I SA/Wa 160/13
WyrokWSA w Warszawie2013-07-09
Skład orzekający: Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Dariusz Chaciński, Tomasz Szymdt
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP przysługuje spadkobiercom w części odpowiadającej ich udziałowi spadkowemu, czy też możliwe jest przyznanie rekompensaty w większej części na podstawie sytuacji osobistej?Ratio decidendi
Prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP przysługuje spadkobiercom w części odpowiadającej ich udziałowi spadkowemu. Sytuacja osobista lub materialna strony nie może stanowić podstawy do przyznania rekompensaty w większej części niż wynika to z przysługującego jej udziału spadkowego. Organy administracji prawidłowo ustaliły prawo do rekompensaty w wysokości odpowiadającej udziałowi spadkowemu.Stan faktyczny
Skarżąca E. D. wniosła o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP, domagając się przyznania całości odszkodowania. Wojewoda potwierdził jej prawo do rekompensaty w 1/2 części, co zostało utrzymane w mocy decyzją Ministra Skarbu Państwa. Skarżąca kwestionowała to rozstrzygnięcie, domagając się przyznania pozostałej części rekompensaty, argumentując swoją sytuacją osobistą.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński WSA Tomasz Szymdt (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2013 r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję Minister Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. T. M., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa po rozpatrzeniu odwołania E. D. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2012 r. potwierdzającej jej w 1/2 prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, utrzymał zaskarżoną decyzję mocy.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Wnioskiem z dnia [...] października 2005 r. E.D. zwróciła się do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. i J. małżonków D. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości K.
Decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] Wojewoda [...] potwierdził E. D. w 1/2 części prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. i J. D. nieruchomości w miejscowości K., w byłym województwie [...] tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wymienił i opisał zebrane w sprawie dowody świadczące o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej i wskazał, że na ich podstawie ustalił, że M. i J. małżonkowie D. byli właścicielami gospodarstwa nr [...] składającego się z: domu mieszalnego, stodoły i [...] ha ziemi. Organ ustalił ponadto, że w 1946 r. rodzina państwa D. składająca się z pięciu osób (M. D. – głowa rodziny, S. i E. D. oraz dzieci M. i J.) repatriowała się do Polski.
Organ pierwszej instancji wskazał poza tym, że spadek po J. D., zmarłym w dniu [...] maja 1946r. (zaginionym w czasie działań wojennych) nabyli na podstawie ustawy: żona M. D. w 2/8 części, córka E. D. oraz syn S. Z. po 3/8 części spadku każde z nich (postanowienie Sądu Powiatowego w W. z dnia [...] listopada 1972r. sygn. akt [...]). Jak wynika ponadto z postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] maja 1998r., sygn. akt [...] spadek po M. D. zmarłej w dniu [...] lipca 1997r. na podstawie ustawy nabyli: córka E. D. oraz syn S. Z. po 1/2 części każdy z nich. Spadek po S. Z., zmarłym dnia [...] września 1997r. na podstawie ustawy nabyli zaś: żona K. Z., córka G. M. oraz syn A. Z. po 1/3 części każdy z nich (postanowienie Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] kwietnia 1998r., sygn. akt [...]). Wojewoda [...] wskazał przy tym, że spadkobiercy po S. Z. nie złożyli wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty i nie są stronami tego postępowania. Jednocześnie organ wyjaśnił, że osobą aktualnie uprawnioną do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez J. i M. małżonków D. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest E. D. w 1/2 części uprawienia.
Biorąc powyższe pod uwagę, organ pierwszej instancji, opierając się na treści sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego z dnia [...] sierpnia 2012 r. ustalił wysokość przysługującej E. D. rekompensaty na kwotę [...] zł.
Od powyższej decyzji E. D. złożyła odwołanie do Ministra Skarbu Państwa wnosząc o potwierdzenie prawa do rekompensaty również w pozostałym udziale spadkowym, tj. w 1/2 części po właścicielach mienia pozostawionego.
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania oraz przeprowadzeniu analizy zebranych w sprawie dokumentów, Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] września 2012 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na poczynione przez organ wojewódzki ustalenia i wskazał, że prawidłowo uznał, iż E. D. przysługuje 1/2 część prawa do rekompensaty po właścicielach mienia pozostawionego, określając wysokość przysługującego stronie prawa do rekompensaty w kwocie [...] zł. Minister wskazał, że decyzja ta dotyczy jedynie udziału przypadającego jej w masie spadkowej i potwierdza prawidłowo prawo do rekompensaty jedynie w tym zakresie. Zatem nie można zarzucić organowi wojewódzkiemu wadliwości przeprowadzonego postępowania.
Odnosząc się natomiast do treści odwołania, organ odwoławczy stwierdził, że żądanie strony przyznania pozostałej części rekompensaty jest bezpodstawne, a argumenty przez nią podniesione dotyczące sytuacji osobistej nie zasługują na uwzględnienie, gdyż nie mają żadnego związku ze sprawą dotyczącą potwierdzenia prawa do rekompensaty. Sytuacja materialna czy osobista strony nie może być, zdaniem Ministra, podstawą przyznania prawa do rekompensaty w większej części niż przysługujący jej udział spadkowy.
Niezgadzając się z rozstrzygnięciem organu E. D. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wnosząc w niej o przyznanie "całości odszkodowania za pozostawione mienie nieruchome na Białorusi".
Odpowiadając na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W przedmiotowej sprawie skarga, jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) – zwana dalej "ustawą zabużańską".
Zgodnie z treścią art. 3 ust. 2 ustawy zabużańskiej: W przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 ustawy. Wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej.
Organy przyjęły, że E. D. przysługuje 1/2 część prawa do rekompensaty po właścicielach mienia pozostawionego, określając wysokość przysługującego stronie prawa do rekompensaty w kwocie [...] zł. Przy czym decyzja organu pierwszej instancji dotyczyła udziału przypadającego skarżącej w masie spadkowej i potwierdzała prawidłowo prawo do rekompensaty w tym zakresie.
Żądanie skarżącej przyznania pozostałej części rekompensaty należało uznać za bezpodstawne, a argumenty przez nią podniesione dotyczące sytuacji osobistej nie mogły mieć żadnego wpływu na rozstrzygnięcia zawarte w decyzjach administracyjnych. Okoliczności te nie miały, bowiem żadnego związku ze sprawą dotyczącą potwierdzenia prawa do rekompensaty. Sytuacja materialna czy osobista strony nie może być podstawą przyznania prawa do rekompensaty w większej części niż przysługujący jej udział spadkowy.
Spadek po J. D., zmarłym [...] maja 1946r. (zaginiony w czasie działań wojennych) nabyli na podstawie ustawy: żona M. D. w 2/8 części, córka E. D. oraz syn S.Z. po 3/8 części spadku każde z nich. Natomiast spadek po M. D. zmarłej w dniu [...] lipca 1997r. nabyli: córka E. D. oraz syn S. Z. po ½ części każde z nich. Spadek po S. Z., zmarłym dnia [...] września 1997r. nabyli na podstawie ustawy: żona K.Z., córka G. M. oraz syn A. Z. po 1/3 części każde z nich. K. Z., G. M. oraz A.Z. nie złożyli wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty, nie wskazali też osoby uprawnionej do rekompensaty. Prawidłowo, zatem organy ustaliły, że E. D. jest osobą uprawnioną do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez J. i M. małżonków D. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w ½ części uprawnienia.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło