I SA/Wa 1609/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Bożena Marciniak po rozpoznaniu w dniu 12 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2018 r. sygn. I SAB/Wa 543/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] pismem z dnia [...] lipca 2019 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 543/17. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] lutego 1990 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w [...], oznaczoną zgodnie ze stanem działów [...] wykazu hipotecznego księgi wieczystej pod nazwą "[...] przy ul. [...], pod nr [...]" inw. nr [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd uznał, że Prezydent [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 25 kwietnia 2018 r. W uzasadnieniu złożonej skargi skarżąca wskazała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 2147/18 ukarał już Prezydenta [...] grzywną w wysokości 2000 zł za niewykonanie wyroku z dnia 26 stycznia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 543/17. Wobec braku podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, pismem z dnia [...] maja 2019 r. skarżąca wezwała organ do wykonania powyższego wyroku, a następnie wniosła wskazaną na wstępie skargę, żądając w niej wymierzenia organowi grzywny w wysokości 8000 zł, stwierdzenia, że niewykonanie wyroku miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznania od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej sumy pieniężnej odpowiadającej kwocie [...] oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] poinformował, że zakończenie postępowania administracyjnego, mającego na celu rozpoznanie wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość nie było możliwe ze względu na nieudokumentowanie swojego następstwa prawnego przez [...]. Urząd zwrócił się do [...] pełnomocnika [...] o doręczenie oryginału bądź poświadczonego notarialnie postanowienia spadkowego po [...] a także zaświadczenia hipotecznego, dotyczącego przedmiotowej nieruchomości. Podał, że zakończenie prowadzonego postępowania będzie możliwe po dostarczeniu brakujących dokumentów. Organ wskazał, że w związku z powyższym skargę należy uznać za nieuzasadnioną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten musi pozostawać w bezczynności po wyroku. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, obie te przesłanki zostały spełnione w rozpoznawanej sprawie. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 154 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Jak wynika z akt sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 stycznia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 543/17 zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 1990 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w [...], oznaczoną zgodnie ze stanem działów [...] wykazu hipotecznego księgi wieczystej pod nazwą "[...] przy ul. [...], pod nr [...]" inw. Nr [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 25 kwietnia 2018 r. i od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) rozpoczął swój bieg wyznaczony wyrokiem termin, w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczynny, winna być rozpoznana. Termin ten upłynął w dniu 25 sierpnia 2018 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia podjęcia niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez stronę do wykonania powołanego wyroku, organ zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął. Wobec tego Sąd uznał, że ustawowe przesłanki o których mowa w art. 154 § 1 i 6 powołanej wyżej ustawy w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a zatem skarga o wymierzenie grzywny Prezydentowi [...] jest zasadna. Podkreślić przy tym należy, że z powodu niewykonania powołanego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wymierzył już organowi grzywnę wysokości 2000 zł. Pomimo tego organ nadal nie rozpoznał złożonego wniosku. Do dnia 12 września 2019 r., tj. do dnia rozpoznania przez Sąd kolejnej skargi w przedmiocie wymierzenia grzywny, sprawa odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość nadal pozostawała nierozstrzygnięta. Niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które zobowiązane są do jego stosowania. Wobec powyższego uznać należało, że konieczne jest wymierzenie organowi grzywny w wysokości 1000 zł, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 powołanej ustawy i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Uwzględniono przy tym fakt, że wcześniejszym wyrokiem wymierzono już Prezydentowi grzywnę w wysokości 2000 zł w związku z niewykonaniem powołanego wyroku. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 154 § 2 powołanej powyżej ustawy Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu obecna bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 26 stycznia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 543/17 miała charakter rażącego naruszenia prawa. Zastrzeżenia Sądu budzi sytuacja, w której organ po zwrocie akt sprawy wraz z wyrokiem dotyczącym bezczynności nie podejmuje w sprawie prawie żadnych czynności zmierzających do rozpoznania wniosku. Powyższe uzasadnia zatem uznanie działania organu za rażąco naruszające prawo. Jednocześnie w ocenie Sądu brak jest usprawiedliwionych podstaw uzasadniających przyznanie obecnie na rzecz skarżących od organu tytułem zadośćuczynienia za zaistniałe opóźnienie sumy pieniężnej ustalonej na podstawie art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, jak również treść skargi nie pozwalają na przyjęcie, że skarżąca na skutek niewykonania powołanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a co za tym idzie nierozpoznania przez organ złożonego wniosku odszkodowawczego w terminie zakreślonym przez Sąd, doznała uciążliwości wymagającej zadośćuczynienia poprzez przyznanie wnioskowanej sumy pieniężnej. Wyjaśnić należy, że suma pieniężna z art. 154 § 7 powołanej ustawy ma charakter kompensacyjny i prewencyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy. Środek ten powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu oraz w sytuacji, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, nie zachodzi. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 oraz na podstawie art. 154 § 7 w związku z art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 265). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 powołanej ustawy.