I SA/Wa 1623/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie: sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] stycznia 1955 r. nr [...] o odmowie ustanowienia prawa własności czasowej na części nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] na rzecz byłych właścicieli nieruchomości. W uzasadnieniu swego stanowiska organ podniósł, że materialnoprawną podstawę orzeczenia z dnia [...] stycznia 1955 r. stanowi art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z treści powołanego przepisu wynika, że osobami których interesu prawnego dotyczy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustanawiającej prawo do gruntu są wyłącznie dawni właściciele lub następcy prawni nieruchomości gruntowej, położonej w W. przy ul. [...]. W niniejszej sprawie wnioskodawcy – A. W. w dniu złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji i zawieszenie postępowania, ani w dacie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie przysługiwało prawo do przedmiotowej nieruchomości gruntowej, ponieważ swego uprawnienia nie poparł żadnym dowodem. O tym, czy jest on faktycznie spadkobiercą wszystkich, tylko niektórych dawnych współwłaścicieli nieruchomości czy też nie przysługują mu te prawa może orzec tylko sąd powszechny. Dopiero zatem po wydaniu przez sąd prawomocnego postanowienia wskazującego A. W. jako spadkobiercę byłych właścicieli nieruchomości położonej przy ul. [...] będzie on uprawniony do wniesienia skutecznego wniosku o zbadanie legalności decyzji odnoszącej się do przedmiotowej nieruchomości. W związku z powyższym wnioskodawca nie mając przymiotu strony postępowania zakończonego orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] stycznia 1955 r. nr [...] nie może żądać wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia jego nieważności ani też żądać jego zawieszenia. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. W., zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na terenie m. st. Warszawy poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego, naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 kpa, 8 kpa, art. 77 § 1 i 4 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz błędne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego okoliczności sprawy oraz naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 kpa poprzez odmowę zawieszenia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż jest następcą prawnym dawnych właścicieli nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], lecz jego uprawnienie nie zostało dotychczas potwierdzone orzeczeniami sądowymi. Postępowanie sądowe w sprawie o stwierdzenie nabycia praw do spadku zostało wszczęte z wniosku jedynego żyjącego spadkobiercy – A. W., jednakże do dnia dzisiejszego nie zostało zakończone. Niemniej jednak rozstrzygnięcie sądu w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po byłych właścicielach przedmiotowej nieruchomości jest zagadnieniem wstępnym, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 kpa, stanowiącym przesłankę do zawieszenia postępowania. Zdaniem skarżącego postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku ma charakter deklaratoryjny. Zgodnie bowiem z art. 924 i 925 kc spadkobierca nabywa spadek z mocy prawa z chwilą otwarcia spadku, co następuje z chwilą śmierci spadkodawcy. A zatem, skoro wnioskodawca w postępowaniu nie legitymował się postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku to zagadnienie to było zagadnieniem wstępnym i zaistniała podstawa do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadza się do ustalenia, czy A. W. posiada przymiot strony w rozumieniu art. 157 § 2 kpa w związku z art. 28 kpa, gdyż tylko posiadanie tego przymiotu uprawniało go do skutecznego złożenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] stycznia 1955 r. nr [...] o odmowie ustanowienia prawa własności czasowej na części nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. Stosownie do treści art. 157 § 2 kpa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może skutecznie domagać się strona, a więc zgodnie z art. 28 kpa tylko taka osoba, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczy zakwestionowana decyzja. Interes prawny, o którym mowa w art. 28 kpa nie zależy od indywidualnego przekonania, że zachodzi związek między postępowaniem, a sytuacją zainteresowanego, lecz ma charakter obiektywny i musi wynikać z ustawowego źródła. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego panuje zgodny pogląd, że mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to tyle, co wskazać przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którym składający wniosek opiera swoje żądanie. Przy czym interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie przymiotu strony w sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym dana osoba wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. Przystępując do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji administracyjnej organ nadzoru we wstępnej fazie postępowania ma obowiązek ustalenia, czy żądanie zgłoszone w tym przedmiocie pochodzi od strony postępowania. Jeśli tak jest i nie zachodzą przeszkody o charakterze przedmiotowym do przeprowadzenia postępowania nadzorczego, organ wszczyna postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Postępowanie to prowadzone jest z udziałem stron weryfikowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji, bądź ich następców prawnych, a także innych podmiotów, jeżeli wykażą, że są stroną tego postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. Podkreślić przy tym należy, że względem osoby trzeciej, która nie rości sobie praw do spadku z tytułu dziedziczenia, spadkobierca może udowodnić swe prawa wynikające z dziedziczenia tylko stwierdzeniem nabycia spadku (art. 1027 kc). W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji uprawnienia dla żądania jego wszczęcia poszukiwać należy w przepisach prawa materialnego stanowiących podstawę prawną decyzji, której żądanie dotyczy. Organ orzekający w sprawie zasadnie przyjął, że krąg stron w sprawie określa art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r., zgodnie z którym dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Z brzmienia powyższego przepisu wynika, że ustanawiane są określone prawa na rzecz wymienionych w nim podmiotów i to te podmioty mogą być stronami postępowania zarówno w trybie zwykłym, jak i nadzwyczajnym, tj. w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że nie zostało zakończone postępowanie o stwierdzenie nabycia praw do spadku po dawnych współwłaścicielach nieruchomości [...] położonej przy ul. [...]. W związku z powyższym A. W. nie ma przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] stycznia 1955 r. Tym samym brak jest podstaw aby do czasu zakończenia postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po byłych współwłaścicielach przedmiotowej nieruchomości uznać, że skarżący jest stroną postępowania o stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie ustanowienia prawa własności czasowej. Zgodnie z art. 157 § 3 kpa w razie ustalenia, że z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wystąpił podmiot nie będący stroną, organ wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest sprawdzenie legitymacji procesowej osób zgłaszających swój udział w sprawie, bowiem dopuszczenie do takiego postępowania osób niebędących stronami narusza podstawowe zasady tego postępowania. W tej sytuacji organ prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania nadzorczego na wniosek A. W. z uwagi na brak legitymacji prawnej do żądania wszczęcia takiego postępowania. Ponadto, zważyć należy, iż wobec niewykazania przez skarżącego następstwa prawnego po byłych właścicielach w/w nieruchomości rozpatrywanie przez organ wniosku o zawieszenie postępowania byłoby przedwczesne, skoro nie doszło wszczęcia postępowania w sprawie. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.