I SA/Wa 1631/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik po rozpoznaniu w dniu 21 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] przyznającą W. F. świadczenie pieniężne w postaci specjalnego zasiłku celowego przeznaczonego na opłatę [...] w kwietniu 2012 r. w kwocie [...] zł. Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. W dniu 13 marca 2012 r. W. F. wystąpił o przyznanie pomocy finansowej na uregulowanie zaległości [...]. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. Prezydent [...] przyznał wnioskodawcy w miesiącu kwietniu 2012 r. zasiłek celowy specjalny w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na częściową spłatę zaległości [...]. Organ wskazał, że z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] marca 2012 r. wynika, iż W. F. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Łączny dochód skarżącego wynosi jednak [...] zł ([...] zł (renta) + [...] zł (połowa dodatku mieszkaniowego) – [...] zł alimenty na syna K. F.)), a tym samym przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), powoływana dalej jako "ups", a wynoszące 477 zł. W związku z tym Prezydent [...] rozważył możliwość udzielenia pomocy na podstawie art. 41 pkt 1 ups, tj. specjalnego zasiłku celowego. Powołując się na treść ww. artykułu organ uznał, że z uwagi na znaczne obciążenia finansowe wnioskodawcy zachodzi szczególny przypadek, o jakim mowa w art. 41 ust. 1 ups, jednak uwzględniając możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej, przyznał zasiłek celowy specjalny w kwocie [...] zł. Prezydent zaznaczył, że nie każdy potrzebujący w każdej trudnej sytuacji może uzyskać całkowite spełnienie oczekiwań. W tym miejscu organ podkreślił, że W. F. ma własne możliwości poprawy swojej trudnej sytuacji finansowej poprzez zamianę zajmowanego lokalu na mniejszy, co zmniejszyłoby wydatki na opłaty czynszowe. Odmowa zamiany mieszkania świadczy – zdaniem organu – o niepodejmowaniu przez wnioskodawcę wszystkich możliwych starań zmierzających do poprawy własnej sytuacji finansowej. Po rozpatrzeniu odwołania W. F., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., podzielając w pełni stanowisko organu I instancji. Od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W. F. wskazując, że ze względu na zbyt małe dochody (renta inwalidzka) i całkowitą niezdolność do pracy od 10 lat zmuszony jest korzystać z pomocy społecznej OPS dla [...] w [...]. Pomoc udzielana mu była na różne potrzeby, w tym na spłatę [...]. Jak wskazał skarżący, od "od lutego 2010 r. Ośrodek zaczął zaniedbywać się w swych obowiązkach i przestał regulować moje zobowiązania względem spółdzielni mieszkaniowej", dlatego zaległość w kwocie [...] zł powstała wyłącznie z winy Ośrodka. Następnie W. F. stwierdził, że Kolegium rozpoznało sprawę i wydało decyzję, nie czekając na uzasadnienie odwołania wniesionego w dniu [...] kwietnia 2012 r. Skarżący nie zgodził się ze stwierdzeniem organu, jakoby sprzedaż lub zamiana mieszkania o pow. [...] m², miałyby poprawić jego sytuację finansową, bowiem takie rozwiązanie, z powodów wymienionych w skardze, nie wchodzi w rachubę. Zdaniem skarżącego bezprawiem jest tłumaczenie niewywiązywania się Ośrodka Pomocy Społecznej z ustawowych obowiązków brakiem środków finansowych przeznaczonych na pomoc podopiecznym. Reasumując W. F. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 11, 12 i 13 ups oraz art. 156 § 1 pkt 1 i 7 Kpa i wniósł o wydanie wyroku zobowiązującego Ośrodek do uregulowania zadłużenia [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując sprawę w ramach tak zakreślonej właściwości Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa, skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji bądź stwierdzeniem jej nieważności. Przedmiotowe postępowanie dotyczyło przyznania zasiłku celowego specjalnego z przeznaczeniem na spłatę zaległości [...]. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ups zasiłek celowy może zostać przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie pomocy na podstawie tego przepisu uzależnione jest jednak od spełnienia obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego, wynikającego z art. 8 ust. 1 ups (w przypadku osób samotnie gospodarujących jest to kwota 477 zł – art. 8 ust. 1 pkt 1 ups). Oznacza to, że niezależnie od zaistniałych trudności życiowych, organ przyznający świadczenia z pomocy społecznej obowiązany będzie odmówić przyznania zasiłku celowego osobie samotnie gospodarującej, bądź rodzinie, jeśli jej dochód przekroczy ustawowe kryterium dochodowe. Przekroczenie kryterium dochodowego przez stronę nie oznacza jednak, że nie przysługuje jej już wsparcie państwa w ramach pomocy społecznej. Możliwość taką przewiduje bowiem wprost art. 41 ups, zgodnie z którym osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy, który nie