I SA/Wa 1605/18

WyrokWSA w Warszawie2019-05-29

Skład orzekający: Magdalena Durzyńska, Dorota Apostolidis, Elżbieta Lenart

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżącej przysługuje legitymacja do złożenia wniosku o prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Polski, w sytuacji gdy jej poprzednik prawny wskazał jako właściciela inną osobę, a postępowanie spadkowe po tej osobie nie zostało przeprowadzone?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., ponieważ nie wyjaśniły zasadniczej kwestii legitymacji skarżącej do złożenia wniosku o rekompensatę. Brak jest dowodów na przeprowadzenie postępowania spadkowego po pierwotnym właścicielu nieruchomości, co uniemożliwia ustalenie, czy poprzednik prawny skarżącej miał prawo do złożenia wniosku, a tym samym czy skarżącej przysługuje prawo do rekompensaty.
Stan faktyczny
Skarżąca domagała się potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Polski. Wniosek pierwotnie złożył jej poprzednik prawny, wskazując jako właściciela swojego ojca, który zmarł w 1928 r. Postępowanie spadkowe po ojcu nie zostało przeprowadzone. Skarżąca, jako spadkobierczyni poprzednika prawnego, ponowiła wniosek. Organy administracji odmówiły przyznania rekompensaty, uznając zebrany materiał dowodowy za niewystarczający do potwierdzenia prawa własności. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody, zasądził zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, Sędziowie sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.), sędzia WSA Elżbieta Lenart, Protokolant starszy specjalista Dorota Stromecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. Nr [...], 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2018r., nr [...], znak: [...] Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Pismem z dnia [...] listopada 1990 r. [...] wystąpił do Urzędu Miasta w [...] o przyznanie ekwiwalentu z tytułu pozostawionego mienia poza obecnymi granicami państwa polskiego w miejscowości [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...]. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2004 r., nr [...], Starosta [...] przekazał według właściwości do Wojewody [...] ww. wniosek wraz z całością dokumentacji. W trakcie postępowania administracyjnego został zebrany następujący materiał dowodowy: • uwierzytelniona kserokopia prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...], z dnia [...] października 2004 r., sygn. akt [...], według którego spadek po Panu [...] na podstawie testamentu nabyła jego wnuczka [...] (obecnie [...]), • oświadczenia świadków [...] złożone w dniu [...] października 1990 r. w Pierwszej Radzie Wiejskiej regionu [...], obwodu [...] wraz z uwierzytelnioną kserokopią tłumaczenia przysięgłego z języka rosyjskiego, • uwierzytelniona kserokopia oświadczenia świadka z dnia [...] lipca 2008 r. [...], z podpisem notarialnie poświadczonym, Nr Repertorium [...], • odpis notarialny oświadczenia świadka [...] podpisany dnia [...] lutego 2013 r. pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, Nr Repertorium [...], • uwierzytelniona kserokopia oświadczenia świadka [...] z dnia [...] lipca 2008 r, z podpisem notarialnie poświadczonym, Nr Repertorium [...], • odpis notarialny oświadczenia świadka [...] podpisany dnia [...] lutego 2013 r. pod rygorem odpowiedzialności karnej za składania fałszywych zeznań, Nr Repertorium [...], • protokół z przesłuchania świadka [...] pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań sporządzony przez pracownika Urzędu Miasta w [...] w dniu [...] kwietnia 2016 r., • protokół z przesłuchania świadka [...] pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań sporządzony przez pracownika Urzędu Miasta w [...] w dniu [...] kwietnia 2016 r. • uwierzytelniona kserokopia wykazu ubezpieczenia budowli położonych w [...], wydanego [...] dnia [...] listopada 1924 r. przez [...], • uwierzytelniona kserokopia jednostronnego opisu mienia pozostawionego, wystawionego dla [...] przez Rejonowego Pełnomocnika ds. Ewakuacji wraz z jego tłumaczeniem przysięgłym z języka rosyjskiego, pozyskaną z Archiwum Akt Nowych w [...], • uwierzytelniona kserokopia jednostronnego opisu mienia pozostawionego, wystawionego dla [...] przez Rejonowego Pełnomocnika ds. Ewakuacji, pozyskaną od Wnioskodawczyni • uwierzytelniona kserokopia dowodu ubezpieczeniowego wydanego [...] dnia [...] listopada 1924 r. przez [...] dotyczącego nieruchomości w [...]