I SA/Wa 1600/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant starszy referent Agnieszka Bieńkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2013 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] po rozpoznaniu odwołania J. K. od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] uchylającej decyzję własną z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] w części dotyczącej przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywani dzieci A. K. oraz P. K., orzekło w pkt 1) na podstawie art. 59 § 2 Kpa odmówić przywrócenia terminu do złożenia odwołania oraz w pkt 2) na podstawie art. 134 Kpa stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym. Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] uchylił decyzję własną z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] w części dotyczącej przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywani dzieci A. K. oraz P. K.. Powyższa decyzja została odebrana przez J. K. w dniu [...] lutego 2013 r. W dniu 19 kwietnia 2013 r. J. K. złożyła osobiście w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] odwołanie. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. W odwołaniu podniosła, że uchylono jej świadczenie z tytułu samotnego wychowywania dwójki dzieci P. K. i A. K., z uwagi na to, że mając trzecie dziecko z M. T., nie jest osobą samotnie wychowującą dzieci. Wskazała, że organowi umknął fakt, iż wraz z M. T. tworzy niesformalizowany związek i mają wspólne dziecko Z. K. M. T. nie ma jednak obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci P. K. i A. K. Wskazała również, że w prawie polskim do członków rodziny nie zalicza się partnerów, nawet zamieszkujących wspólnie, co oznacza, że w stosunku do dzieci P. K. i A. K., jej partner nie jest rodziną, natomiast tworzą rodzinę wspólnie z dzieckiem Z. K., gdyż ma on co do niej obowiązek alimentacyjny i wspólnie ją wychowują. Nie zgadza się ze stanowiskiem organu, iż nie jest osobą samotnie wychowującą dzieci P. K. i A. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] orzekło w pkt 1) odmówić przywrócenia terminu do złożenia odwołania oraz w pkt 2) stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ wskazał, że J. K. w dniu 19 kwietnia 2013 r. złożyła osobiście w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia, a więc po upływie 14 dniowego terminu, który minął w dniu 11 marca 2013 r. W ostatnim zdaniu odwołania skarżąca podała, że prosi też o ustosunkowanie się do faktu, że nie zostałam pouczono iż odmowa nie podlega opłacie skarbowej, wskazała, iż jest osobą biedną i brak wskazania takiej kwestii spowodował zaniechanie przeze nią złożenia odwołania w terminie 14 dni. Zdaniem organu odwoławczego nie ma podstaw do przywrócenia terminu do złożenia odwołania bowiem w pouczeniu decyzji wskazany został sposób, w jaki należy złożyć odwołanie od decyzji. Odbierając decyzję w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] skarżąca mogła uzyskać informację, czy odwołanie podlega opłacie skarbowej. W ocenie SKO w [...] skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie. Przy ocenie braku winy należało przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Argumentacja przedstawiona w odwołaniu nie zasługiwała na uwzględnienie i nie mogła stanowić o braku winy w uchybieniu terminu. Pouczenie o możliwości odwołania się zawarte w zaskarżonej decyzji z dnia 14 lutego 2013 r. było jasne i czytelne. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła J. K. Zaskarżonemu postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zarzuciła: 1) naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 31 i art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) - zwanej dalej "uśr", przy ocenie istnienia podstaw do wznowienia postępowania w sprawie wypłaty świadczeń rodzinnych, a w szczególności prawa do zasiłku rodzinnego i związanego z nim prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, a tym samym błędne przyjęcie niedopuszczalności wznowienia postępowania. Skarżąca wniosła o: 1) uchylenie postanowienia i poprzedzającej ją decyzji w całości; 2) przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; 3) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że nie wniosła odwołania od decyzji w części dotyczącej samotnego wychowania dzieci, bowiem pracownicy Ośrodka Pomocy Społecznej poinformowali ją, że nie ma ona szans na to świadczenie. Z uwagi na posiadane wykształcenie zawodowe, skarżąca dała wiarę słowom pracowników Ośrodka. Skarżąca stwierdziła, że w pouczeniu decyzji z dnia 14 lutego 2013 r. nie wskazano informacji o ewentualnych kosztach takiego odwołania. Skarżąca będąc osobą w bardzo złej sytuacji materialnej, mającej na wychowaniu trójkę dzieci, uznała, że jakakolwiek kwota związana z opłaceniem odwołania byłaby dla niej olbrzymim obciążeniem. Dopiero podczas darmowej wizyty u prawnika w dniu 17 kwietnia 2013 r. została poinformowana, że organ błędnie odmówił jej świadczenia z tytułu samotnego wychowania dziecka. W dniu 19 kwietnia 2013 r. złożyła pismo o ponowną weryfikację decyzji w trybie art. 31 uśr. Pismem z dnia [...] maja 2013 r. organ I instancji zawiadomił ją, o przekazaniu sprawy do SKO w [...]