I SA/Wa 1612/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Elżbieta Lenart Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2011 r. sprawy ze skargi K.O., G.O. i A.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących K.O., G.O. i A.S. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] orzekającą o odmowie zwrotu nieruchomości położonej we wsi M., gm. L., stanowiącej działkę nr [...] o pow. [...] ha, uregulowanej w KW nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] wskazał, że Starosta P. decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. odmówił zwrotu opisanej wyżej nieruchomości, podnosząc w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, iż przedmiotowy grunt został przekazany przed dniem 1 stycznia 1998 r. w użytkowanie wieczyste Spółdzielni [...] w P.. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli K.O., G.O. i A.S.. Wojewoda [...] rozpoznając sprawę uznał, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy wskazał, że nieruchomość będąca niniejszego przedmiotem postępowania, położona w M., gm. L. o pow. [...] m², została wywłaszczona na rzecz Państwa od A. i L. małż. O. orzeczeniem o wywłaszczeniu i odszkodowaniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] lutego 1965 r., znak [...]. Nieruchomość ta, oznaczona obecnie jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha, stanowiąca aktualnie własność Gminy L., aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1995 r., Nr rep.[...] oddana została w użytkowanie wieczyste Spółdzielni [...] w P.. Prawo użytkowania wieczystego na rzecz Spółdzielni zostało wpisane w księdze wieczystej w dniu [...] września 1997 r. Wojewoda [...] podkreślił, że zgodnie z art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 (o zwrot wywłaszczonej nieruchomości) nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r., nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Zdaniem organu drugiej instancji w związku z faktem ustanowienia na wywłaszczonej nieruchomości prawa użytkowania wieczystego do 2094 r. na rzecz Spółdzielni [...] w P. przed dniem 1 stycznia 1998 r., w sprawie istnieje negatywna przesłanka zwrotu nieruchomości, której zaistnienie powinno prowadzić do domowy zwrotu nieruchomości. Tym samym organ uznał, że decyzja Starosty P. jest zgodna z prawem. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli K.O., G.O. i A.S., wnosząc o jej uchylenie. Skarżący zarzucili, że zaskarżona decyzja podjęta została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegającym na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych faktów i okoliczności dotyczących ich prawa w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga – choć nie z powodów podniesionych przez skarżących - jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja Wojewody [...] narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Na wstępie podkreślić należy, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada czynnego udziału strony w postępowaniu, wyrażona w art. 10 § 1 kpa. Zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z powołanej zasady wynika między innymi obowiązek organu ustalenia z urzędu stron danego postępowania, powiadomienia stron o wszczęciu postępowania, a także doręczenia wszystkim podmiotom będącym stronami wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu stanowi zaś przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem określonej w powołanym art. 10 § 1 kpa zasady czynnego udziału strony w toczącym się postępowaniu. Zauważyć trzeba, że ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, iż stroną postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej we wsi M., gm. L., stanowiącej obecnie działkę ewidencyjną nr [...] o pow. [...] ha, zakończonego zaskarżoną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., była Spółdzielnia [...] w P., na rzecz której aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1995 r. ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości. Do wskazanego podmiotu skierowana została zarówno decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] czerwca 2009 r., jak i zaskarżona decyzja z dnia [...] czerwca 2010 r. W toku postępowania sądowego ustalone tymczasem zostało, że wskazany podmiot (Spółdzielnia [...] w P.) w dniu [...] lutego 2010 r. wykreślony został z rejestru przedsiębiorców. Wykreślenie z Krajowego Rejestru Sądowego uprawomocniło się w dniu [...] lutego 2010 r. Informacja powyższa zawarta jest między innymi w wyszukiwarce podmiotów w Krajowym Rejestrze Sądowym znajdującej się na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości (www.ms.gov.pl). Z powyższego wynika zatem, że na etapie postępowania odwoławczego, przed wydaniem zaskarżonej decyzji, jedna ze stron postępowania (użytkownik wieczysty nieruchomości) przestała istnieć. Przy czym podkreślić należy, że z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, iż przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję, skierowana do wskazanego podmiotu, została zwrócona przez pocztę z adnotacją "zlikwidowano, adresat nie istnieje". Z akt administracyjnych sprawy nie wynika przy tym, jaki podmiot jest obecnie użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem Sądu w zaistniałej sytuacji obowiązkiem organu odwoławczego, wynikającym z art. 10 § 1 kpa, jest podjęcie stosownych czynności celem wyjaśnienia jakie konkretnie podmioty są stronami niniejszego postępowania. Przede wszystkim Wojewoda [...] powinien ustalić czy będąca przedmiotem niniejszego postępowania nieruchomość znajduje się w użytkowaniu wieczystym, a jeżeli tak - to jaki podmiot (podmioty) jest aktualnym użytkownikiem wieczystym tej nieruchomości. Następnie, po wyjaśnieniu powyższych kwestii, stosowny podmiot powinien zostać wezwany do udziału w sprawie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że użytkownik wieczysty nieruchomości powinien być stroną niniejszego postępowania. W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, określonej w art. 10 § 1 kpa, co uzasadnia jej uchylenie. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy weźmie pod uwagę wskazane wyżej kwestie i ustali właściwe strony postępowania, do których należy kierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia. Mając zaś na uwadze, że wydana w sprawie decyzja podlega uchyleniu ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał jej merytorycznie pod względem zgodności z prawem. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.