. W dniu [...] sierpnia 2017 r. Wojewoda [...] wydał decyzję nr [...] znak: [...], którą odmówił [...] potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej przez [...]. W uzasadnieniu wskazano, że przedłożone przez skarżącą dokumenty nie przedstawiły wystarczającego materiału dowodowego wymaganego ustawą z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2097 ze zm.) – (dalej jako ustawa), aby można byłoby potwierdzić prawo do rekompensaty. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] października 2017 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Następnie, ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda [...] w dniu [...] kwietnia 2018 r. wydał decyzję nr [...] znak: [...], którą odmówił [...] potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej przez [...]. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że przedłożone przez strony dokumenty nie przedstawiły wystarczającego materiału dowodowego wymaganego ustawą z dnia 8 lipca 2005 r. do wykazania prawa własności pozostawionych nieruchomości. Na ww. decyzję [...], reprezentowana przez [...] w dniu [...] maja 2018 r. złożyła odwołanie. W uzasadnieniu Strona podniosła, że organ wojewódzki błędnie ocenił zebrany materiał dowodowy nie uwzględniając mocy dowodowej części z nich. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2018r., nr [...], znak: [...]. W uzasadnieniu wskazano, że dokumentu znajdującego się w materiale dowodowym t. j. uwierzytelnionej kserokopii dowodu ubezpieczeniowego wydanego [...] dnia [...] listopada 1924 r. przez [...], dotyczącego nieruchomości w [...] - nie można uznać za dowód samoistny, gdyż nie zalicza się do żadnej z wymienionych w art. 6 ust. 4 ustawy kategorii akceptowanych dokumentów, tj.: urzędowego opisu mienia, orzeczenia PUR, dokumentów urzędowych, w tym sądowych, a także dokumentów pozyskanych z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw. Minister wskazał, że w ww. artykule jest zawarta dyspozycja, że wymienione akceptowalne dokumenty mogące potwierdzić prawo własności nie stanowią katalogu zamkniętego i możliwe jest uznanie innych do wykazania tegoż prawa. Jednakże w przedstawionym przez stronę dowodzie ubezpieczeniowym, w ocenie organu II instancji nie można przypisać należnej mocy dowodowej potwierdzającej prawo własności, gdyż nie jest dokumentem urzędowym i jako dowód może jedynie stanowić funkcję pomocniczą, np.: odnośnie ustalenia cech charakterystycznych danej nieruchomości. Ponadto wskazano, że dokument ten jest wystawiony na [...], a nie na [...]. Ponadto odnosząc się do oświadczeń świadków [...] z dnia [...] lipca 2008 r. oraz [...] z dnia [...] lipca 2008 r. Minister stwierdził, że ww. oświadczenia nie spełniają wymogów narzuconych dla tego typu dowodów przez art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Istotnym brakiem przedmiotowych oświadczeń jest to, że nie zostały złożone przed notariuszem, a także nie zawierają informacji, że oświadczający ma świadomość odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Stwierdzono, że w ww. dokumentach notariusz jedynie poświadczył własnoręczność podpisu osoby składającej oświadczenie. W związku z powyższym, także i te dowody nie mogą zostać zakwalifikowane jako dokumenty potwierdzające prawo własności. Ponadto wskazano, że w 1939 r. [...] miała 9 lat, a [...] 12 lat. Dlatego też, świadkowie jako starsze dzieci mogły mieć rozeznanie odnośnie ogólnej sytuacji majątkowej [...], w tym zakresie, że "miał", "posiadał", "był właścicielem", ale ze względu na swój wiek nie byli w stanie rozpoznać jak duży był to majątek. W ocenie organu odwoławczego, nawet jeżeli przychylić się do uznania oświadczenia [...] podpisanego w dniu [...] lutego 2013 r. oraz oświadczenia [...] podpisanego w dniu [...] lutego 2013 r., jako dokumentów potwierdzających własność pozostawionej nieruchomości przez [...], to ze względu na możliwości poznawcze "młodych świadków" nie można ustalić wiarygodnych i przekonywujących informacji dotyczących cech charakterystycznych pozostawionej nieruchomości, które są potrzebne do określenia jej wartości poprzez sporządzenie stosownego operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę majątkowego. Kolejnymi materiałami dowodowymi do których odniósł się Organ były dwa opisy mienia pozostawionego, jeden przedłożony przez stronę drugi pozyskany z Archiwum Akt Nowych w [...]