I SA/Wa 1627/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędzia WSA Joanna Skiba Protokolant Ewa Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2010 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] po rozpoznaniu odwołania A. S. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] o odmowie uchylenia decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2002 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z [...] lutego 2002 r. nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w S., gm. [...], oznaczonej jako działki nr [...] i [...] o łącznej pow. [...] ha (obecnie część działki nr [...]) – utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 2008 r. W uzasadnieniu decyzji Minister przedstawił następujący stan sprawy: A. S. zawarła na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64) umowę sprzedaży Skarbowi Państwa nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i [...] "pod zarząd i użytkowanie Kopalni [...] w T." z przeznaczeniem pod zwałowisko zewnętrzne Kopalni [...]. Wnioskiem z 15 grudnia 2001 r. A. S. zwróciła się do Starosty [...] o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. Starosta [...] umorzył postępowanie o zwrot jako bezprzedmiotowe. Decyzją z [...] marca 2002 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...]. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2003 r. sygn. akt S.A./Rz 860/02 oddalił skargę A. S. na decyzję Wojewody [...]. W dniu 22 kwietnia 2008 r. A. S. wystąpiła do Wojewody [...] o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z [...] marca 2002 r. wskazując jako podstawę wznowienia art. 145a § 1 k.p.a. Postanowieniem z [...] maja 2008 r. Wojewoda wznowił postępowanie administracyjne. Decyzją z [...] sierpnia 2008 r. Wojewoda [...] odmówił uchylenia własnej decyzji z [...] marca 2002 r. w sprawie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości wskazując, iż przepisy prawa, których niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. K 6/05 nie stanowiły podstawy wydania kwestionowanej decyzji. A. S. wniosła odwołanie podnosząc, że Wojewoda nie przeanalizował całości wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r. oraz nie zajął stanowisk wobec twierdzeń wnioskodawców żądających zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Po rozpatrzeniu odwołania Minister utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] wskazując, że wznowienie postępowania uzależnione jest od tego, czy wniosek spełnia wymogi formalne, a zatem czy pochodzi od strony postępowania, oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. i art. 145a § 1 k.p.a. oraz czy wniosek został złożony z zachowaniem terminów określonych w art. 148 k.p.a. i art. 145a § 2 k.p.a. Zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę przeprowadzenia postępowania co przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Dopiero ustalenie, że powołana we wniosku podstawa wznowienia rzeczywiście wystąpiła skutkuje możliwością uchylenia dotychczasowej decyzji i ponownym rozstrzygnięciem sprawy co do istoty (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.). Natomiast w sytuacji, gdy przesłanka wznowienia nie wystąpiła, organ odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej stosownie do art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Jako podstawę wniosku o wznowienie postępowania wskazany został art. 145a k.p.a. i wyrok Trybunału Konstytucyjnego dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. K 6/05 orzekający o niezgodności z Konstytucją RP przepisów art. 136 ust. 6, części art. 137 ust. 2 i art. 229a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603) oraz art. 15 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492). Podstawę prawną decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2002 r. utrzymującej w mocy w mocy decyzję Starosty [...] z [...] lutego 2002 r. o umorzeniu postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości był art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z tym przepisem roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowani wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Z akt sprawy wynika, że w dniu 1 stycznia 1998 r., tzn. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, przedmiotowa nieruchomość pozostawała w użytkowaniu wieczystym K. L. i M. L. Nabycie przez nich tego prawa nastąpiło na podstawie umowy z Kopalniami [...] w T. i o przeniesieniu wieczystego użytkowania z 22 czerwca 1993 r. Prawo użytkowania wieczystego nieruchomości tych osób zostało ujawnione w księdze wieczystej Kw nr [...]