I SA/Wa 1599/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędzia WSA Agnieszka Miernik Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi A.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1.oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata P.L. prowadzącego Kancelarię Adwokacką w W. przy ulicy [...] lok. [...]: tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., decyzją z dnia [...] października 2008 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Burmistrza G. z dnia [...] wrzesnia 2008 r., nr [...], mocą której odmówiono przyznania A. J. zasiłku celowego. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Burmistrz G. decyzją z dnia [...] wrzesnia 2008 r. odmówił przyznania A. J. zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie do leczenia prywatnego oraz dojazdu do lekarza w W. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji przedstawił sytuację materialną wnioskodawcy oraz wskazał przesłanki warunkujące uzyskanie wnioskowanego świadczenia, określone w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zaznaczając jednocześnie, że dochód ubiegającego się o zasiłek przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 tej ustawy. Burmistrz G. podkreślił, że A. J. przebywa w Domu Pomocy Społecznej w G., gdzie ma zapewnioną kompleksową opiekę lekarską, zgodną z obowiązującymi w tym względzie standardami. Tym samym - zdaniem organu - w sprawie brak było przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia. W odwołaniu od powyższej decyzji A. J. zakwestionował ustalenia organu pierwszej instancji, opisując jednocześnie w sposób ogólny swoją sytuację życiową. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. rozpoznając sprawę stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy wskazał, że podstawę materialnoprawną do przyznania zasiłku celowego stanowi przepis art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728), zgodnie z którym w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wyrażenie "może być przyznany" użyte w powołanym przepisie wskazuje, że organ pomocy społecznej rozpatrując sprawę przyznania zasiłku celowego działa na zasadzie tzw. uznania administracyjnego. Ma więc możliwość wyboru treści rozstrzygnięcia sprawy stosownie do okoliczności istotnych z punktu widzenia zasad udzielania pomocy społecznej oraz możliwości finansowych gminy. Organ drugiej instancji zaznaczył, że żadne unormowania prawne, w tym również przepisy ustawy o pomocy społecznej nie określają wysokości zasiłku celowego – wielkość ta zależy zarówno od sytuacji materialnej, rodzinnej zainteresowanej strony, jak i od wysokości środków finansowych pozostających w dyspozycji organu pierwszej instancji przeznaczonych na te cele. Wynika to z treści art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wskazało, że na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 13 sierpnia 2008 r. stwierdzono, iż A. J. przebywa w Domu Pomocy Społecznej w G., gdzie zapewnioną ma całodobową i wszechstronną opiekę bytową, usługi opiekuńcze i wspomagające. Otrzymuje on trzy posiłki główne oraz drugie śniadanie i podwieczorek, opiekę lekarską sprawują zaś psychiatra (2 razy w miesiącu), psycholog (2 razy w miesiącu), lekarz internista (4 razy w miesiącu). Aktualna łączna wysokość dochodu strony wynosi [...] zł, jednak 70% tej kwoty przekazywana jest na pokrycie kosztów związanych z pobytem w domu pomocy społecznej, zaś pozostałe 30 %, tj. [...] zł pozostaje do dyspozycji zainteresowanego. Organ odwoławczy podkreślił, że sytuacja A. J. nie jest trudna w stopniu wymagającym interwencji ze strony ośrodka pomocy społecznej i z tej przyczyny odmówiono mu przyznania zasiłku celowego. Skarżący ma zagwarantowane pełne usługi bytowe i zapewnioną opiekę lekarską. Fakt trudnej sytuacji materialnej wnioskodawcy nie rodzi bezwzględnego obowiązku przyznania pomocy w wysokości oczekiwanej przez stronę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. zaznaczyło jednocześnie, że organ pierwszej instancji dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi na cele pomocy społecznej – zbyt niskimi w stosunku do wszystkich zgłaszanych potrzeb. Dysponując niewystarczającymi środkami na pomoc społeczną organ musi ze szczególną wnikliwością uwzględniać hierarchię potrzeb wszystkich osób ubiegających się o tę pomoc (w tym osób starszych, chorych, rodzin wielodzietnych i przy tym nie mających w ogóle żadnych dochodów). W tej sytuacji organ odwoławczy uznał, że decyzja organu pierwszej instancji nie narusza prawa. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. J. podnosząc, że pomoc z opieki społecznej powinna mu być przyznana. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2008 r., jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] wrzesnia 2008 r. nie naruszają prawa. Na wstępie podkreślić należy, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728). Stosownie do treści art. 2 ust. 1 tej ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zaznaczyć trzeba, że zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1). Nie oznacza to jednak, że pomoc społeczna ma zaspokajać wszystkie potrzeby i oczekiwania osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej. Zwłaszcza, że możliwości finansowe ośrodków pomocy społecznej nie są nieograniczone, a liczba osób wymagających wsparcia jest znaczna i stale rośnie. Stosownie do treści art. 39 ust. 1 i 2 powołanej ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z powołanego przepisu wynika – jak słusznie zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Oznacza to, co już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądów administracyjnych, że sam fakt spełniania ustawowych kryteriów nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego. Z przepisów ustawy o pomocy społecznej, regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Zaznaczyć trzeba, że uznanie administracyjne obejmuje również prawo do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalić w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Jak bowiem wskazano możliwości finansowe organów odpowiedzialnych za udzielenie pomocy nie są nieograniczone, a liczba osób wymagających wsparcia jest znaczna i stale rośnie. Tym samym organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb ubiegających się o pomoc. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji uznały, że A. J. nie spełnia przesłanek określonych w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, warunkujących uzyskanie świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego i odmówiły przyznania skarżącemu zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie do leczenia prywatnego oraz dojazdu do lekarza w Warszawie. Zdaniem Sądu wydane rozstrzygnięcia nie naruszają prawa. Jak wynika z analizy akt administracyjnych sprawy A. J. posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności. Miesięczny dochód skarżącego wynosi łącznie [...] zł, przy czym do jego dyspozycji pozostaje 30% z powyższej kwoty, gdyż 70% dochodu przekazywana jest na pokrycie kosztów związanych z pobytem w Domu Pomocy Społecznej w G. Zauważyć należy, że przebywając w domu pomocy społecznej A. J. ma zapewnioną całodobową opiekę bytową, usługi opiekuńcze i wspomagające, a także opiekę lekarską, którą sprawują - psychiatra (2 razy w miesiącu), psycholog (2 razy w miesiącu) oraz lekarz internista (4 razy w miesiącu). Dyżurujący lekarze są powszechnie dostępni dla mieszkańców Domu. Podkreślić trzeba, że obowiązek domu pomocy społecznej zapewnienia osobom w nim przebywającym stosownej opieki lekarskiej wynika z art. 58 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym dom pomocy społecznej umożliwia i organizuje mieszkańcom pomoc w korzystaniu ze świadczeń zdrowotnych przysługujących im na podstawie odrębnych przepisów. Słusznie zatem organy orzekające uznały, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie do leczenia prywatnego oraz dojazdu do lekarza w W. Nie można bowiem uznać, że wnioskowana pomoc stanowi niezbędną potrzebę bytową w rozumieniu art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Jak wskazano wszelkie potrzeby bytowe skarżącego, w tym również potrzeby zdrowotne, zapewnia Dom Pomocy Społecznej w G., w którym obecnie skarżący przebywa. Zasadnie zatem przyjęto, że w sprawie brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia żądania skarżącego. Przy czym podkreślić trzeba, że w przeprowadzonym postępowaniu wyjaśnione zostały wszystkie istotne okoliczności sprawy, a w uzasadnieniu decyzji w sposób wyczerpujący wyjaśniono motywy podjętego rozstrzygnięcia. W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały w granicach uznania administracyjnego i nie można im zarzucić niezgodności z prawem. Wniesiona skarga jest więc bezzasadna i podlega oddaleniu. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 oraz art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.