I SA/Wa 1627/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz (spr.) Asesor WSA Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w dniu 18 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. R., N. R., K.R., M. R., T. T. i I. D. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 537/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz skarżących K. R., N. R., K. R., M. R., T. T. i I. D. sumę pieniężną w wysokości po 500 (pięćset) złotych na rzecz każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących K. R., N. R., K. R., M. R., T. T. i I. D. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. K. M., N. R., K. R., M. R., T. T. i I. D. pismem z [...] czerwca 2021 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 stycznia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 537/17, mocą którego Sąd uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. nr [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny z tytułu niewykonania ww. wyroku, przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej w kwocie 3000 zł, zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że prawomocny wyrok z 11 stycznia 2018 r. wraz z aktami sprawy wpłynął do organu 4 kwietnia 2018 r., zatem wyznaczony przez WSA termin upłynął 4 lipca 2018 r. Wyrokiem z 18 grudnia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1689/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 zł w związku z niewykonaniem wyroku z 11 stycznia 2018 r., a następnie wyrokiem z 21 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 384/20 grzywnę w wysokości 2000 zł w związku z niewykonaniem tego wyroku. Z uwagi na dalszą bezczynność Prezydenta [...] pismem z [...] czerwca 2021 r. skarżący ponownie wezwali organ do wykonania wyroku. Nie ulega zatem wątpliwości, że Prezydent pomimo nałożenia grzywny z uwagi na bezczynność oraz ponownego wezwania do wykonania wyroku, nadal pozostaje w bezczynności w prowadzeniu postępowania administracyjnego, nie podejmując czynności zmierzających do jego zakończenia. W tej sytuacji skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny adekwatnej do bezczynności organu w wykonaniu wyroku trwającej od 3 lat. W kwestii wniosku o przyznanie sumy pieniężnej skarżący podkreślili, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się na dwie funkcje sumy pieniężnej z art. 154 ust. 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. funkcję dyscyplinująco-represyjną oraz funkcję kompensacyjną. W ocenie skarżących w niniejszej sprawie zasadne jest przyznanie od Prezydenta [...] sumy pieniężnej przy uwzględnieniu obu ww. funkcji. Odnosząc się do funkcji dyscyplinująco-represyjnej skarżący zaznaczyli, że bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznawaniu spraw o odszkodowania za nieruchomości na podstawie art. 215 u.g.n. stanowi problem systemowy. Jest faktem powszechnie znanym, że obecnie Prezydent właściwie zaprzestał wydawania decyzji przyznających odszkodowania na tej postawie prawnej. Zdaniem skarżących za przyznaniem sumy pieniężnej przemawiają okoliczności niniejszej sprawy. Pomimo upływu 3 lat od wydania wyroku z 11 stycznia 2018 r. oraz nałożenia na Prezydenta grzywny w wysokości 1000 zł oraz 2000 zł organ od lat nie podejmuje żadnych realnych działań zmierzających do zakończenia postępowania. W sprawie występuje uzasadniona obawa, że bez nałożenia na Prezydenta [...] środka w postaci sumy pieniężnej sprawa nie zostanie rozpozna przez najbliższe miesiące, a nawet lata. Odnosząc się do funkcji kompensacyjnej skarżący wskazali, że od 3 lat oczekują rozpoznania sprawy zgodnie z wyrokiem z 11 stycznia 2018 r. Przedmiotem sprawy jest przyznanie odszkodowania za majątek rodzinny bezprawnie odebrany. Szczególnie dotkliwe jest, że domagając się rekompensaty ze bezprawne pozbawienie mienia, spotykają się z bezprawnym działaniem Prezydenta [...], który przez lata nie rozpoznaje wniosku o odszkodowanie pomimo, że obowiązek taki wynika z przepisów prawa oraz wyroku WSA. W świetle dotychczasowego przebiegu postępowania oraz braku podejmowania przez Prezydenta [...] realnych działań mających na celu rozpoznanie wniosku skarżący obawiają się, że nie doczekają zakończenia postępowania.  W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej podnosząc, że decyzją z [...] czerwca 2021 r. nr [...] umorzono postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za ww. nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] hip. nr [...], jako bezprzedmiotowe. Powodem umorzenia postępowania jest fakt, że wnioskodawcy pomimo dwukrotnego wezwania (pisma z [...] stycznia 2020 r. i [...] września 2020 r.) nie wykazali stosowną dokumentacją, że są następcami prawnymi dawnego właściciela przedmiotowej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Stosownie do treści art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako P.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W myśl art. 154 § 2 P.p.s.a Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie obie przesłanki zostały spełnione. W aktach sprawy znajduje się pismo skarżących z [...] czerwca 2021 r., którym wezwano Prezydenta [...] do wykonania wyroku z 11 stycznia 2018 r. Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika z analizy akt odpis prawomocnego wyroku z 11 stycznia 2018 r. - zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania w terminie trzech miesięcy - wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczone zostały organowi [...] kwietnia 2018 r. Termin załatwienia sprawy upłynął zatem 4 lipca 2018 r. Stosowna decyzja rozpoznająca wniosek o przyznanie odszkodowania wydana zaś została dopiero [...] czerwca 2021 r., co miało miejsce po złożeniu przez skarżących kolejnej (trzeciej) skargi na niewykonanie przez organ ww. wyroku. Istotne przy tym jest, że w wyniku wcześniej wniesionych skarg Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie kolejnymi wyrokami z 18 grudnia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1689/18 i 21 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 384/20 wymierzył Prezydentowi grzywnę w wysokości odpowiednio 1000 zł, a następnie 2000 zł. W orzeczeniu z 21 kwietnia 2020 r. Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 11 stycznia 2018 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zauważyć trzeba, że z analizy akt wynika, że po otrzymaniu prawomocnego wyroku z 11 stycznia 2018 r. wraz z aktami sprawy Prezydent [...] podejmował sporadyczne działania mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia. Stosowne, pojedyncze czynności podjęto w lipcu 2018 r. (pismo z [...] lipca 2018 r. skierowane do Biura Organizacji Urzędu Wydziału Archiwum), w maju 2019 r. ([...] maja 2019 r. zlecono przygotowanie opracowania geodezyjnego), w styczniu 2020 r. (pismo z [...] stycznia 2020 r. skierowane do Sądu Rejonowego [...] w [...]). Pismami z [...] stycznia 2020 r. oraz [...] września 2020 r. wezwano ponadto pełnomocnika skarżących do wyjaśnienia kwestii następstwa prawego po dawnym właścicielu tej nieruchomości oraz przedstawienia stosownej dokumentacji następstwo to potwierdzającej. Następnie [...] czerwca 2021 r. wydana została decyzja, mocą której Prezydent [...] umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem z [...] marca 2014 r. o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość - jako bezprzedmiotowe. W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego wyrokiem z 11 stycznia 2018 r. terminu na załatwienie sprawy, uwzględniając, że ww. wcześniejszymi wyrokami z 18 grudnia 2018 r. oraz z 21 kwietnia 2020 r. wymierzono już Prezydentowi grzywnę (w wysokości odpowiednio 1000 zł i 2000 zł) w związku z niewykonaniem wyroku, Sąd uznał, że kolejna grzywna w wysokości 3000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie przedmiotowego wyroku. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., spełniając funkcję represyjno – dyscyplinującą. Określając wysokość grzywny uwzględniono, że Prezydent mimo, iż z przekroczeniem terminu to rozpoznał wniosek. Jak wskazano [...] czerwca 2021 r. wydana została decyzja, mocą której po rozpoznaniu wniosku z [...] marca 2014 r. organ umorzył postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość jako bezprzedmiotowe. Uwzględniono również, że – jak wynika z treści decyzji – powodem umorzenia postępowania jest fakt, że wnioskodawcy pomimo dwukrotnie wystosowanych wezwań (pisma z [...] stycznia 2020 r. i [...] września 2020 r.) nie wykazali stosowną dokumentacją, że są następcami prawnymi dawnego właściciela przedmiotowej nieruchomości. Sąd uznał jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 11 stycznia 2018 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za takim stanowiskiem przemawia w szczególności fakt, że Prezydent po wpłynięciu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy podejmował – jak wyżej wskazano – sporadyczne, nieliczne działania mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i zakończenie postępowania. Pomiędzy kolejnymi czynnościami zachodziły wielomiesięczne, niczym nieuzasadnione przerwy. Sprawa wniosku o przyznanie odszkodowania została przez organ załatwiona dopiero [...] czerwca 2021 r., a więc ze znacznym przekroczeniem wyznaczonego przez Sąd terminu. Istotne też jest, że decyzja rozpoznająca wniosek mimo dwóch wcześniejszych wyroków wymierzających grzywnę, wydana została dopiero po wniesieniu przez skarżących kolejnej (trzeciej) skargi na niewykonanie przez Prezydenta ww. wyroku. Sąd stwierdził ponadto, że w sprawie zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a. Zauważyć należy, że suma pieniężna, określona w powołanym przepisie jest stosowana w sytuacjach wyjątkowych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przyznanie sumy pieniężnej ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła na skutek wadliwych działań organu. Środek ten stanowi dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego. W ocenie Sądu okoliczności rozpoznawanej sprawy uzasadniają przyznanie od Prezydenta [...] sumy pieniężnej w wysokości po 500 zł na rzecz każdego ze skarżących jako zadośćuczynienie za ponad 7 - letnie oczekiwanie na rozpoznanie wniosku o ustalenie odszkodowania. Określając wysokość przyznanej sumy pieniężnej Sąd miał na uwadze stan sprawy, czas trwania postępowania oraz fakt, że sprawa wniosku o przyznanie odszkodowania, mimo dwóch wcześniejszych wyroków wymierzających grzywnę, została załatwiona dopiero w czerwcu 2021 r. Zdaniem Sądu suma pieniężna w wysokości po 500 zł na rzecz każdego ze skarżących w sposób dostateczny zrekompensuje dolegliwości związane z oczekiwaniem na rozpoznanie sprawy. Przy czym zauważyć trzeba, że skarga złożona została przez 6 skarżących, a więc łącznie przyznana na ich rzecz suma pieniężna stanowi kwotę 3000 zł. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach (na które składają się 200 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 P.p.s.a.