I SA/Wa 1614/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska sędzia NSA Ewa Dzbeńska NSA Anna Lech (spr.) Protokolant Bożena Dąbkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2005 r. sprawy ze skargi S. J. i M. J. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę I SA/Wa 1614/04 UZASADNIENIE Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2004 r., nr [...], umarzającą postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w P., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m², obręb [...]. W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury przedstawił następujący stan sprawy: decyzją z dnia [...] grudnia 1978 r., nr [...] Wojewoda [...] orzekł o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w P., oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m², stanowiącej współwłasność B. W. i J. P. oraz o ustaleniu odszkodowania. Aktem notarialnym z dnia [...] lipca 1996 r. Rep. [...] nr [...] sporządzonym przez notariusza J. O. w P., B. W. darowała S. J. udział wynoszący 1/40 części w nieruchomości położonej w P., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m². Następnie aktem notarialnym z dnia [...] lipca 1996 r. Rep [...] nr [...] B. W. i S. J. zawarły umowę zniesienia współwłasności przedmiotowej nieruchomości, na mocy której S. J. stała się wyłączną właścicielką przedmiotowej nieruchomości. W dniu [...] października 1997 r. S. J. darowała udział wynoszący 1/4 części w przedmiotowej nieruchomości swojemu synowi M. J. (akt notarialny Rep. [...] nr [...] sporządzony przez notariusza J. O. w P.). W dniu 1 sierpnia 2003 r. S. J. i M. J. wystąpili do Urzędu Miejskiego w P. z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w P., stanowiącej działkę nr [...] z obrębu [...]. Pismem z dnia [...] listopada 2003 r., nr [...] Prezydent Miasta P. poinformował wnioskodawców, że działka nr [...] stanowi własność Miasta P. w użytkowaniu wieczystym [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w P. Ponadto wnioskodawcy zostali poinformowani, że w przypadku żądania rozstrzygnięcia wniosku w formie decyzji administracyjnej zobowiązani są do doręczenia postanowień o nabyciu spadku po byłych właścicielach przedmiotowej nieruchomości. W odpowiedzi na powyższe pismo wnioskodawcy dołączyli do akt sprawy umowę darowizny z dnia [...] lipca 1996 r. oraz umowę zniesienia współwłasności z dnia [...] lipca 1996 r. wraz z odpisem z księgi wieczystej KW nr [...] obejmującej działkę nr [...] z obrębu [...]. Pismem z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...] Prezydent Miasta P. ponownie wezwał wnioskodawców do przedłożenia postanowień o nabyciu spadku po byłych właścicielach przedmiotowej nieruchomości pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawcy doręczyli umowę darowizny z dnia [...] października 1997 r. oraz zażądali rozpoznania wniosku w formie decyzji administracyjnej. Pismem z dnia [...] stycznia 2004 r. Prezydent Miasta P. przekazał Wojewodzie [...] wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości wraz z aktami sprawy, bowiem stosownie do art. 24 § 1 pkt 1 i 4 prezydent miasta podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości będącej własnością miasta (uchwała NSA z dnia 19 maja 2003 r., sygn. akt OPS 1/03). Decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. Wojewoda [...] umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w P., stanowiącej działkę nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m². Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Infrastruktury wnieśli S. J. oraz M. J. Minister Infrastruktury stwierdził, że zgodnie z art. 61 § 1 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z powyższego przepisu wynika, że żądanie wszczęcia postępowania powinno pochodzić od strony, bowiem jest to warunek skuteczności prawnej żądania wszczęcia postępowania. Organ administracji zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, czy żądanie pochodzi od podmiotu legitymującego się przymiotem strony (wyrok NSA z dnia 24 maja 2001 r., sygn. akt IV SA 599/99, LEX nr 54727). Pojęcie strony zostało zdefiniowane w art. 28 kpa, z którego wynika, iż stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Należy zatem odróżnić interes faktyczny oraz interes prawny, który ma charakter materialnoprawny, a zatem musi istnieć norma prawa przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania decyzji (wyrok NSA z dnia 29 września 2001 r., sygn. akt I SA 2326/00, LEX nr 54528). Wnioskodawcy żądają zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...], do której nie mają tytułu prawnego, bowiem z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż są współwłaścicielami sąsiedniej nieruchomości oznaczonej nr [...] (odpis z księgi wieczystej KW nr [...]). Wnioskodawcy mają zatem jedynie interes faktyczny w rozstrzygnięciu przedmiotowej sprawy (co wynika również z treści pism kierowanych do organów administracji), a zatem brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Zgodnie zaś z art. 105 § 1 kpa organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania występuje wówczas, gdy brak jest któregoś z podmiotowych lub przedmiotowych elementów materialnoprawnego stosunku prawnego, w związku z czym nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (wyrok NSA – Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach z dnia 10 lutego 1999 r., sygn. akt I SA/Ka 1078/97, Serwis Podatkowy z 2001 r., nr 7). W konkluzji Minister Infrastruktury stwierdził, iż Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz wnioskodawców. Na decyzję Ministra Infrastruktury złożyli skargę S. J. i M. J. zarzucając naruszenie art. 28, 61, 104 i 105 kpa i wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2004 r., nr [...]. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że ustalenia zawarte w zaskarżonej decyzji są błędne, gdyż skarżący mają interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy, skoro są następcami prawnymi poprzedniego właściciela nieruchomości, o której zwrot występują. Nawet jednak, gdy organ uznał, że skarżący nie mogą być stroną postępowania, winien wydać decyzję odmowną, a nie umarzającą postępowanie. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie mogła być uwzględniona. Przedmiotem wywłaszczenia była działka nr [...] o pow. [...] m² stanowiąca własność B. W. i J. P. O zwrot tej wywłaszczonej nieruchomości mogły się wiec zwrócić jedynie byłe współwłaścicielki wywłaszczonej nieruchomości lub ich spadkobiercy, o czyn stanowi art. 136 § 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Skarżąca S. J. nie jest spadkobierczynią byłej współwłaścicielki wywłaszczonej nieruchomości, co zostało oświadczone w akcie notarialnym Rep. [...] nr [...] z dnia [...] lipca 1996 r. darowizny ze strony B. W. na rzecz S. J. udziału 1/40 części nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] położonej w P. przy ul. [...] nr [...]. Również darowizna aktem notarialnym ¼ części tej nieruchomości na rzecz M. J. nie stanowi o tym, że obdarowany może być uważany za byłego współwłaściciela lub spadkobiercę byłych współwłaścicieli. Nadto zwrócić należy uwagę, że z akt sprawy nie wynika, aby działka nr [...], którą nabyła skarżąca S. J. w drodze darowizny udziału, a następnie przez zniesienie współwłasności w całości była kiedykolwiek wywłaszczona. Sąd podzielił stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w takiej sytuacji, gdy żądanie zwrotu dotyczy nieruchomości, do której wnioskodawcy zwrotu nie mają tytułu prawnego, a nadto nieruchomość ta nie była wywłaszczona, to wtedy występuje brak przedmiotowego elementu stosunku materialnoprawnego, a zatem organ nie naruszył prawa korzystając w takiej sytuacji z art. 105 § 1 kpa i umarzając postępowanie. Z tych względów sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.