. Powyższe dokumenty były sporządzane na byłych terenach państwa polskiego w obecności właściciela nieruchomości, a także przedstawiciela strony polskiej oraz przedstawiciela kraju, w którym dana nieruchomość się znajdowała. Ówcześnie stosowany formularz "opisu mienia" zawierał miejsce na podpisy trzech ww. osób, które stwierdzały prawdziwość danych zawartych odnośnie pozostawionego mienia. Wskazano, że w rozpatrywanym przypadku na dokumencie przedłożonym przez stronę jak i egzemplarzu pozyskanym z Archiwum Akt Nowych w [...] brak było podpisu przedstawiciela obcego państwa. W ocenie Ministra powyższe dokumenty nie były wytworzone zgodnie z ówczesnymi przepisami, co uniemożliwia przypisanie im właściwej mocy dowodowej związanej z potwierdzeniem prawa własności. Zaznaczono również, że różną się one między sobą także informacjami dotyczącymi pozostawionego mienia przez [...]. Ponadto informacje w nich zawarte są także rozbieżne z danymi dotyczącymi wielkości gospodarstwa rolnego zawartymi w oświadczeniach świadków. Ponadto odnosząc się do pozostałego materiału dowodowego, tj. oświadczenia świadków [...] złożonego w dniu [...] października 1990 r. w Pierwszajskiej Radzie Wiejskiej regionu [...], (wraz z tłumaczeniem przysięgłym z języka ukraińskiego) Minister stwierdził, że ww. dokument nie może stanowić dowodu na okoliczność pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez [...], gdyż Pierwszajska Rada Wiejska nie jest w rozumieniu art. 76 k.p.a. podmiotem, który mógłby wystawić prawnie wiążący dokument urzędowy potwierdzający stan prawny nieruchomości. Wskazano, że ww. dokument nie został sporządzony przez upoważniony i właściwy do tego organ państwowy, w wymaganej formie, co oznacza, że nie stanowi on w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. dokumentu urzędowego stanowiącego dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. Ponadto, ww. zagraniczny podmiot nie posiadał żadnej podstawy prawnej (wynikającej z przepisów obowiązujących na obszarze RP, czy też zawartej w ustawodawstwie innych państw) do wystawiania dokumentów potwierdzających pozostawienie nieruchomości przez obywateli polskich opuszczających byłe terytorium RP. Wobec powyższego, w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, przedmiotowe zaświadczenie zostało wystawione przez nieupoważniony do tego podmiot zagraniczny działający bez podstawy prawnej co powoduje, iż nie można uznać jego mocy dowodowej w kwestii poświadczenia prawa własności. Odnośnie materiału dowodowego w postaci protokołów zeznań świadków [...] złożonych w urzędach administracji samorządowej, organ II instancji stwierdził, że w żaden sposób nie wyjaśniają ani nie rozwiązują wątpliwości powstałych odnośnie istnienia prawa własności nieruchomości we wsi [...] należącego do [...]. Ponadto zaznaczono, że organ odwoławczy zdaje sobie sprawę, że w prowadzonych postępowaniach o potwierdzenie prawa do rekompensaty, zdecydowana większość świadków z którymi organy prowadzące sprawy mają kontakt, są to osoby starsze i ich możliwości percepcji są z roku na rok coraz mniejsze. Jednakże, pomimo zauważalnego dużego zaangażowania Wojewody [...] i podejmowania wszystkich prób zebrania jak najszerszego materiału dowodowego, do którego należą też zeznania świadków, nie można stwierdzić, aby rozpatrywanej sprawie rozstrzygnęły one na korzyć skarżącej. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji oceniając całość materiału dowodowego we wzajemnej ich łączności stwierdził, że skarżąca jedynie wysoce uprawdopodobniła, że [...] mógł być właścicielem nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego. Ponadto rozbieżne informacje zawarte w poszczególnych dowodach dotyczące cech "indywidualnych" pozostawionego mienia, także uniemożliwiły jednoznaczne jego scharakteryzowanie przez organ prowadzący sprawę, które potrzebne jest do określenia jego wartości. Skargę na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2018r. złożyła [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1. naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że dowody przedłożone przez skarżącą są niewystarczające do przyznania prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości w postaci folwarku [...] i w konsekwencji bezpodstawnym utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. 2. naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 kpa poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i nierozpoznanie istoty sprawy; 3. naruszenie przepisu art. 7 ust. 2, art. 2 w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej a także wadliwe przyjęcie, że przepisy: art. 6 ust. 1, 2, 4, 5 tej ustawy, stanowią zamknięty katalog samoistnych środków dowodowych dla ustalenia prawa do rekompensaty; 4. naruszenie przepisu art. 6 ust. 1 w zw. z art. 4 ustawy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że dokumenty prywatne nie mają mocy dowodowej w zakresie potwierdzenia prawa własności i w konsekwencji uznanie, że dowodowi ubezpieczeniowemu, umowie dzierżawy oraz potwierdzeniu wpłaty należnego podatku nie można przypisać należnej mocy dowodowej potwierdzającej prawo własności; 5. naruszenie przepisu art. 6 ust. 5 ustawy poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że art. 6 ust. 5 ustawy stawia wymagania co do formy oświadczeń świadków, podczas gdy nie zawiera on wymogów co do formy oświadczań świadków i w konsekwencji uznanie, że oświadczenia świadków nie zostały złożone przed notariuszem; 6. naruszenie przepisu art. 6 ust. 5 ustawy w zw. z art. 1 § 1, art. 2 § 2 i art. 79 pkt 2 oraz art. 80 § 2 i § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie poprzez błędną ocenę dowodów w postaci oświadczeń świadków z 2013 r. polegającą na uznaniu, że nie zostały złożone przed notariuszem i w konsekwencji przyjęcie, że nie spełniają wymogów ustawy; 7. naruszenie przepisu art. 6 ust. 5 ustawy w zw. z art. 80 kpa poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny materiału dowodowego i przyjęcie, za organem pierwszej instancji, że oświadczenia świadków "utraciły" status dowodów przesądzających o istnieniu prawa własności, bowiem "treść tych oświadczeń wyraźnie wskazuje, że nie zostały złożone samodzielnie w oparciu o posiadaną wiedzę, lecz zostały złożone w podpisem notarialnie poświadczonym, zamiast przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie bądź w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka", podczas gdy całość zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie jednoznacznie potwierdza, że oświadczenia te są spójne, logiczne i potwierdzają okoliczności, na które wskazują wszystkie pozostałe dowody zgromadzone podczas prowadzonego postępowania a ich wymogi w zakresie formy nie były przez organ kwestionowane; 8. naruszenie przepisu art. 6 ust. 6 ustawy w zw. z art. 6 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 5 ustawy poprzez nie wezwanie strony do usunięcia braku w sytuacji stwierdzenia przez organ, że wniosek nie spełnia wymogów co do formy załączonych do niego dowodów; 9. naruszenie przepisu art. 80 kpa poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i aprioryczne odmówienie wiarygodności zeznaniom świadków jedynie ze względu na ich wiek; 10. naruszenie przepisu art. 80 kpa poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego i przyjęcie, że protokoły z zeznań świadków [...] złożonych przed organami administracji samorządowej na podst. art. 52 w zw. z art. 50 oraz art. 75 kpa nie wyjaśniają ani nie rozwiązują wątpliwości powstałych odnośnie istnienia prawa własności nieruchomości we wsi [...] należącego do [...] podczas, gdy świadkowie potwierdzili, że [...] był właścicielem majątku w [...]; 11. naruszenie przepisu art. 10 § 1 kpa poprzez brak zapewnienia stronie czynnego udziału w sprawie na etapie postępowania odwoławczego; 12. naruszenie przepisu art. 81 kpa poprzez dokonanie ustaleń faktycznych w sytuacji, gdy strona nie miała możliwości odniesienia się do przedmiotowych okoliczności; 13. naruszenie przepisu art. 89 § 2 kpa w zw. z art. 86 kpa przez brak wyznaczenia rozprawy administracyjnej i przesłuchania strony celem ustalenia własności nieruchomości stanowiącej majątek w [...]; 14. naruszenie przepisu art. 107 § 3 kpa poprzez brak odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu, w tym dotyczących naruszenia przepisu art. 77 § 3 kpa, przepisu art. 77 § 1 kpa, przepisu art. 79 § 1 kpa, przepisu art. 79 § 2 kpa. Wobec powyższych zarzutów wniesiono o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 poz. 2107) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018, poz. 1302) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżoną decyzją Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. odmawiającą potwierdzenia skarżącej Izabeli [...] prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [...] nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...] gmina [...], powiat [...], województwo [...]. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, z tym, że z innego powodu niż w niej wskazany. W ocenie Sądu zarówno zaskarżona jak również poprzedzająca decyzja naruszają przepisy postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 2017.poz.2097) prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1 oraz posiadał obywatelstwo polskie. Z akt sprawy wynika, że [...] – poprzednik prawny skarżącej złożył w dniu [...] grudnia 1990 r. wniosek do Urzędu Miasta i Gminy w [...] o przyznanie ekwiwalentu za mienie po ojcu [...] pozostawione m.in. w miejscowości [...], składające się z domu mieszkalnego, drewnianego, spichlerza, stodoły drewnianej, stajni i 12 hektarów ziemi ornej. [...] we wniosku wskazał tym samym, że właścicielem pozostawionego mienia był jego ojciec. Wniosek [...] nie został załatwiony do chwili jego śmierci. [...] zmarł [...] grudnia 1996 r., a prawa do spadku po nim zostały stwierdzone na rzecz skarżącej na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 2004r., sygn. akt [...]. Organy administracji rozpoznające przedmiotową sprawę uznały, że skarżąca, która w dniu [...] października 2005 r. ponowiła ww. wniosek wskazała, że właścicielem nieruchomości pozostawionej m.in. w [...] był [...], czego jej poprzednik prawny składając wniosek w roku 1990 ( o czym wcześniej ) nie potwierdził, a wręcz wskazał na tytuł prawny przysługujący do pozostawionego mienia [...] – jego ojcu. [...] zmarł w 1928 roku, a w aktach sprawy brak dowodu na okoliczność przeprowadzenia po nim postępowania spadkowego, a tym samym wskazania kto na datę 1 września 1939 r. był właścicielem pozostawionego mienia. W aktach sprawy brak również dowodu na okoliczność wezwania skarżącej przez organy do uzupełnienia tego zasadniczego braku, a którego uzupełnienie przesądzi czy skarżącej przysługuje w przedmiotowym postępowaniu przymiot strony. W ocenie Sądu podkreślenia wymaga, że skoro organy uznały wniosek skarżącej za kontynuację wniosku [...], to powinny w pierwszej kolejności dokonać weryfikacji istnienia po jej stronie legitymacji do wystąpienia z nim polegającej na wykazaniu następstwa prawnego [...] po [...]. Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy, w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 ustawy. Tym samym pozostałe rozważania organów dotyczące merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy uznać należy za przedwczesne, podobnie jak ich ewentualną ocenę przez Sąd. Wskazać należy, że zgodnie z art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej są zobowiązane do podejmowania wszelkich niezbędnych kroków w celu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. W szczególności, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne jest zobowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a swoje stanowisko winien uzasadnić w sposób przewidziany w przepisach k.p.a.. Zdaniem Sądu organ nie wyjaśnił zatem zasadniczej w sprawie okoliczności – czy skarżącej przysługuje w przedmiotowej sprawie uprawnienie do złożenia wniosku o prawo do rekompensaty, bowiem z akt sprawy nie wynika czy jej poprzednik prawny takie uprawnienie posiadał. Na marginesie podkreślić należy, że wobec przyjęcia przez organy, że ponowiony wniosek stanowi kontynuację wniosku złożonego w 1990 r. nie sposób traktować go jako wszczynający odrębne postępowanie, tym bardziej, że brak dowodu na załatwienie wniosku [...], z którego wynika jedynie, że nieruchomość pozostawił jej właściciel [...]. A zatem organy nie wyjaśniły należycie stanu sprawy. Podnieść również należy, że art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi, że "w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców", jeżeli posiadają obywatelstwo polskie. Art. 5 ust. 2 tej ustawy stanowi natomiast, że "wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w przypadkach, o których mowa w art. 3, składa współwłaściciel lub spadkobierca, lub wskazana osoba uprawniona do rekompensaty." Z zestawienia tych przepisów wynika, że wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty składa wskazana osoba uprawniona do rekompensaty, a jeżeli wniosek nie spełnia wymogów określonych w art. 6 ust. 1-3, stosownie do art. 6 ust. 6 - wojewoda wzywa wnioskodawcę do usunięcia braków wniosku w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania. Rozpoznając ponownie sprawę, organ weźmie pod uwagę powyższe. W świetle podniesionych okoliczności faktycznych i prawnych należy uznać, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja poprzedzająca, zostały wydane z naruszeniem art. 7, 8, 9, 77 § 1 i 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując sprawę ponownie, organ wyda stosowne rozstrzygnięcie, mając na względzie przedstawione wyżej uwagi. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło