I SA/Wa 1630/17

WyrokWSA w Warszawie2018-03-22

Skład orzekający: Dariusz Chaciński, Iwona Kosińska, Elżbieta Lenart

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy związek zawodowy oraz osoby fizyczne (lokatorzy) posiadają interes prawny do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, jeśli nie wykazały posiadania tytułu prawnego do nieruchomości w dniu jej komunalizacji?
Ratio decidendi
Związek zawodowy oraz osoby fizyczne nie posiadają interesu prawnego do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, jeśli nie wykazały posiadania tytułu prawnego do nieruchomości w dniu jej komunalizacji. Sam fakt posiadania nieruchomości lub wywodzenie interesu z przepisów, które weszły w życie po dacie komunalizacji, nie stanowi podstawy do uznania ich za strony postępowania. W związku z tym, organ administracji prawidłowo umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe.
Stan faktyczny
Związek zawodowy wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z 1996 r. o komunalizacji nieruchomości, twierdząc, że nieruchomość została zabudowana przy udziale finansowym pracowników. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji umorzył postępowanie, uznając, że związek nie ma legitymacji do wszczęcia postępowania, ponieważ nie wykazał tytułu prawnego do nieruchomości. Po utrzymaniu w mocy tej decyzji, związek zawodowy wraz z grupą lokatorów wniosło skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i brak analizy materiału dowodowego. Skarżący twierdzili, że mają interes prawny wynikający m.in. z ustawy o zasadach zbywania mieszkań.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2018 r. sprawy ze skargi Związku Zawodowego Pracowników [...], Organizacji Zakładowej w [...], A. J., A. K., A. M., A. G., A S., A. S., B. N., B. P., B. R., B. S., B. T., D. D., D. L., E. K., E. L., G. T., H. G., H. K., H. C., H. T., I. K., I. L., J. S., J. G., J. G., J. S. , J. S., K. S., K. B., K. P., K. S., K. S., K. J., L. S., L. W., M. G., M. K., M. D., M. F., M. P., M. U., M. A., R. F., R. S., S. K., S. W., S. J., S. B., T. G., T. P., U. R., U. S., W. A., W. I., W. B., W. W., W. S., Z. K., Z. M., Z. B. i Z. O. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], umarzającą postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1996 r., nr [...] - wydanej w przedmiocie komunalizacji nieruchomości. Zaskarżone orzeczenie zapadło w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 1996 r., nr [...] - działając na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32 poz. 191, ze zm.) - stwierdził nabycie przez Dzielnicę Gminę W. z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] m2, w obrębie ewidencyjnym [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część powyższej decyzji. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji wystąpił Związek [...]. w W. - podnosząc, że przedmiotowa nieruchomość w latach 80-tych ubiegłego wieku została zabudowana przez Komitet [...], przy udziale finansowym pracowników Po rozpatrzeniu tego wniosku Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1996 r. W uzasadnieniu stwierdził, iż z karty inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część powyższej decyzji Wojewody [...], wynika, że podstawą nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] , były decyzje wywłaszczeniowe Naczelnika Dzielnicy W., które nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. Natomiast Związek Zawodowy wskazał, iż jego interes do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji wynika z ustawy o związkach zawodowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 791). Następnie podniósł, że prawa do gruntu takie jak zarząd, użytkowanie i użytkowanie wieczyste nie mogły powstać w sposób dorozumiany i faktyczny. Sam fakt posiadania nieruchomości nie decydował o powstaniu prawa zarządu. Przedstawione przez stronę dokumenty nie potwierdzają, iż wskazane mienie zostało mu przekazane w zarząd (bądź w użytkowanie) w formie prawem przewidzianej. Z tego też względu uznał, że bezprzedmiotowość niniejszego postępowania, o której stanowi art. 105 § 1 kpa, wynika z przyczyn podmiotowych - bowiem skarżący nie ma tytułu prawnego do nieruchomości, a co za tym idzie nie ma przymiotu strony postępowania komunalizacyjnego. Przy czym przymiotu takiego nie dają mu także przepisy ustawy o związkach zawodowych. Ponadto wskazał, iż zgodnie z orzecznictwem sądowym w przypadku, gdy ustalenie interesu prawnego wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, to takie czynności mogą być podjęte przez organ administracji jedynie w toku postępowania. Negatywny wynik takich ustaleń stanowi podstawę do zakończenia postępowania decyzją umarzającą postępowanie. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższym orzeczeniem Ministra wystąpił Związek [...] w W., kwestionując fakt, że przedmiotowa nieruchomość należała na dzień 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego - w rozumieniu powołanego art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy własne orzeczenie z dnia [...] stycznia 2017 r. Stwierdził, iż z przeprowadzonego postępowania oraz zgromadzonej w sprawie dokumentacji ewidentnie wynika, że Związek [...] w W. nie posiada legitymacji do skutecznego wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1996 r. Przypomniał, że w myśl art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W ocenie Ministra nie ulega wątpliwości, iż stroną postępowania jest wyłącznie ten podmiot, który legitymuje się własnym, rzeczywistym i poddającym się konkretyzacji interesem prawnym (lub obowiązkiem prawnym), opartym na określonym przepisie prawa. Zatem o tym, czy interes lub obowiązek mają charakter prawny, czy tylko faktyczny, przesądza treść przepisów prawa materialnego. Stronami postępowania komunalizacyjnego, prowadzonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r., są Skarb Państwa, jako właściciel mienia i właściwa gmina, która mienie to przejmuje. Poza tym stroną tego postępowania może być również podmiot, który wykaże, że ma tytuł prawny do nieruchomości objętej postępowaniem komunalizacyjnym - wykluczający jej komunalizację. W dalszej części uzasadnienia Minister podniósł, iż ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że podstawą nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...], były decyzje wywłaszczeniowe Naczelnika [...] z dnia [...] grudnia 1977 r., nr [...]., z dnia [...] listopada 1977 r., nr [...], z dnia [...] lutego 1977 r., nr [...] i z dnia [...] grudnia 1976 r., nr [...]. Zgromadzona dokumentacja nie wskazuje, aby któraś z tych decyzji została wyeliminowana z obrotu prawnego. Związek [...] w W. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wykazał, iż to jemu, a nie Skarbowi Państwa, przysługiwało w dniu 27 maja 1990 r. prawo własności do skomunalizowanego mienia. Pomimo twierdzenia Związku, że ma interes prawny do zainicjowania postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, który wywodzi z przepisów ustawy o związkach zawodowych (Dz.U. z 2015, poz. 791) – to zgromadzona w sprawie dokumentacja nie pozwala na stwierdzenie, iż legitymował się on w dniu komunalizacji, tj. 27 maja 1990 r., tytułem prawnym do tej nieruchomości. Poza tym decyzja Naczelnika [...] z [...] września 1981 r., zezwalająca na budowę budynku mieszkalnego nr [...] oraz potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia o oddaniu do użytkowania obiektu budowlanego, także nie wskazują, aby Związek [...] w W. legitymował się w dniu 27 maja 1990 r. tytułem prawnym do nieruchomości, objętej decyzją komunalizacyjną Wojewody [...]. Dodatkowo organ wyjaśnił, że obejmowanie przez państwowe osoby prawne przekazywanych im przez właściwy organ państwa, państwowych nieruchomości gruntowych w zarząd przed 27 maja 1990 r. następowało w trybie określonym w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99) - na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo w oparciu o zawartą, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Natomiast z wcześniejszych uregulowań prawnych wynika, iż do uzyskania prawa użytkowania nieruchomości konieczne było uzyskanie decyzji administracyjnej - w oparciu o art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce gruntami w miastach i osiedlach (Dz. U. 1969, Nr 22, poz. 159). Decyzja Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] września 1981 r. zezwalała jedynie na budowę budynku mieszkalnego, nie stwierdzała zaś prawa zarządu do nieruchomości. Świadczy ona o dysponowaniu nieruchomością przez określony podmiot na cele budowlane. Natomiast prawa do gruntu takie jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste nie mogły powstać w sposób dorozumiany i faktyczny. Sam fakt posiadania nieruchomości nie decydował o powstaniu prawa zarządu. W świetle powyższych faktów Minister stwierdził, że brak było wniosku pochodzącego od strony uprawnionej - zatem postępowanie to należało umorzyć na podstawie art. 105 § 1 kpa. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Związek [...], Organizacja Zakładowa w [...] - zaskarżając je w całości. Następnie strona skarżąca sprecyzowała - w przesłanym do Sądu piśmie - iż skargę złożyła także w imieniu następujących lokatorów bloku przy ul. [...]: A J., A. K., A. M., A. G., A. S., A. S., B. N., B. P., B. R., B. S., B. T., D. D., D. .L., E. K., E. L., G. T., H. G., H. K., H. C., H. T., I. K., I. L., J. S., J. G., J. G., J. S, J. S., K. S., K. B., K. P., K. S., K. S., K. J., L. S., L. W., M. G., M. K., M. D., M. F., M. P., M. U., M. A., R. F., R. S., S. K., S. W., S. J., S. B., T. G., T. P., U. R., U. S., W. A., W. I., W. B., W.W., W. S., Z. K., Z. M., Z. B. i Z. O. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci obrazy art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. oraz art. 7b kpa, poprzez brak analizy w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nieuwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie, a także brak wezwań lub innych pism o podobnym charakterze, na podstawie których skarżony organ mógłby rozwiać wątpliwości co do faktów przedstawianych w pismach oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz orzeczenia ją poprzedzającego. Wskazali, że organ wywodzi swoje stanowisko z fałszywej przesłanki - uznał bowiem, iż wniosek zmierzający do zanegowania decyzji komunalizacyjnej wynika z interesu prawnego związku zawodowego - a tymczasem tak nie jest. Związek występuje w roli reprezentanta najemców bloku, których interes prawny wynika, m.in. z przepisów ustawy z 15 grudnia 2000 r. o zasadach zbywania mieszkań będących własnością przedsiębiorstw państwowych, niektórych spółek handlowych z udziałem skarbu państwa, państwowych osób prawnych oraz niektórych mieszkań będących własnością Skarbu Państwa.(Dz. U. z 2016 r. poz. 52.). Skarżony organ nigdy nie pytał o powyższe Związku, a ten domniemywał, że organ zna w tym zakresie prawo z urzędu. Wadliwie wydana decyzja komunalizacyjna uniemożliwia uregulowanie spraw pomiędzy lokatorami a T. S.A. Nie ulega żadnej wątpliwości, iż budynek - którego budowa była finansowana ze środków prywatnych przyszłych jego lokatorów i środków spłaconego po zasiedleniu zakładowego funduszu mieszkaniowego - w dacie nabywania mienia przez samorząd terytorialny, nie stanowił "mienia ogólnonarodowego", a najemcom przysługuje tytuł prawny do zakwestionowania decyzji komunalizacyjnej, która uniemożliwia im uzyskanie dokumentów, legitymujących ich prawo do lokali oraz założenie ksiąg wieczystych. Poza tym decyzja komunalizacyjną nie została poprzedzona szczegółową analizą, które składniki mienia z mocy prawa mogły zostać nabyte przez samorząd. Odpowiadając na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji, wydając zaskarżony akt, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.),Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że uznał, iż niniejsza skarga została wniesiona zarówno przez Związek [...], jak też wskazanych lokatorów budynku przy ul. [...] . Wynikało to z faktu, że Związek został uznany przez organ, jako wnioskodawca postępowania administracyjnego, zaś w skardze osoby fizyczne wywodziły, iż mają interes prawny w tym postępowaniu, który wynika z ustawy z 15 grudnia 2000 r. o zasadach zbywania mieszkań będących własnością przedsiębiorstw państwowych, niektórych spółek handlowych z udziałem skarbu państwa, państwowych osób prawnych oraz niektórych mieszkań będących własnością skarbu państwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 52.). Istota niniejszej sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy związek zawodowy, jak też wskazane uprzednio osoby fizyczne, mają interes prawny do stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Na wstępie należy jednak odnieść się do zarzutu dotyczącego tego, iż to nie związek zawodowy był inicjatorem postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu powyższy fakt nie budzi żadnych wątpliwości - bowiem treść wniosku z dnia 9 lipca 2015 r. wyraźnie wskazuje, że to ww. organizacja złożyła go w imieniu własnym, m.in. określiła siebie w tym piśmie jako "wnioskodawca". Słusznie zatem organ uznał, iż to ona jest inicjatorem postępowania. Art. 28 kpa stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie "strony postępowania administracyjnego" i "interesu prawnego" w postępowaniach o stwierdzenie nieważności decyzji było przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. Wskazywały one, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2241/10, LEX nr 1138119; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 373/07). Za stronę postępowania nieważnościowego może też być uznany podmiot, który wprawdzie nie był stroną w postępowaniu zwykłym, jednak ma interes prawny, w rozumieniu art. 28 kpa, do bycia stroną w tym postępowaniu administracyjnym. Interes prawny, o którym mowa w art. 28 kpa, może wynikać nie tylko z normy prawa materialnego administracyjnego, ale także z normy prawa materialnego, należącej do każdej innej gałęzi prawa, w tym również do prawa cywilnego ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt II OSK 889/12). Mieć interes prawny w sprawie znaczy to samo, co wskazać przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać ochrony. O tym, czy określonemu podmiotowi służy prawo strony w konkretnym postępowaniu administracyjnym, decyduje norma prawa, z której dla tego podmiotu wynikają wprost określone prawa lub obowiązki - vide wyroki NSA z 13 marca 2001, sygn. akt I SA 2312/99, LEX nr 78956, z 1 sierpnia 2001 r., sygn. akt I SA 72/00 i z 12 lutego 2002, sygn. akt V SA 1123/01. Podstawą materialnoprawną orzeczenia - o którego stwierdzenie nieważności wystąpił ww. związek zawodowy - stanowił art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32 poz. 191 ze zm). Wskazaną powyżej decyzją stwierdzono nabycie z mocy prawa, nieodpłatnie, z dniem 27 maja 1990 r. przez Dzielnicę Gminę W., własności nieruchomości. Zgodnie z powołanym art. 5 ust. 1 mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do: 1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, 2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, 3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 - staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Powyższe oznacza, że przedmiotem komunalizacji było wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe). Przy czym decydujące znaczenie dla komunalizacji następującej z mocy prawa ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego, istniejący w dacie wejścia w życie ustawy, o której wyżej mowa, tj. dzień 27 maja 1990 r. Z kolei przed dniem 27 maja 1990 r. państwowe osoby prawne uzyskiwały tytuł prawny do nieruchomości w postaci zarządu, w trybie określonym w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.). Zgodnie z powołanym przepisem państwowe jednostki organizacyjne uzyskiwały grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Z jeszcze wcześniejszych uregulowań prawnych wynika, iż uzyskanie prawa użytkowania nieruchomości poprzedzało wydanie decyzji administracyjnej, w oparciu o art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce gruntami w miastach i osiedlach (Dz. U. 1969, Nr 22, poz. 159). Oznacza to, że dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogła być decyzja o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem organu administracji, umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Orzeczenie takie było też wydawane w przypadku użytkowania. Odnosząc się do powyższego zagadnienia Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie wskazuje, iż istnienia zarządu nie można domniemywać (np. wyrok NSA z dnia 5 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 2240/98, LEX nr 47368; wyrok NSA z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 1295/05, LEX nr 194864). Poza tym decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna była określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 23 września 1993 r., sygn. akt III CZP 81/93, OSNC z 1994 r. Nr 2, poz. 27). Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 1282/13 stwierdził, że z przepisu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w ówczesnym brzmieniu wynika, że grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, są zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej. Dlatego też brak wykazania oddania danej nieruchomości w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste przed dniem 27 maja 1990 r. - skutkuje przyjęciem zarządzania jej przez właściwy terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego, bez potrzeby wykazywania tej kwestii środkami dowodowymi. Zatem, jeżeli określone mienie ogólnonarodowe należało do danego podmiotu w sensie faktycznym, a nie prawnym, gdyż nie legitymował się on odpowiednim tytułem prawnym do użytkowanego mienia - to podlegało ono komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. W niniejszej sprawie strona wnioskująca o wszczęcie postępowania nie wskazała żadnych aktów, na podstawie których mogłaby twierdzić, iż na dzień 27 maja 1990 r. miała jakikolwiek tytuł prawnorzeczowy do przedmiotowej nieruchomości. Nie dowodzi tego - jak prawidłowo wykazał Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji - decyzja z dnia [...] września 1981 r. zezwalająca na budowę budynku mieszkalnego nr [...] oraz potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia o oddaniu do użytkowania obiektu budowlanego. Nie kreowały one bowiem żadnego tytułu prawnego do nieruchomości. Grunt, na którym znajduje się ww. obiekt - na mocy orzeczeń wywłaszczeniowych Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] grudnia 1977 r., z dnia [...] listopada 1977 r., z dnia [...] lutego 1977 r. i z dnia [...] grudnia 1976 r. - stał się własnością Skarbu Państwa, który był jego właścicielem w dniu 27 grudnia 1990 r. Jedynie istniejący po stronie innego podmiotu tytuł prawny świadczyłby, że nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej i z tego względu nie podlegałaby ona komunalizacji z mocy prawa. Skoro przedmiotowy grunt we wskazanej dacie stanowił własność Skarbu Państwa - to ani związek zawodowy, ani też inne osoby fizyczne, w tym stanie prawnym i faktycznym, nie mają interesu prawnego w stwierdzeniu nieważności wskazanej decyzji komunalizacyjnej. Przywoływane zaś w skardze unormowania ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o zasadach zbywania mieszkań będących własnością przedsiębiorstw państwowych, niektórych spółek handlowych z udziałem Skarbu Państwa, państwowych osób prawnych oraz niektórych mieszkań będących własnością Skarbu Państwa (Dz.U. z 2016 r. poz. 52.) - są zupełnie obojętne dla oceny stanu prawnego komunalizowanych nieruchomości. Weszły one bowiem w życie 7 lutego 2001 r., tj. po dniu komunalizacji i nie mogą odnosić się do stanu istniejącego w dniu 27 maja 1990 r. Zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy reguluje ona zasady i tryb zbywania mieszkań wchodzących w skład budynków mieszkalnych, będących własnością przedsiębiorstw państwowych, niektórych spółek handlowych z udziałem Skarbu Państwa, państwowych osób prawnych oraz niektórych mieszkań będących własnością Skarbu Państwa, osobom uprawnionym, na warunkach preferencyjnych, a więc nie może stanowić ona przeszkody w komunalizacji, skoro ta nastąpiła w 1990 r. Analogiczne stanowisko należy też zająć w stosunku do powołanej we wniosku regulacji zawartej w art. 66 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, która weszła w życie po ww. ustawie komunalizacyjnej. Z tych przyczyn, nawet posiadanie roszczenia o wykup mieszkania zakładowego, nie powoduje, że dana osoba ma interes prawny w stwierdzeniu nieważności decyzji komunalizacyjnej. Z tego też względu skarga - złożona przez osoby fizyczne, które nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym - wywodząca o posiadaniu przez nie interesu prawnego, podlega oddaleniu. Osoby te nie wykazały bowiem swojej legitymacji do bycia stroną w niniejszym postępowaniu administracyjnym i sądowym. Również skarga związku zawodowego podlega oddaleniu - bowiem organ w toku postępowania dowodowego zgromadził materiał dowodowy, który ewidentnie wskazuje, iż organizacja ta nie ma interesu prawnego we wszczęciu i prowadzeniu postępowania o stwierdzenie nieważności ww. decyzji komunalizacyjnej. Zatem prawidłowo, zgodnie z art. 105 kpa, umorzył to postępowanie - wskazując na jego bezprzedmiotowość. Konkludując, stan faktyczny sprawy został ustalony przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 kpa, rozwiniętą w art. 77 § 1 kpa, tj. w oparciu o zasadę prawdy obiektywnej. Znajdował on oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Przyczyny prawne i faktyczne, które legły u podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia, zostały wyjaśnione w sposób klarowny i kompletny, spełniając tym samym standardy wynikające z ustanowionej w art. 11 kpa zasady przekonywania. Sąd nie stwierdził również, by w toku postępowania organ uchybił innym normom postępowania administracyjnego. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło