I SA/Wa 1621/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) sędzia WSA Monika Sawa asesor WSA Nina Beczek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi J. G. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 stycznia 2022 r. sygn. akt I SAB/Wa 98/21 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz J. G. sumę pieniężną w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od [...] na rzecz J. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J.G. pismem z 12 lipca 2023 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 stycznia 2022 r. sygn. akt I SAB/Wa 98/21, mocą którego Sąd uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku z 19 maja 2016 r. o przyznanie odszkodowania za budynki położone na nieruchomości przy ul. [...] w [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżący zarzucił Prezydentowi m.st. Warszawy naruszenie art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niedostosowanie się przez organ do wskazań co do dalszego postępowania, tj. rozpatrzenia wniosku z 19 maja 2016 r. w wyznaczonym terminie, art. 170 ww. ustawy poprzez niedostosowanie się przez organ do prawomocnego orzeczenia Sądu zobowiązującego do rozpoznania wniosku, art. 35 § 1 w zw. z art. 35 § 4 kpa poprzez niezałatwienie sprawy w określonym ww. orzeczeniu terminie, art. 7, art. 8 i art. 12 kpa poprzez brak współdziałania organów administracji publicznej w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, poprzez działanie organu w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej oraz poprzez niedziałanie w sposób wnikliwy i szybki. W świetle powyższych zarzutów skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że Prezydent m.st. Warszawy mimo ww. wyroku z 12 stycznia 2022 r. nie wywiązał się z obowiązku rozpatrzenia wniosku z dnia 19 maja 2016 r. w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Termin do ostatecznego załatwienia sprawy upłynął z początkiem maja 2022 r. Po raz kolejny organ administracyjny nie zrobił w sprawie zupełnie nic, lekceważąc obowiązujące przepisy prawa oraz orzeczenie Sądu. Skarżący zaznaczył, że postępowanie o przyznanie odszkodowania za budynki położone na nieruchomości przy ul. [...] w [...] toczy się już ponad 7 lat. W czasie trwania postępowania czynności podejmowano sporadycznie, zazwyczaj po interwencjach ze strony skarżących i uczestnika, przy czym były okresy całkowitego braku aktywności przez wiele miesięcy, a nawet lat. Zdaniem skarżącego Prezydent m.st. Warszawy ignoruje terminy kodeksowe na załatwienie sprawy oraz nie dostosował się do terminu wyznaczonego przez WSA w Warszawie. Od maja 2022 r. do dnia wniesienia skargi upłynęło kolejnych 15 miesięcy, co sprawia, że już doszło do pięciokrotnego przekroczenia terminu kodeksowego oraz terminu wyznaczonego przez Sąd. Wydany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrok z 12 stycznia 2022 r. nie wywarł spodziewanego skutku i Prezydent m.st. Warszawy w dalszym ciągu pozostaje w bezczynności. Z tych przyczyn wniosek o wymierzenie grzywny i sumy pieniężnej w wysokości określonej w skardze jest w pełni uzasadniony. Jedynie surowe ukaranie Prezydenta m.st. Warszawy tymi środkami i w takiej wysokości pozwoli zakładać, że organ wreszcie wywiąże się ze swego obowiązku. Na poparcie stanowiska skarżący przytoczył stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne i zaznaczył, że stopień lekceważenia stron przez organ administracyjny oraz upartość w pozostawaniu w bezczynności wskazują, że tylko surowe, finansowe ukaranie organu przez Sąd wywoła spodziewany przez strony skutek w postaci niezwłocznego załatwienia sprawy. Ewentualnie przyznana pieniężna rekompensata pozwoli stronom zniwelować przykre dla nich konsekwencje nadmiernego, zawinionego wydłużania postępowania. Orzeczenie sądu winno odnieść również skutek prewencyjny. Prezydent m.st. Warszawy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podnosząc, że odpis prawomocnego orzeczenia z 12 stycznia 2022 r. sygn. akt I SAB/Wa 98/21 wraz z aktami postępowania administracyjnego przekazano do Biura Spraw Dekretowych przy piśmie z 4 maja 2022 r. (data wpływu do organu 11 maja 2022 r.). Organ zaznaczył, że 18 marca 2022 r. wpłynęła opinia geodezyjna z 10 marca 2022 r. oraz że pismami z 9 grudnia 2022 r. o nadesłanie stosownych informacji i dokumentów zwrócono się do Delegatury Biura Administracji i Spraw Obywatelskich w Dzielnicy [...] oraz do Wojewody Mazowieckiego. Po uzyskaniu odpowiedzi, co miało miejsce 14 grudnia 2022 r. oraz 22 grudnia 2022 r., pismami z 28 lipca 2023 r. zawiadomiono strony w trybie art. 10 kpa, a następnie pismem z 14 sierpnia 2023 r. załączono do akt sprawy wniosek o nieuwzględnienie materiałów dowodowych dotyczących ksiąg meldunkowych, jako kserokopii nieczytelnych i niepełnych. Prezydent wskazał, że zmierzał do wydania decyzji, lecz jej nie wydał, z uwagi na wpływ pisma strony z 8 sierpnia 2023 r. stanowiącego formalny wniosek dowodowy o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań [...], który podlega analizie. Skarga jest więc niezasadna. Przy piśmie z 1 lutego 2024 r. Prezydent m.st. Warszawy nadesłał decyzję z 1 lutego 2024 r. nr 70/SD/2024, mocą której rozpatrzony został wniosek z 19 maja 2016 r. o przyznanie przyznania odszkodowania za budynki położone na ww. nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Stosownie do treści art. 154 ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) - dalej P.