I SA/Wa 1603/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu w dniu 27 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją z dnia [..] maja 2010 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza S. z dnia [..] marca 2010 r., nr [..], mocą której odmówiono J. S. przyznania zasiłku celowego na miesiąc marzec 2010 r. na łączną kwotę [..] zł. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wskazało, że J. S. 22 marca 2010 r. złożyła do Kierownika MOPS w S. wniosek o przyznanie zasiłku celowego w kwocie [...] zł na: [...]. W trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że J. S. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiada prawo własności domu jednorodzinnego, w którym zamieszkuje, niemniej warunki mieszkaniowe są trudne. Ustalono także, że J. S. nigdzie nie pracuje, bowiem posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, jedynym źródłem jej utrzymania są świadczenia z pomocy społecznej, z których systematycznie korzysta. Burmistrz S. decyzją z dnia [...] marca 2010 r. odmówił przyznania J. S. wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, iż wysokość zasiłku celowego uzależniona jest od aktualnej sytuacji życiowej i materialnej osoby ubiegającej się o pomoc, zasadności zgłoszonej potrzeby a także od wysokości posiadanych środków i możliwości MOPS. Ponadto organ przedstawił stronie wysokość środków jakimi dysponował w danym okresie na powyższe cele, powołał się na brak współpracy z pracownikiem socjalnym oraz stwierdził, iż w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej w/w wniosek nie mieści się w granicach obligujących organ do jego przyznania. W odwołaniu od powyższej decyzji J. S. opisała swoją trudną sytuację życiową oraz zarzuciła, że decyzja jest bezzasadna, stronnicza i tendencyjna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. rozpoznając sprawę stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 2 ust. 1, art. 3 i art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i podkreślił, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Spełnienie kryteriów przez ubiegającego się o zasiłek celowy nie oznacza tym samym, że istnieje po jego stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w wysokości przez niego określonej. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Decyzja taka nie może jednak być rozstrzygnięciem dowolnym. Ustawa o pomocy społecznej daje wskazówki co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, stanowiąc w art. 3 ust. 3 i 4, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podniosło, że spełnienie żądań w postaci zakupu [...] wymienionych we wniosku byłoby naruszenie art. 39 w/w ustawy, albowiem prowadziłoby do przekroczenia granic uznania administracyjnego i zaspokojenia potrzeb nie będących niezbędnymi w rozumieniu powyższego przepisu. Ponadto w przedmiotowej sprawie brak jest współpracy J. S. z MOPS, skutkiem czego jest niemożność przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego. Kolegium podkreśliło, iż uniemożliwienie organowi przeprowadzania wywiadu środowiskowego jest jedną z postaci braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu własnej trudnej sytuacji życiowej w rozumieniu art. 11 ust 2 ustawy o pomocy społecznej, co skutkuje wydaniem decyzji odmownej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podkreśliło, że z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, iż J. S. na miesiąc marzec 2010 r. MOPS przyznał zasiłek celowy w wysokości [...] zł i świadczenie pieniężne w wysokości [...] zł na zakup [..]. Dokonując analizy całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Kolegium stwierdziło, że w przedmiotowej sprawie organ I inst. w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wyjaśnił stronie podstawy wydania decyzji odmownej. Organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, iż J. S. na miesiąc marzec 2010 r. złożyła kilkanaście wniosków z prośbą o udzielenie pomocy materialnej na łączną kwotę [...] zł. W ocenie Kolegium żądanie zaspokojenia przez organ I instancji potrzeb na w/w kwotę jest całkowicie bezzasadne, albowiem dokonując analizy możliwości finansowych Ośrodka na powyższy cel na marzec 2010 r. Kolegium stwierdziło, iż stanowią one kwotę [...] zł na osobę/rodzinę - organ I instancji wyjaśnił, iż na miesiąc marzec 2010 r. na zasiłki celowe fakultatywne dysponował kwotą [...] zł miesięcznie dla średnio [...] rodzin. Przy czym Kolegium podniosło, iż organ załatwiając sprawę dotyczącą przyznania zasiłku celowego powinien kierować się interesem obywatela, interesem społecznym oraz własnymi środkami. Niemniej jednak uznanie nie pozwala organowi na dowolność w rozstrzygnięciu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnia każdego żądania obywatela. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wyjaśniło, że uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, czyli uzupełniający własne środki, możliwości i uprawnienia osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Nie oznacza to zatem, że pomoc społeczna winna pokrywać wszystkie potrzeby osób i rodzin wnioskujących o udzielenie pomocy. Możliwość zaspokojenia potrzeb jest zdeterminowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. Nie może ona bowiem dać więcej niż posiada. Udzielenie zasiłku celowego w kwocie wyższej niż przewidziana na każdego wnioskującego, znacznie zmniejszyłoby zdolność MOPS w S. do świadczenia tej pomocy innym potrzebującym. W świetle powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uznało, że organ pierwszej instancji wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa materialnego oraz nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła J. S. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła swoją trudną sytuację zdrowotną i materialną oraz wskazała, ze zaskarżona decyzja jest błędna i została wydana z naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. Na wstępie podkreślić należy, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Stosownie do treści art. 2 ust. 1 tej ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zaznaczyć trzeba, że zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1). Nie oznacza to jednak, że pomoc społeczna ma zaspokajać wszystkie potrzeby i oczekiwania osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej. Zwłaszcza, że możliwości finansowe ośrodków pomocy społecznej nie są nieograniczone, a liczba osób wymagających wsparcia jest znaczna i stale rośnie. Stosownie do treści art. 39 ust. 1 i 2 powołanej ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z powołanego przepisu wynika – jak słusznie zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Oznacza to, co już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądów administracyjnych, że sam fakt spełniania ustawowych kryteriów nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego. Z przepisów ustawy o pomocy społecznej, regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Zaznaczyć trzeba, że uznanie administracyjne obejmuje również prawo do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalić w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Jak bowiem wskazano możliwości finansowe organów odpowiedzialnych za udzielenie pomocy nie są nieograniczone, a liczba osób wymagających wsparcia jest znaczna i stale rośnie. Tym samym organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb ubiegających się o pomoc. Rozpoznający wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć ponadto na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, ale również interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Z analizy dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. w marcu 2010 r. na zasiłki celowe dysponował łączną kwotą [...] zł. dla średnio [...] rodzin. Powyższa wysokość środków finansowych oraz liczba osób objętych pomocą tego ośrodka pozwoliły na przyznanie w tym miesiącu zasiłku celowego w wysokości około [...] zł na jedno gospodarstwo domowe. Z akt sprawy wynika jednocześnie, że J. S. na miesiąc marzec 2010 r. MOPS przyznał zasiłek celowy w wysokości [..] zł i świadczenie pieniężne w wysokości [...] zł na zakup [...]. Z powyższego wynika zatem, że skarżąca objęta jest stałą opieką Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., a w miesiącu marcu 2010 r. otrzymała świadczenie w formie zasiłku celowego w wysokości przewyższającej średnią miesięczną wysokość zasiłku celowego przewidzianą w tym okresie przez Ośrodek na pomoc osobom ubiegającym się o to świadczenie. Słusznie zatem organy orzekające w sprawie odmówiły uwzględnienia wniosku skarżącej. Przy czym podkreślić należy, że o odmowie przyznania wnioskowanych przez J. S. świadczeń w miesiącu marcu 2010 r. decydowały nie tylko potrzeby skarżącej i fakt przyznania jej już określonej pomocy, ale również możliwości finansowe ośrodka i potrzeby innych osób. Zdaniem Sądu w przeprowadzonym postępowaniu wyjaśnione zostały wszystkie istotne okoliczności sprawy, a w uzasadnieniu decyzji w sposób wyczerpujący wyjaśniono motywy podjętego rozstrzygnięcia. W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały w granicach uznania administracyjnego i nie można im zarzucić niezgodności z prawem. Wniesiona skarga jest więc bezzasadna i podlega oddaleniu. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.