I SA/Wa 1604/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie WSA Iwona Kosińska asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2006 roku, nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2008 roku nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] odmawiającej przyznania odszkodowania za grunt położony w W. przy ul. [...] oznaczenie hip. [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono następujący stan sprawy. Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] Prezydent W., działając na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) odmówił przyznania odszkodowania za część nieruchomości o powierzchni [...] m2 położonej w W. przy ul. [...] oznaczenie hip. [...] z ogólnej powierzchni [...] m2, z powodu nie spełnienia jednej z przesłanek wskazanej w przepisie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z treści art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowiącego materialną podstawę zaskarżonej decyzji, jednoznacznie wynika, iż w trybie w nim określonym można dochodzić odszkodowania za: - dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz - działkę, która przed dniem wejścia w życie ww. dekretu (21 listopada 1945 r.) mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Organ pierwszej instancji w związku z przeprowadzonym postępowaniem stwierdził, iż w niniejszej sprawie odszkodowanie nie przysługuje bowiem nie została spełniona jedna z przesłanek wskazanych w/w przepisie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. przesłanka przeznaczenia nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne w dacie wejścia w życie dekretu [...]. Od powyższej decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] J. C. złożył odwołanie. W omawianej sprawie został wydany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2005 r., Sygn. akt. I SA 2625/03, którym uchylono wcześniej wydaną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2003 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2003 r., nr [...]. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazano, iż organ administracji zaniechał ustalenia w sposób jednoznaczny czy była właścicielka została pozbawiona faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. Sąd w wyroku z dnia 28 stycznia 2005 r., Sygn. akt. I SA 2625/03 wskazał także, iż nie zbadano czy działka o powierzchni [...] m2 według stanu prawnego obowiązującego w dniu 21 listopada 1945 r., mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu przed organem pierwszej instancji ustalono, iż została spełniona jedna z przesłanek z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami dotycząca utraty możliwości faktycznego władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. W postępowaniu pierwszej instancji ustalono na podstawie decyzji o lokalizacji [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 1972 r., wydanej dla Zarządu [...], iż część omawianej nieruchomości została przeznaczona pod budowę [...], które to przejęcie nastąpiło po dniu 5 kwietnia 1958 r. Odnośnie przesłanki dotyczącej przeznaczenia omawianej nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne ustalono, iż nie została ona spełniona, wobec czego brak kumulatywnego spełnienia przesłanek z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami uniemożliwia przyznanie wnioskodawcy odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...]. W decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] wskazano na zaświadczenie Sądu [...] z dnia [...] czerwca 2003 r., [...]. W dziale III wykazu znajduje się wpis pod nr l, że część nieruchomości Nr [...] o obszarze [...] m2 [...] przylegająca do ul. [...] przeznaczona jest pod [...] na mocy aktu zdziałanego dnia [...] kwietnia 1930 r., za nr [...] przed notariuszem A. S. w W. Organ drugiej instancji uznał takie stanowisko za prawidłowe. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącym gruntów [...] możliwość przeznaczenia działki pod budownictwo jednorodzinne ocenić należy na podstawie istniejącego w dniu wejścia w życie dekretu planu zabudowania. Planem takim był [...] Plan [...] zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych dnia [...] 1931 roku. Jednakże w opinii organu szczebla wojewódzkiego powołany przez organ pierwszej instancji dokument w postaci zaświadczenia Sądu [...] z dnia [...] czerwca 2003 r., [...] ma istotne znaczenie w sprawie. Figurujący w niniejszym zaświadczeniu zapis, że część nieruchomości Nr [...] o obszarze [...] m2 [...] przylegająca do ul. [...] przeznaczona jest na [...], świadczy o tym, że część omawianej nieruchomości nie może podlegać ustaleniom [...] Planu [...] z 1931 r., bowiem została ona przeznaczona na inne cele jeszcze przed dniem wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. Skoro część nieruchomości o powierzchni [...] m2 została przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r., o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. wydzielona na [...] tym samym odszkodowanie za tę część nie przysługuje, gdyż przeznaczenie tej części nieruchomości na cele publiczne nastąpiło przed dniem wejścia w życie dekretu [...]. Odnosząc się natomiast do części nieruchomości hipotecznej nr [...] o powierzchni [...] m2, istotną kwestią jest fakt, iż grunt ten w dacie wejścia w życie dekretu [...] nie stanowił odrębnej nieruchomości a jedynie część większej całości, wobec czego nie zalicza się on do kategorii nieruchomości za które przysługuje odszkodowanie na podstawie przepisu 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skargę na decyzję Wojewody [...] wniósł J. C. wnosząc o uchylenie decyzji Wojewody [...] oraz decyzji organu I instancji. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Organy administracji orzekające w niniejszej sprawie, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny, związane są oceną prawną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2005 r., sygn. akt I S.A. 2625/03 zgodnie z treścią art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. W piśmiennictwie (J. P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Prawnicze, Warszawa 2004, str. 223) podkreśla się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla tego sądu oraz organu administracji państwowej zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach, a tym bardziej w orzeczeniach organów administracyjnych wydanych w innych sprawach. Nawet w wypadku sporu co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym do tego trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. Naruszenie przez organy administracyjne powołanego przepisu powoduje konieczność - w razie złożenia na tej podstawie skargi - uchylenia zaskarżonej decyzji, zaś niezastosowanie się przez sąd do oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniu sądu administracyjnego jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej. Orzekając uprzednio w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nakazał zbadanie czy przedmiotowa działka o powierzchni [...] m2 przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 roku na podstawie obowiązującego dla tego obszaru planu zagospodarowania przestrzennego mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Planem takim był [...] plan [...] W. z dnia [...]1931 roku zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał również wykładni art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podkreślając również, że w tym przepisie chodzi o odrębną jednostkę obszaru gruntu [...]. Organy obu instancji nie zastosowały się jednak do tych zaleceń, dokonując oceny przeznaczenia części nieruchomości Nr [...] o pow. [...] m2 na podstawie zaświadczenia Sądu [...] z dnia [...] czerwca 2003 roku. Figurujący w niniejszym zaświadczeniu zapis wskazywał, że część nieruchomości o pow. [...] m2 [...] przylegająca do ulicy [...] przeznaczona jest na [...]. To zdaniem organu wskazywało, że część omawianej nieruchomości nie może podlegać ustaleniom planu z 1931 roku, bowiem została przeznaczona na inne cele jeszcze przed wejściem w życie dekretu [...]. Natomiast odmowę przyznania odszkodowania za część nieruchomości hipotecznej nr [...] o pow. [...] m2 organ uzasadnił tym, że w dacie wejścia w życie dekretu [...] nie stanowił odrębnej nieruchomości, a jedynie część większej całości . Takie stanowisko organów należy uznać za nieprawidłowe i naruszające art. 153 ppsa . Z uzasadnienia wyroku z dnia 28 stycznia 2005 roku wynika bowiem obowiązek zbadania przez organ czy część gruntu położonego przy ul. [...] , obejmująca powierzchnię [...] m2 stanowiła odrębną jednostkę obszaru gruntu [...] , który przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1946 roku mógł być przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne na podstawie [...] planu [...] W. z dnia [...] 1931 roku. W sprawie jest niesporne, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...] podlegała przepisom dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. oraz że jej poprzedni właściciel został pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Istota sprawy sprowadza się do wyjaśnienia, czy w sprawie zachodzi ostatnia z przesłanek określonych w cyt. przepisie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami konieczna do przyznania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, tj. określenie, czy istniała potencjalna możliwość przeznaczenia nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne przed datą wejścia w życie dekretu z 1945 r. Podkreślić należy, że przepis art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami uzależnia przyznanie odszkodowania za działkę od możliwości jej przeznaczenia pod budownictwo jednorodzinne przed dniem wejścia w życie dekretu i nie zawiera żadnych innych warunków, w szczególności odnoszących się do wielkości i dopuszczalności podziału (por. G. Bieniek, S. Kalus, Z. Marmaj, E. Mzyk: Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2005, s. 618). Niezbadanie tych przesłanek powoduje również naruszenie art. 7 i 77 kpa. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organów będzie w pierwszej kolejności zbadanie, czy cała nieruchomość o pow. [...] m2 położona przy ul. [...] stanowił odrębną jednostkę obszaru oraz możliwość jej przeznaczenia pod budownictwo jednorodzinne na podstawie istniejącego w dniu wejścia w życie dekretu planu zabudowania. Z tych też względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.