie odmienne od stanów faktycznych istniejących w dniu 31 grudnia 1998 r. (także z uwagi na znaczny upływ czasu dzielący datę 31 grudnia 1998 r. od daty orzekania przez organy obu instancji). To zaś pomija cel, jakiemu ma służyć funkcjonowanie w porządku prawnym art. 73 ust. 1 ww. ustawy. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2022 r. Dz. U. poz. 329) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Zgodnie z jego treścią nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny ustalony przez organ orzekające jest w zasadzie niesporny. Przedmiotowa działka w dniu 31 grudnia 1998 r. znajdowała się w pasie drogowym ulicy [...] posiadającej wówczas status drogi publicznej. Jednakże od czasu modernizacji w 2015 r. przebiegu tej drogi przez zarządcę drogi, przedmiotowa działka straciła charakter drogi publicznej i w ogóle znajduje się już poza nowym przebiegiem drogi publicznej ulicy [...]. Działka ta weszła natomiast w skład nieruchomości skarżących i znajduje się na niej część ogrodzenia wraz z bramą wjazdową. Podkreślić należy, że skarżący uzyskali uzgodnienie projektu budowlanego na budowę zjazdu indywidualnego z ulicy [...] na teren działki nr [...], z której powstała sporna działka nr [...] (k-5 akt adm. organu I inst.). Istota analizowanej sprawy sprowadzała się do oceny, czy w stosunku do nieruchomości posiadającej w dniu 31 grudnia 1998 r. status drogi publicznej, która jednak na dzień orzekania, od wielu już lat, straciła ten charakter i znajdowała się poza drogą publiczną, której przebieg został trwale zmieniony przez zarządcę drogi, można było zastosować przepis art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną. Powstaje bowiem pytanie, czy istotnie powstała w okresie ponad 20 lat zmiana charakteru spornej działki nr 656/20, która utraciła charakter działki drogowej i weszła w skład nieruchomości skarżących, pozostaje bez wpływu na ocenę przesłanek, określonych w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r., gdyż jak twierdzą organy, pomimo upływu ponad 20 lat nadal w niniejszej sprawie analizie podlegał jedynie stan faktyczny, istniejący w dniu 31 grudnia 1998 r. Zdaniem Sądu orzekającego, takie stanowisko organów nie jest uzasadnione. Zgodzić się wprawdzie trzeba, że literalnie czytając przepis art. 73 ust. 1 omawianej ustawy, można by twierdzić, że ustalenia faktyczne winny dotyczyć tylko i wyłącznie stanu, istniejącego w dniu 31 grudnia 1998 r. W ocenie Sądu istotne jest jednak także to, że z mocy przepisu art. 73 ust. 3 powołanej ustawy (w brzmieniu do 2001 r.) podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1, była ostateczna decyzja wojewody wydana na wniosek właściwego zarządu drogi. W rozpatrywanej zaś sprawie do dnia nowelizacji art. 73 ust. 3 niewątpliwie zarządca przedmiotowej drogi gminnej nie wystąpił z takim wnioskiem do właściwego wojewody. Zarządca uczynił to dopiero po ponad dwudziestu latach od dnia wejścia w życie omawianej regulacji prawnej i to w ponad 7 lat po dokonanej przez siebie modernizacji przedmiotowej drogi, na skutek której zmieniła ona swój przebieg w taki sposób, że nie przebiega już po spornej działce, która aktem notarialnym stała się własnością skarżących, których chroni rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych. W takiej sytuacji, w ocenie składu orzekającego, należało odwołać się do celu samej regulacji prawnej, zawartej w omawianym przepisie, i w tym kontekście odnosić go dopiero do przedmiotowego stanu faktycznego. Zwrócić przy tym należy uwagę, że stosowanie powołanego przepisu w oparciu o wykładnię celowościową nie jest rzeczą całkowicie nową (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2002 r. sygn. akt II SA/Łd 2226/2002, ONSA 2004/1/17). Zdaniem Sądu, aby dokonać wykładni powołanego przepisu, nie wystarczy sama wykładnia językowa, konieczne jest dokonanie także wykładni celowościowej. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że jak wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku składu siedmiu sędziów z dnia 11 stycznia 2010 r. (sygn. akt I OPS 3/09), celem ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną była konieczność uregulowania stanu prawnego gruntów zajętych pod drogi publiczne. Przepis powołanego art. 73 ustawy jest rozwiązaniem incydentalnym, polegającym de facto na uzgodnieniu stanu prawnego dróg publicznych ze stanem faktycznym, w celu uporządkowania zastałych od lat stosunków własnościowych wszystkich nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, które nie stanowiły własności Skarbu Państwa ani jednostek samorządu terytorialnego. W tej sytuacji przyjęcie poglądu, że Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego miałaby nabyć własność nieruchomości, która