. Jednocześnie organ nie ustosunkował się do tego, że wnioskodawczyni nie chodziło o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania ale o ponowną weryfikację decyzji (wznowienie postępowania) i wydanie decyzji w trybie art. 31 uśr. SKO w [...] błędnie potraktował jej pismo jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], podtrzymując w całości swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2013 r., orzekające: w pkt 1) o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania, w pkt 2) o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] o uchyleniu decyzji własnej z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] w części dotyczącej przyznania J. K. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywani dzieci A. K. oraz P. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając zaskarżone postanowienie przyjęło, że pismo skarżącej z dnia 19 kwietnia 2013 r. (data wpływu do GOPS w [...]) skierowane do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej jest odwołaniem od negatywnej decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] lutego 2013 r. wniesionym wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Sądu, z wyżej wymienionego pisma skarżącej w sposób oczywisty nie wynika, że właśnie taka była treść jej żądania. Uszło uwadze SKO w [...], że skarżąca w piśmie tym zwróciła się nie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (organu odwoławczego, zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji pierwszoinstancyjnej), ale do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (którego kierownik z upoważnienia Wójta Gminy [...] wydał kwestionowaną przez stronę decyzję) o rozważenie uchylenia decyzji z dnia [...] lutego 2013 r. i rozważenie przyznania jej dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka w trybie art. 31 uśr. W skardze J. K. podniosła, że organ odwoławczy błędnie uznał jej pismo z dnia 19 kwietnia 2013 r. za odwołanie oraz wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Skarżącej chodziło o ponowną weryfikację decyzji w trybie wznowienia postępowania bądź weryfikację decyzji w trybie art. 32 uśr, a nie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W tych warunkach zgodzić się należało się ze skarżącą, że rzeczą Kolegium w pierwszej kolejności było wyjaśnienie treści jej żądania, a skoro organ tego nie uczynił to, należało uznać, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 7 w zw. z art. 134 Kpa, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W orzecznictwie sądowym podkreśla się bowiem, że żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 61 § 1 Kpa określa przedmiot tego postępowania, a w razie wątpliwości – sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do organu administracji. O tym, jaki charakter ma pismo strony, decyduje sama strona. Jeżeli charakter wniesionego pisma budzi wątpliwości, organ ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1990 r., sygn. akt I SA 367/90, ONSA 1990/2-3/47). W ponownie prowadzonym postępowaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wyjaśni treść żądania strony zawartego w piśmie z dnia 19 kwietnia 2013 r. oraz udzieli skarżącej, stosownie do art. 9 Kpa, niezbędnych wyjaśnień i wskazówek dotyczących sposobu i przesłanek ubiegania się o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 145 § 1 Kpa oraz trybu weryfikacji decyzji wynikającego z art. 32 uśr. W zależności od poczynionych ustaleń organ podejmie w sprawie dalsze czynności procesowe. Wobec tego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. Sąd nie orzekał o zasądzeniu na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania sądowego, ponieważ w niniejszej sprawie nie powstały koszty zastępstwa prawnego w rozumieniu art. 205 § 2 i art. 250 powołanej wyżej ustawy (skarżąca nie była przed sądem reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika - adwokata, radcę prawnego) i nie powstały koszty sądowe (skarżąca jest z mocy prawa – art. 239 pkt 1 lit. powołanej wyżej ustawy zwolniona od uiszczania kosztów sądowych).