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W myśl art. 154 § 2 P.p.s.a Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie przesłanki zostały spełnione. W aktach sprawy znajduje się pismo skarżącego z 5 czerwca 2023 r., którym wezwano Prezydenta m.st. Warszawy do wykonania wyroku z 12 stycznia 2022 r. sygn. akt I SAB/Wa 98/21. Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Zauważyć trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że środki przewidziane w art. 154 P.p.s.a mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi zależy zatem od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku bez zbędnej zwłoki i wykonał wytyczne sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności. W konsekwencji, niewykonanie wyroku oznacza pozostawanie przez organ w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 P.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi. Jak wynika z analizy akt odpis prawomocnego wyroku z 12 stycznia 2022 r. - zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za budynki położone na nieruchomości przy ul. [...] w [...] w terminie trzech miesięcy - wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczone zostały organowi 11 maja 2022 r. Termin załatwienia sprawy upłynął zatem 11 sierpnia 2022 r. Stosowna decyzja rozpoznająca wniosek wydana natomiast została dopiero 1 lutego 2024 r. Podkreślić należy, że z analizy akt administracyjnych przekazanych do Sądu wynika, że po otrzymaniu prawomocnego wyroku z 12 stycznia 2022 r. organ podejmował w istocie nieliczne działania mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia. Pomiędzy podejmowanymi czynnościami zachodziły zaś wielomiesięczne, niczym nieuzasadnione przerwy. Jak wynika z akt sprawy 18 marca 2022 r. wpłynęła opinia geodezyjna z 10 marca 2022 r. Następnie pismami z 9 grudnia 2022 r. (po upływie ponad 8 miesięcy) o nadesłanie stosownych informacji i dokumentów zwrócono się do Delegatury Biura Administracji i Spraw Obywatelskich w Dzielnicy [...] oraz do Wojewody Mazowieckiego. Po uzyskaniu odpowiedzi, co miało miejsce 14 grudnia 2022 r. oraz 22 grudnia 2022 r., pismem z 28 lipca 2023 r. (a więc po upływie 6 miesięcy) zawiadomiono strony w trybie art. 10 kpa o zgromadzeniu materiału dowodowego pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia. 16 sierpnia 2023 r. skarżący wystąpił z wnioskiem dowodowym. Stosowna decyzja odmawiająca przyznania odszkodowania wydana natomiast została dopiero 1 lutego 2024 r. Nie ulega wątpliwości, że przedmiotowa sprawa nie została załatwiona w wyznaczonym w wyroku z 12 stycznia 2022 r. terminie. Stosowne rozstrzygnięcie rozpoznające wniosek z 19 maja 2016 r. wydane zostało dopiero 1 lutego 2024 r. Spełnione zatem zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 2000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie wyroku z 12 stycznia 2022 r. Ustalając wysokość grzywny Sąd uwzględnił długość przekroczenia wyznaczonego ww. wyrokiem terminu na załatwienie sprawy, okoliczność, że organ podejmował nieliczne działania zmierzające do wydania rozstrzygnięcia, a także fakt, że 1 lutego 2024 r. organ wydał decyzję rozstrzygającą sprawę. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., spełniając funkcję represyjno – dyscyplinującą. Uwzględniono przy tym charakter przedmiotowej sprawy oraz stopień jej skomplikowania. Sąd uznał jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 12 stycznia 2022 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za takim stanowiskiem przemawia w szczególności fakt, że sprawa wniosku z 19 maja 2016 r. o przyznanie odszkodowania została przez organ załatwiona dopiero 1 lutego 2024 r. Wyznaczony ww. wyroku termin został zatem znacznie przekroczony. Istotne też jest, że - jak wskazano wyżej - po wpłynięciu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, co miało miejsce 11 maja 2022 r., organ podjął w istocie jednie dwie czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i zakończenie postępowania (pisma z 9 grudnia 2022 r. skierowane do Delegatury Biura Administracji i Spraw Obywatelskich w Dzielnicy [...] oraz do Wojewody Mazowieckiego). Za takie działania nie można bowiem uznać wskazywanych w odpowiedzi na skargę czynności typu dołączenie pisma do akt sprawy, czy zawiadomienie stron o zgromadzeniu materiału dowodowego. Sąd uznał ponadto, że w sprawie zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a. Zauważyć należy, że suma pieniężna, określona w powołanym przepisie jest stosowana w sytuacjach wyjątkowych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przyznanie sumy pieniężnej ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła na skutek wadliwych działań organu. Środek ten stanowi dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego. W ocenie Sądu okoliczności rozpoznawanej sprawy uzasadniają przyznanie od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł jako zadośćuczynienie za wieloletnie oczekiwanie na rozpoznanie sprawy. Żądanie przyznania sumy pieniężnej w wysokości wskazanej w skardze (tj. połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.) było żądaniem zbyt wygórowanym. Określając wysokość przyznanej sumy pieniężnej Sąd miał na uwadze stan sprawy, czas trwania postępowania oraz fakt, że sprawa wniosku o ustalenie odszkodowania decyzją z 1 lutego 2024 r. została załatwiona. Istotne jest też, że zasądzenie sumy pieniężnej stanowi uprawnienie sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 P.p.s.a. oraz art. 200 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 P.p.s.a.