w dacie wydania decyzji przez wojewodę, od wielu już lat z woli zarządcy drogi nie stanowi drogi publicznej, zaprzeczałoby wyżej wskazanemu celowi przedmiotowej regulacji prawnej. W istocie stanowiłoby to wywłaszczenie prywatnej nieruchomości i to obecnie bez należnego odszkodowania, co niewątpliwie stoi w sprzeczności z treścią art. 21 ust. 2 Konstytucji, który stanowi, że wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Pamiętać bowiem należy, że wydanie przez wojewodę decyzji potwierdzającej skutek przejścia konkretnej nieruchomości drogowej na własność Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego jest podstawą do ujawnienia prawa własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w księdze wieczystej (art. 73 ust. 3 ustawy). Przy tym jej wydanie nie jest ograniczone żadnym terminem. Natomiast zgodnie z art. 73 ust. 4 ustawy, odszkodowanie za nieruchomości będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Ocena prawna analizowanego przepisu wielokrotnie była przedmiotem zainteresowania Trybunału Konstytucyjnego (Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie oceniał art. 73 przepisów wprowadzających i za każdym razem stwierdzał jego konstytucyjność). Sama możliwość wygaśnięcia prawa do odszkodowania uregulowana w art. 73 ust. 4 zd. 2 przepisów wprowadzających kilkakrotnie została uznana za zgodną z przepisami Konstytucji (np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia: 20 lipca 2004 r. sygn. akt SK 11/02, 15 września 2009 r. sygn. akt P 33/07, 19 maja 2011 r. sygn. akt K 20/09). Jednakże orzeczenia te dotyczyły jedynie zbadania przez Trybunał Konstytucyjny konstytucyjności wygaszenia przez ustawodawcę prawa do dochodzenia odszkodowania za przejętą nieruchomość. W realiach rozpatrywanej sprawy należy jednak zwrócić uwagę, że przepisy omawianej ustawy z woli ustawodawcy niewątpliwie miały charakter incydentalny, a ich celem było, aby grunty znajdujące się pod drogami posiadającymi status dróg publicznych w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych stały się własnością jedynie Państwa lub odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego. Dlatego też zastosowanie przepisów omawianej ustawy nie budziłoby wątpliwości Sądu, gdyby decyzja stwierdzająca nabycie z mocy prawa własności gruntu wydana była np. przed 2005 r. lub nawet obecnie, jednakże jedynie w sytuacji, w którym przejmowany grunt do dnia dzisiejszego znajdowałby się w pasie drogi publicznej. W rozpatrywanej sprawie zachodzi konflikt pomiędzy literalnym brzmieniem art. 73 ust 1 powołanej ustawy a ochroną prawa własności w sytuacji, w której wydanie decyzji wojewody następuje po upływie ponad 20 lat od dnia wejścia w życie omawianej regulacji prawnej, odjęcie prawa własności gruntu następuje bez odszkodowania, dotyczy osoby, która nabyła grunt w dobrej wierze i poczyniła na tym gruncie inwestycje zgodnie z uzyskanymi pozwoleniami, a przede wszystkim dotyczy gruntu, który nie jest już nieruchomością drogową, zatem takie wywłaszczenie nie prowadzi do realizacji ustawowego celu omawianej ustawy. W realiach rozpatrywanej sprawy trudno byłoby wskazać cel publiczny, jakiemu służyć miałoby wywłaszczenie stanowiące skutek wydania decyzji. W tej szczególnej sytuacji zdaniem Sądu konstytucyjnie chronione prawo własności powinno mieć pierwszeństwo. Oznacza to, że ustalenia dokonywane na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, pomimo że zasadniczo powinny odnosić się do sytuacji istniejącej w dniu 31 grudnia 1998 r., nie mogą jednak całkowicie pomijać stanu, jaki wystąpił przed dniem wydania przez wojewodę decyzji. W ocenie Sądu zastosowanie w rozpatrywanej sprawie obecnie art. 73 ust. 1 omawianej ustawy i wydanie przez wojewodę decyzji o przejściu prawa własności przedmiotowej nieruchomości prowadziłoby do skutków nie do zaakceptowania z punku widzenia ratio legis omawianej ustawy. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2022 r. Dz. U. poz. 329) orzekł jak w sentencji. Dodatkowo wyjaśnić należy, że na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374) i zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w związku z ogłoszeniem stanu epidemii i związanymi z tym ograniczeniami i wymogami w zakresie podejmowania działań zmierzających do eliminowania nadmiernego stanu zagrożenia dla stanu zdrowia osób uczestniczących w czynnościach sądowych, niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, o czym zawiadomiono strony, umożliwiając im przedstawienie dodatkowych argumentów. Poza brakiem udziału stron w samym posiedzeniu, na którym zapada wyrok, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw na rozprawie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło