I SA/Wa 1602/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Michał Nowakowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [....] z dnia [....] czerwca 2018 r. nr [....] w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego oddala skargę. Decyzją z dnia [....] czerwca 2018 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania B. G., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [....] w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Wnioskiem z dnia [....] listopada 2017 r. B. G. wystąpiła do [...] o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko P. G. Po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta [....] decyzją z dnia [....] kwietnia 2018 r. przyznał świadczenia wychowawcze na dziecko P. G. na okres od dnia [...] listopada 2017 r. do dnia [...] września 2018r. w wysokości 500 zł miesięcznie. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła B. G. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. 2017 r., poz.1851), dalej jako ustawa, prawo do świadczenia wychowawczego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu, o którym mowa w ust. 1 tj. do końca września roku następnego, nie wcześniej niż od dnia odpowiednio urodzenia się dziecka, objęcia dziecka opieką lub przysposobienia dziecka. Wyjaśnił również, że stosownie do art. 18 ust. 2 (powinno być 19 ust. 2) ustawy, w przypadku gdy osoba złoży wniosek bez wymaganych dokumentów, podmiot realizujący świadczenie wychowawcze przyjmuje wniosek i wyznacza termin nie krótszy niż 14 dni i nie dłuższy niż 30 dni na uzupełnienie brakujących dokumentów. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. SKO zauważyło, że pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia oznacza, że konieczne jest powtórne złożenie wniosku. SKO wskazało, że z akt sprawy wynika, że ponowny wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko P. G. został złożony w dniu [...] listopada 2017 r., co potwierdza pieczęć Urzędu Dzielnicy [...] z uwidocznioną datą. Świadczenie należało zatem przyznać od miesiąca, w którym wniosek został złożony, czyli od listopada 2017 r. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że ustawodawca w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nałożył na beneficjentów tego świadczenia określone obowiązki. Wnioskodawczyni złożyła pierwszy wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego w dniu [...] sierpnia 2017 r. W szczególności powinna dokładnie zapoznać się z treścią pouczenia zawartego we wniosku. W punkcie 4 pouczenia znajduje się informacja, że świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko przysługuje jeżeli dochód rodziny nie przekracza kwoty 800 zł na osobę miesięcznie, a w przypadku wychowywana dziecka niepełnosprawnego 1200 zł na osobę w rodzinie. Organ miał zatem obowiązek ustalić dochód wnioskodawczyni, o czym poinformował w piśmie z dnia [....] września 2017 r. Ponadto, w punkcie 8 ppkt 2 wniosku zawarta była informacja, w jakich sytuacjach świadczenie wychowawcze nie przysługuje. Z informacji tej wynika, że aby otrzymać świadczenie wychowawcze na dziecko należy przedłożyć dokument pobierania świadczenia alimentacyjnego od drugiego rodzica z klauzulą wykonalności nadaną przez sąd. Organ poinformował w powyższym piśmie wnioskodawczynie jakie dokumenty należy uzupełnić. Adresatka pisma nie odebrała, w aktach sprawy znajduje się koperta z prawidłowym adresem B. G., w której wysyłano pismo. Przesyłka awizowana była dwukrotnie, pierwszy raz w dniu [...] września 2017 r., drugi raz w dniu [...] września 2017 r. W takiej sytuacji organ I instancji miał prawo uznać, że nastąpiło doręczenie zastępcze, o którym mowa w art. 44 k.p.a. Jeżeli przed organem toczy się postępowanie na wniosek strony, to strona ma obowiązek odbierania pism przychodzących od organu, w przeciwnym razie naraża się na negatywne skutki nieodebrania pisma. W tej sytuacji, w ocenie SKO, zgodnie z przepisem art. 19 ust. 2 ustawy organ miał prawo pozostawić wniosek z dnia [...] sierpnia 2017 r. bez rozpoznania, o czym poinformował wnioskodawczynię pismem z dnia [...] października 2017 r. odebranym przez nią w dniu [...] października 2017 r. SKO zaznaczyło, że po ustaniu choroby, strona mogła zgodnie z art. 58 § 1 – 3 k.p.a. złożyć wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku, jednak tego nie zrobiła. Wnioskodawczyni dopiero w dniu[...] kwietnia 2018 r. dołączyła wyrok Sądu Rejonowego dla [....][....][....] [...] Wydziału [...]i[...] z dnia [...] marca 2018 r., sygn. akt [...], na mocy którego zasądzono alimenty na rzecz jej córki P. G. w wysokości 800 zł miesięcznie począwszy od dnia [...] października 2017 r. Wyrok ten był warunkiem sine qua non do otrzymania świadczenia przez osobę samotnie wychowującą dziecko. Organ I instancji w dniu [...] kwietnia 2018 r. wydał decyzję przyznającą żądane świadczenie. Z wyżej przedstawionych powodów nie można było, zdaniem organu, uznać, że wnioskodawczyni złożyła kompletny wniosek już w dniu [...] sierpnia 2017 r. Z akt sprawy wynika, że organ od dnia [...] września 2017 r. prowadził korespondencję ze stroną (vide: pismo z dnia [...] września 2017 r., pismo z dnia [...] października 2017 r. i pismo z dnia [...] listopada 2017 r.). W tym czasie strona kompletowała dokumenty niezbędne do otrzymania świadczenia wychowawczego, o których organ informował w wymienionych pismach, a które są niezbędne do przyznania świadczenia. Zdaniem organu odwoławczego, w tej sytuacji trudno uznać, że organ pierwszej instancji naruszył art. 30 i 32 Konstytucji RP. Przeciwnie, organ miał obowiązek stosować takie same kryteria, które stosuje w stosunku do wszystkich osób ubiegających się o świadczenie wychowawcze, a które wprost wynikają z ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Przyznanie świadczenia bez wymaganej prawem dokumentacji byłoby rażącym naruszeniem prawa. Kwestionując powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła B. G., zarzucając naruszenie: 1) art. 7, art. 30 i art. 32 Konstytucji RP, 2) art. 5, art. 417 k.c., 3) art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art 35, art 36 k.p.a., 4) art 4, art 17, art 27 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W uzasadnieniu skargi wskazano argumenty na poparcie zarzutów skargi. Skarżąca wniosła o zmianę decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r. poprzez przyznanie świadczenia od dnia [...] października 2017 r. i jego wypłatę z należnymi odsetkami od dnia [...] października 2017 r. do dnia zapłaty, zasądzenie odsetek ustawowych za zwłokę od dnia [...] listopada 2017 r. do [...] lipca 2018 r., przeprowadzenie dowodu z jej zeznań i ukaranie osób winnych zaniedbań i opieszałości zgodnie z art. 38 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Dokonując pod takim kątem oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja SKO w [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. przyznającą świadczenie wychowawcze na dziecko skarżącej P. G. na okres od dnia [...] listopada 2017 r. do dnia [...] września 2018 r. w wysokości 500 zł miesięcznie. W rozpatrywanej sprawie niekwestionowana jest okoliczność, że skarżącej przysługuje świadczenia wychowawcze na dziecko P. G. Istota sporu sprowadza się do ustalenia początkowego terminu przyznania tego świadczenia. Skarżąca pierwszy wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego złożyła w dniu [...] sierpnia 2017 r. W celu uzupełnienia wniosku organ wezwał skarżącą do złożenia dodatkowych dokumentów. Zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy przypadku gdy osoba złoży wniosek bez wymaganych dokumentów, podmiot realizujący świadczenie wychowawcze przyjmuje wniosek i wyznacza termin nie krótszy niż 14 dni i nie dłuższy niż 30 dni na uzupełnienie brakujących dokumentów. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. Wezwanie nie zostało odebrane przez skarżącą. W aktach sprawy znajduje się koperta z prawidłowym adresem skarżącej. Z adnotacji znajdujących się na kopercie wynika, że była ona prawidłowo dwukrotnie awizowana w trybie art. 44 k.p.a. W tej sytuacji, wobec nieuzupełnienia wniosku w zakreślonym terminie, organ prawidłowo pozostawił wniosek bez rozpoznania stosownie do art. art. 19 ust. 2 zd. 2 ustawy. Kolegium prawidłowo wskazało, że po ustaniu choroby skarżąca mogła złożyć wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków wniosku w trybie art. 58 k.p.a. W aktach sprawy brak jest jednak wniosku o przywrócenie terminu. W tych okolicznościach, zdaniem organu, organy prawidłowo przyjęły, że świadczenie wychowawcze może zostać przyznane dopiero na podstawie drugiego, kolejnego wniosku skarżącej złożonego w dniu [....] listopada 2018 r. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest na okres od dnia [...] października do dnia [...] września roku następnego. Prawo do świadczenia wychowawczego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu, o którym mowa w ust. 1, nie wcześniej niż od dnia odpowiednio urodzenia się dziecka, objęcia dziecka opieką lub przysposobienia dziecka (art. 18 ust. 2 ustawy). W myśl art. 8 ust. 2 pkt 3 ustawy świadczenie wychowawcze na dane dziecko nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało ustalone, na rzecz tego dziecka od jego rodzica, świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, chyba że powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone. Co oznacza, że aby otrzymać świadczenie wychowawcze na dziecko należy przedłożyć dokument pobierania świadczenia alimentacyjnego od drugiego rodzica z klauzulą wykonalności nadaną przez sąd. Skarżąca złożyła drugi wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego w dniu [...] listopada 2017 r. Dopiero dniu [...] kwietnia 2018 r. dołączyła do akt sprawy ugodę zawartą przed Sądem Rejonowym dla [...][...][...] [...] Wydział [...]i[...] z dnia [...] marca 2018 r., sygn. akt [...], na mocy której J. G. zobowiązał się do łożenia alimentów na rzecz P. G. w wysokości 800 zł miesięcznie począwszy od dnia [...] października 2017 r. W zaskarżonej decyzji SKO mowa jest o wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] marca 2018 r., pomyłka ta jednak nie miała wpływu na wynik sprawy. Dołączenie tego dokumentu spowodowało, że ustała przeszkoda do przyznania świadczenia i umożliwiło to organowi wydanie decyzji przyznającej świadczenie. W dniu [...] kwietnia 2018 r. taka decyzja została przez organ I instancji wydana. Słusznie zatem organy przyjęły, iż świadczenie wychowawcze należy się skarżącej dopiero od [...] listopada 2017 r., albowiem zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy prawo do świadczenia wychowawczego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu, o którym mowa w ust. 1. Skoro zatem wniosek został złożony w dniu [...] listopada 2018 r., to świadczenie należało przyznać od [...] listopada 2018 r. Odnosząc się do wniosku skarżącej o przeprowadzenie dowodu z jej zeznań wskazać należy, że sąd administracyjny nie ma możliwości przeprowadzenia takiego dowodu, zgodnie bowiem z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające jedynie z dokumentów. Z regulacji tej wynika, że nie każdy dowód może być dopuszczony w postępowaniu przed sądem administracyjnym, lecz jedynie dowód z dokumentów, przy czym ma to być dowód uzupełniający, a więc taki, który nie był przedstawiony i oceniony w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżaną decyzją. Odnośnie wniosku skarżącej o ukaranie w trybie art. 38 k.p.a. pracowników winnych zaniedbań i opieszałości w sprawie Sąd wskazuje, że pozostaje to poza zakresem kompetencji sądu administracyjnego. Zdaniem Sądu, organy orzekające nie naruszyły wskazanych przez skarżącą przepisów Konstytucji RP, prawa materialnego, jak i prawa procesowego. Organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły zgromadzony materiał dowodowy, dokonały prawidłowej jego oceny, czemu dały wyraz w uzasadnieniach decyzji obu instancji oraz prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego mające znaczenie dla rozpatrzenia sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.