. W omawianej sprawie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 3 kwietnia 2008 r. sygn. K 6/05 nie ma wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż Trybunał nie orzekł o niezgodności z Konstytucją RP art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowił podstawę do wydania decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2002 r., utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z [...] lutego 2002 r. W sprawie nie wystąpiła wskazana przez strony przesłanka wznowienia postępowania z art. 145a § 1 k.p.a., zatem Wojewoda [...] prawidłowo odmówił uchylenia decyzji z [...] marca 2002 r. utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z [...] lutego 2002 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. S. wniosła o uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury z [...] sierpnia 2009 r. utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 2008 r. i orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości oraz o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami z art. 21 ust. 1 i 2 oraz art. 7 Konstytucji RP. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że organy administracji załatwiając wniosek o wznowienie postępowania jednomyślnie uznały, że powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 3 kwietnia 2008 r. nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie, gdyż Trybunał nie orzekał o niezgodności z Konstytucją RP art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowił podstawę do wydania decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2002 r. utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z [...] lutego 2002 r. Takie lapidarne uzasadnienie wszystkich dotychczasowych decyzji jest nieprzekonujące i jest dowodem na pozorność postępowania organów administracji publicznej. Powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego pozostawiony został przez organ administracji jako niemający znaczenia w sprawie. Organy nie podjęły żadnej czynności dla urzeczywistnienia normy konstytucyjnej art. 21, mimo że przepis art. 8 ust. 2 Konstytucji zezwala stosować jej przepisy bezpośrednio. Wszystkie dotychczasowe decyzje obrazują praktykę, która sprawia, że bez stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie jest możliwy zwrot wywłaszczonej nieruchomości poprzedniemu właścicielowi. Skoro Trybunał Konstytucyjny uznał art. 229a tej ustawy za niezgodny z Konstytucją, to na tle niniejszej sprawy pozostaje do rozstrzygnięcia problem zgodności art. 229 z Konstytucją. Odpowiadając na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu. W tej sprawie Wojewoda [...] wznowił postępowanie zakończone decyzją z [...] marca 2002 r. Wydanie postanowienia o wznowieniu jest obowiązkiem organu, jeżeli zaistnieją podstawy wznowieniowe określone w art. 145 § 1 lub 145a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wyłączona jest tu jakakolwiek uznaniowość organu. Na tym wstępnym etapie postępowania organ winien ograniczyć się do badania jedynie formalnych podstaw wznowienia. Dlatego też na tym etapie postępowania zbadaniu podlega tylko to, czy z żądaniem wystąpiła strona, czy zachowała termin oraz czy powołuje się na ustawowe przesłanki wznowienia. Te warunki formalne w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione i Wojewoda [...] postanowieniem z [...] maja 2008 r. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z [...] marca 2002 r. o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości. Po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania i przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, organ wydaje decyzję o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a k.p.a. (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.) albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub aart. 145a i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.). W przypadku zaś gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a., organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz do wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. W rozpatrywanej sprawie odmowa uchylenia decyzji z [...] marca 2002 r. znajduje oparcie w art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 145a § 1 i 2 k.p.a. W zaskarżonych decyzjach prawidłowo ustalono, że chociaż we wniosku o wznowienie postępowania wskazana została ustawowa przyczyna wznowienia, to nie ma podstaw do uchylenia decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania o zwrot nieruchomości, gdyż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. K 6/05 nie oceniał zgodności z Konstytucją art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowił podstawę umorzenia postępowania o zwrot nieruchomości. Należało więc przyjąć, że nie zachodzi przesłanka z art. 145a k.p.a. i wobec tego odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej. Jeżeli chodzi o zawarty w skardze wniosek o wystąpienie przez Sąd do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, to należy stwierdzić, że wniosek ten nie jest zasadny. Zgodnie z art. 193 Konstytucji RP każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie stanowił podstawy wydania zaskarżonych decyzji i nie było podstaw do stanowiska, że przepis ten ma jakikolwiek związek z rozpatrywaną sprawą. Nie zachodziły zatem przesłanki z art. 193 Konstytucji RP. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).