I SA/Wa 1605/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2009 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżącej M. D. kwotę 266 (dwieście sześćdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2008 r., nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] orzekającą o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa prawa własności części nieruchomości położonej w S., oznaczonej w ewidencji gruntów obrębu S. gmina D., jako działka nr [...] o pow. [...] ha, KW nr [...], stanowiącą współwłasność M. D. i B. O., z przeznaczeniem na realizację celu publicznego - budowę drogi krajowej nr [...] na odcinku obwodnicy S., ustalającą odszkodowanie w kwocie [...] zł oraz termin wypłaty przyznanego odszkodowania, a także określającą termin wydania wywłaszczonej nieruchomości przez dotychczasowych właścicieli przypadający po upływie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. Wojewoda [...] orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa prawa własności przedmiotowej nieruchomości, ustalił odszkodowanie w kwocie [...] zł oraz termin wypłaty przyznanego odszkodowania, a także określił termin wydania wywłaszczonej nieruchomości przez dotychczasowych właścicieli. W odwołaniu od powyższej decyzji M. D. zakwestionowała ustaloną przez rzeczoznawcę wartość nieruchomości, a tym samym wysokość przyznanego odszkodowania. Po rozpatrzeniu odwołania, Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] maja 2007 r., nr [...], sprostowaną postanowieniem z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. Na skutek skargi M.D., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 listopada 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1187/07 uchylił decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] maja 2007 r. i stwierdził nieważność postanowienia z dnia [...] lipca 2007 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że organ w sposób nieprawidłowy sprostował swoją decyzję z dnia [...] maja 2007 r. - uznając, że zamieszczenie w sentencji decyzji słów "i działka nr [...] o pow. [...] ha, objęta księgą wieczystą KW nr [...]" było skutkiem "oczywistej omyłki pisarskiej", która podlega sprostowaniu. W istocie słowa te zmieniały w sposób merytoryczny treść decyzji, bowiem organ II instancji stwierdził, że utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji – zmieniając jednocześnie jej treść. Wojewoda [...] orzekł o wywłaszczeniu jednej działki - nr [...] o pow. [...] ha, objętej księgą wieczystą KW Nr [...], a Minister Budownictwa utrzymał w mocy tę decyzję stwierdzając, że wywłaszczenie dotyczyło dwóch działek - nr [...] o pow. [...] ha, objętej księgą wieczystą KW nr [...] i działki nr [...] o pow. [...] ha, objętej księgą wieczystą KW nr [...] - co nie odpowiada prawdzie. Ponownie rozpatrując odwołanie M. D., Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] września 2008 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie wywłaszczeniowe przeprowadzono w sposób prawidłowy, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do dnia 16 grudnia 2006 r. Organ podał ponadto, że zgodnie z art. 156 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 261, poz. 2603 ze zm., powoływana dalej jako "U.g.n.") w zw. z art. 23 powołanej ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 U.g.n. Zgodnie natomiast z art. 156 ust. 4 U.g.n. operat może być wykorzystywany po upływie okresu 12 miesięcy, po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego, poprzez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie przez rzeczoznawcę, który go sporządził. W niniejszej sprawie Wojewoda ustalił odszkodowanie na kwotę [...] zł w oparciu o operat szacunkowy z dnia 2 listopada 2006 r., określający wartość wywłaszczonej działki nr [...] o pow. [...] ha. Wobec upływu 12-miesięcznego okresu ważności tego operatu, wystąpiono do rzeczoznawcy o sporządzenie jego aktualizacji. Rzeczoznawca majątkowy w klauzuli potwierdzającej aktualność operatu szacunkowego stwierdził, że jest on aktualny na dzień 29 sierpnia 2008 r. i może być wykorzystywany do realizacji zawartego w nim celu do dnia 28 lutego 2009 r., o ile nie wystąpią zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników mających wpływ na wartość nieruchomości, o których mowa w art. 154 U.g.n. Mając powyższe na uwadze organ uznał, że brak jest podstaw do uznania, iż wysokość odszkodowania została ustalona nieprawidłowo. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M.D., wnosząc o jej uchylenie oraz zarzucając naruszenie art. 134 U.g.n. poprzez ustalenie wysokości odszkodowania bez zbadania aktualnych cen w obrocie nieruchomościami, art. 10 § 1 kpa poprzez niezapoznanie skarżącej z materiałem dowodowym zebranym w trakcie postępowania odwoławczego, co uniemożliwiło jej wypowiedzenie się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów oraz art. 7, 77 § 1 i 107 kpa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Stosownie do treści art. 10 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zapewnić stronie czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić jej wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Odstąpienie od tej ogólnej zasady postępowania administracyjnego jest możliwe tylko w przypadku, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną, która to sytuacja w tej sprawie nie zachodziła. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd orzekający stwierdził, że z analizy akt administracyjnych wynika, iż organ nie zawiadomił stron postępowania o zebranym w postępowaniu odwoławczym materiale dowodowym oraz o przysługującym im prawie wypowiedzenia się co zebranych dowodów. Tym samym strony nie miały możliwości zajęcia stanowiska w przedmiocie klauzuli potwierdzającej aktualność operatu szacunkowego z dnia 2 listopada 2006 r., na podstawie którego ustalono wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Jest to tym bardziej istotnie, że zarzuty odwołania M. D. odnoszą się właśnie do wysokości ustalonego odszkodowania. Naruszenie zatem zagwarantowanej stronie zasady czynnego udziału w postępowaniu należało uznać za kwalifikowaną wadę procesową postępowania. Załatwienie bowiem sprawy administracyjnej w oparciu o określone w prawie materialnym kryteria przedmiotowe, z pominięciem gwarantowanych ustawowo praw podmiotowych strony, do której kierowane są rozstrzygnięcia (decyzja administracyjna) koliduje z podstawowymi zasadami prawa i postępowania administracyjnego wyrażonymi zwłaszcza w art. 10 § 1 kpa. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy postępowanie powinno zostać przeprowadzone z poszanowaniem zasady wynikającej z art. 10 kpa. W szczególności, organ powinien powiadomić stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i zgłoszeniu wniosków dowodowych. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.