podlega zwrotowi lub zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Przesłanką warunkującą przyznanie pomocy jest jednak znajdowanie się wnioskodawcy w sytuacji szczególnej. Zgodnie zaś z ugruntowanym w tym zakresie orzecznictwem "szczególnie uzasadniony przypadek to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani do zdarzeń nadzwyczajnych" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 164/11). W niniejszej sprawie organy obu instancji ustaliły, że W. F. znacznie przekroczył wskazane wyżej kryterium dochodowe, wynoszące 477 zł. W tej sytuacji prawidłowo rozpoznały wniosek skarżącego o udzielenie pomocy finansowej na spłatę zaległości [...] w oparciu o kryteria określone w powołanym art. 41 ups. Z treści tego przepisu wynika jednak, że organ wydaje decyzję w ramach tzw. "uznania administracyjnego", swobodnie decydując o tym, czy w indywidualnej sprawie wystąpił przypadek uzasadniający przyznanie tej formy świadczenia z pomocy społecznej. Wydana na tej podstawie decyzja musi zostać poprzedzona zebraniem i rozpatrzeniem w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a następnie zostać należycie uzasadniona, a organy obowiązane są dokonać oceny, czy zgłoszona potrzeba uzasadniona jest "szczególnymi okolicznościami", do których powyższy przepis nawiązuje. Aby ocenić, czy wnioskodawca znajduje się w sytuacji uzasadniającej udzielenie mu pomocy niezbędnym jest z kolei przeprowadzenie szczegółowego postępowania dowodowego, a następnie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący dokumentacji zgromadzonej w sprawie (art. 7 i 77 Kpa). Postępowanie dowodowe ma bowiem na celu ustalenie stanu faktycznego, a co za tym idzie prawdy obiektywnej. Kierując się tymi zasadami, po przeanalizowaniu sytuacji osobistej, zdrowotnej i finansowej skarżącego, organy administracji słusznie stwierdziły, że strona spełnia kryteria pomocy w formie zasiłku specjalnego, o którym mowa w art. 41 ups. Tym samym przyznały W. F. zasiłek celowy specjalny na zapłatę [...] w kwietniu 2012 r. w wysokości [...] zł. Przyznaną kwotę organy prawidłowo uzasadniły możliwościami finansowymi Ośrodka Pomocy Społecznej podkreślając, że nie każdy potrzebujący w każdej trudnej sytuacji może uzyskać całkowite spełnienie oczekiwań. Organy administracji muszą mieć bowiem na uwadze ograniczone możliwości finansowe, potrzebę zaspokajania w pierwszej kolejności podstawowych potrzeb życiowych, a w realiach niniejszej sprawy również fakt, że skarżący w tym samym okresie, tj. w kwietniu 2012 r., otrzymał pomoc w postaci dodatku [...], zasiłku celowego w wysokości [...] zł na zakup [...] oraz zasiłku celowego w wysokości [...] zł na częściowe pokrycie opłaty bieżącej za [...]. W opinii Sądu jeszcze jeden aspekt sprawy, na co również zwróciły uwagę orzekające w sprawie organy, wymaga omówienia. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że zgodnie z treścią art. 4 ups osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Nie mogą one poprzestawać na przyjęciu biernej postawy sprowadzającej się tylko do oczekiwania na przyznanie przez organ świadczeń z zakresu pomocy społecznej. Sąd rozpoznający skargę nie kwestionuje trudnej sytuacji materialnej, finansowej i zdrowotnej skarżącego. Jednakże już sama treść skargi świadczy o roszczeniowej postawie wobec organów pomocy społecznej, nie zaś o chęci rozwiązania własnej trudnej sytuacji życiowej. Jak to było wyżej omówione, przyznanie zasiłku celowego specjalnego mieści się w granicach uznania administracyjnego, a nie ustawowego obowiązku organu. Ponadto słusznie Kolegium uznało, że zamiana, sprzedaż bądź częściowy wynajem mieszkania (pow. [...] m²) poprawiłoby sytuację finansową skarżącego i zmniejszyło, bądź całkowicie wyeliminowało zaległości [...]. W ocenie wnioskodawcy żadne z tych rozwiązań nie wydaje się jednak prawidłowe. Jedyne rozwiązanie skarżący upatruje w obowiązku Państwa spłaty całej kwoty zaległości, mimo przyznanego dodatku mieszkaniowego i zasiłku celowego specjalnego na spłatę [...], które niemalże w całości pokryje miesięczną opłatę za zajmowany lokal. Na aprobatę Sądu nie zasługuje również zarzut skargi dotyczący rozpoznania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przedmiotowej sprawy bez oczekiwania na uzasadnienie wniesionego odwołania. Zgodnie bowiem z art. 128 Kpa odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona jest niezadowolona z wydanej decyzji, co w niniejszej sprawie jest bezsporne. Z zasady zaś dwuinstancyjności postępowania (art. 15 Kpa) wynika, że organ odwoławczy zobowiązany jest do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Mając na względzie, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów procedury administracyjnej oraz przepisów prawa materialnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji. ----------------------- 5