I SA/Wa 1631/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Monika Sawa sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) asesor sądowy WSA Kamil Kowalewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 marca 2026 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 13 sierpnia 2025 r. nr 3341/2025 w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość warszawską oddala skargę. Wojewoda Mazowiecki, po rozpatrzeniu odwołania W. P., decyzją z 13 sierpnia 2025 r. nr 3341/2025 utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 10 marca 2023 r. nr 124/SD/2023 orzekającą o odmowie przyznania W. P. odszkodowania za przejętą dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) – dalej zwanego "dekretem" nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], nr hip. [...], w części nieobjętej pkt 1 decyzji Prezydenta m.st. Warszawy nr 370/GK/DW/2007 z 13 listopada 2007 r. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Nieruchomość położona w [...] przy ul. [...], nr hip. [...] objęta została działaniem dekretu. Zgodnie z analizą geodezyjną z 18 maja 2016 r. nieruchomość położona przy ul. [...], nr hip. [...] o pow. 3398,00 m2 obecnie wchodzi w skład działek nr: [...] w części o pow. 34 m2 w obrębie [...], [...] w części o pow. 4 m2 w obrębie [...], 1/3 w części o pow. 204 m2 w obrębie [...], [...] o pow. 576 m2 w obrębie [...], [...] w części o pow. 339 m2 w obrębie [...], [...] w części o pow. 264 m2 w obrębie [...] w tym o pow. 72 m2 pod dawną ul. [...] w części o pow. 1905 m2 w obrębie [...]. Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Grodzkiego w [...] z 27 grudnia 1948 r. tytuł własności przedmiotowego gruntu zapisany był jawnym wpisem na imię E. P. na wniosek z 4 sierpnia 1943 r. 16 lutego 1949 r. do Zarządu Miejskiego w m.st. Warszawie wpłynęło podanie E. P. o przyznanie odpowiedniego co do położenia i powierzchni placu pod zabudowę, w zamian za nieruchomość położoną przy ul. [...] ozn. hip. [...]. Wnioskiem z 20 kwietnia 2015 r. \/\/. P. wystąpił o odszkodowanie za dawną nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], nr hip. [...]. Pismem z 25 stycznia 2022 r. W. P. cofnął wnioski Z. P. z 24 sierpnia 1990 r. i 12 listopada 1990 r. o przywrócenie praw własności nieruchomości oraz podanie, z zastrzeżeniem, aby spadkobiercom dawnego właściciela zwrócono nie odszkodowanie, a nieruchomość. Jak wynika z akt sprawy: - prawomocnym postanowieniem Sądu Powiatowego [....] z [...] lutego 1975 r. sygn. akt [...] spadek po E. P. zmarłym [...] listopada 1974 r. na podstawie ustawy nabyli żona Z. P., syn J. P. i syn W. P., każdy w 1/3 części spadku, - prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego [...] z [...] maja 1993 r. sygn. akt [...] spadek po Z. P. zmarłej [...] września 1992 r. na podstawie ustawy nabyli synowie: J. P. i W. P. po 1/2 części, - umową częściowego działu spadku zawartą w formie aktu notarialnego Rep. [...] z [...] grudnia 2011 r. W. P. w imieniu własnym i W. P. w imieniu J. P. dokonali działu spadków w ten sposób, że wszelkie prawa i roszczenia (z wyłączeniem praw i roszczeń, które dotyczą części dawnej nieruchomości położonej przy ul. [...], która została oddana w użytkowanie wieczyste) nabywa W. P., - aktem poświadczenia dziedziczenia Rep. [...] z [...] lipca 2021 r. spadek po W. P. zmarłym [...] maja 2021 r. na podstawie ustawy nabył syn W. P. w całości. Powyższy akt poświadczenia dziedziczenia został zarejestrowany [...] lipca 2021 r. pod nr [...]. Orzeczeniem administracyjnym z 11 września 1965 r. nr GT.lll-ll-6/S/2/65 Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie odmówiło dotychczasowemu właścicielowi przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu omawianej nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją nr KOC/108/G0/96 z 9 czerwca 1997 r. stwierdziło nieważność ww. orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie, w części dotyczącej nieruchomości skomunalizowanej, tj. odnośnie działki nr [...]. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją nr 05.053-R-301/97 z 14 sierpnia 1998 r. stwierdził nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 11 września 1965 r., w części nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa. Decyzją z 22 grudnia 1999 r. nr 837/ZP/99 Starosta Powiatu Warszawskiego odmówił następcom prawnym dawnego właściciela przyznania prawa własności czasowej części dawnej nieruchomości hip. nr [...] oznaczonej jako część działek nr [...] i nr [...] z obrębu [...] oraz części działki nr [...] z obrębu [...]. Wojewoda Mazowiecki decyzją nr 117/00 z 13 kwietnia 2000 r. uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z 31 lipca 2000 r. nr 886/ZP/2000 Starosta Powiatu Warszawskiego odmówił następcom prawnym dawnego właściciela przyznania prawa własności czasowej do części dawnej nieruchomości hip. nr [...] oznaczonej jako część działek nr [...] i nr [...] z obrębu [...] oraz części działki nr [...] z obrębu [...]. Wojewoda Mazowiecki decyzją nr 60/01 z 9 lutego 2001 r. utrzymał ww. decyzję w mocy. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 lipca 2003 r. sygn. akt l SA 825/01 oddalił skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 9 lutego 2001 r. nr 60/01. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 19 maja 2004 r. sygn. akt l OSK 212/04 uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 października 2004 r. sygn. akt I SA/Wa 962/04 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Mazowieckiego nr 60/01 z 9 lutego 2001 r. i poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu Warszawskiego z 31 lipca 2000 r. nr 886/ZP/2000. Prezydent m.st. Warszawy decyzją nr 370/GK/DW/2007 z 13 listopada 2007 r. ustanowił prawo użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego jako działka nr [...] z obrębu [...] na rzecz W. P. i J. P. oraz odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu oznaczonego jako działka nr [...] z obrębu [...] i działka nr [...] z obrębu [...] stanowiących własność Skarbu Państwa. Decyzją nr 570/GK/DW/2008 z 22 grudnia 2008 r. Prezydent m.st. Warszawy odmówił W. P. i J. P. przyznania prawa użytkowania wieczystego do części gruntu przedmiotowej nieruchomości wchodzącego w skład działki nr [...] z obrębu [...] i nr [...] z obrębu [...]. Decyzją nr 286/GK/DW/2009 z 29 czerwca 2009 r. Prezydent m.st. Warszawy odmówił W. P. i J. P. przyznania prawa użytkowania wieczystego do części gruntu nieruchomości hipotecznej ozn. hip. [...] wchodzącego w skład działki nr [...] z obrębu [...]. Decyzją nr 550/GK/DW/2011 z 30 listopada 2011 r. Prezydent m.st. Warszawy odmówił W. P. i J. P. przyznania prawa użytkowania wieczystego do części gruntu przedmiotowej nieruchomości hipotecznej wchodzącego w skład działki nr [...] z obrębu [...]. Decyzją nr 297/SD/2022 z 6 lipca 2022 r. Prezydent m.st. Warszawy umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie toczące się z wniosku W. P. z 4 marca 2016 r. o zwrot 281 m2 pochodzących z dawnej nieruchomości położonej przy ul. [...], nr hip. [...], oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...], poprzez zmianę decyzji z 13 listopada 2007 r. nr 370/GK/DW/2007 w pkt lll lub wydanie w tym zakresie nowej decyzji o zwrocie ww. gruntu. Decyzjami nr 298/SD/2022 z 6 lipca 2022 r. i nr 668/SD/2022 z 2 grudnia 2022 r. Prezydent m.st. Warszawy umorzył postępowanie wszczęte wnioskami Z. P. z 24 sierpnia 1990 r. i 12 listopada 1990 r. Decyzją nr 124/SD/2023 z 10 marca 2023 r. Prezydent m. st. Warszawy odmówił W. P. przyznania odszkodowania za przejętą dekretem nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], nr hip. [...], w części nieobjętej pkt l decyzji Prezydenta m.st. Warszawy nr 370/GK/DW/2007 z 13 listopada 2007 r. Pismem z 31 marca 2023 r. W. P. złożył odwołanie od ww. decyzji zarzucając organowi I instancji naruszenie: 1) art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez odmowę przyznania odszkodowania w sytuacji, gdy przepis nie wskazuje alternatywy, ale koniunkcję w zakresie przedmiotu odszkodowania, a ponadto nie uzależnia przyznania odszkodowania od złożenia wniosku dekretowego, 2) art. 215 ust. 2 tej ustawy w zw. art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 33 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ust. 1-3 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez błędną wykładnię i uznanie, że stosowanie przepisu ustawy może różnicować obywateli i dyskryminować z uwagi na datę utraty faktycznego możliwości władania nieruchomością, 3) art. 6, art. 8 § 1 i 2, art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i 4 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa) poprzez brak jednoznacznego wykazania i sprzeczne ustalenia zmierzające do odmowy wypłaty odszkodowania w zakresie: a) istnienia na przedmiotowej nieruchomości budynku i jego charakteru (czy było tylko ruiny), b) braku rozróżnienia pomiędzy faktycznym władaniem, a czasowym działaniem firmy w celu usunięcia gruzów z małego fragmentu nieruchomości, c) braku wykazania faktycznego przejęcia nieruchomości, co do całego areału nieruchomości, d) wadliwe ustalenie przeznaczenia nieruchomości, e) brak objęcia przedmiotowej nieruchomości zaświadczeniem lokalizacyjnym nr 570 z 21 lutego 1952 r., f) brak wykazania, że zaświadczenie lokalizacyjne, co do zasady, spełniało wymogi formalne przepisów planistycznych, g) brak dowodu na faktyczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości na Centralny Park Kultury, h) brak ustalenia przeznaczenia nieruchomości przed dniem wejścia w życie dekretu. Wojewoda Mazowiecki decyzją z 13 sierpnia 2025 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 10 marca 2023 r. W uzasadnieniu wskazał, że kwestię odszkodowań za nieruchomości przejęte dekretem reguluje obecnie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.) – dalej zwanej "ugn" zgodnie z którym odszkodowanie może być przyznane za: 1. gospodarstwo rolne, jeżeli poprzedni właściciele lub ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznego władania tym gospodarstwem po 5 kwietnia 1958 r., 2. dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. lub 3. działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu (tj. przed dniem 21 listopada 1945 r.) mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli były właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Wojewoda podkreślił, że przedmiotem decyzji pierwszoinstancyjnej był wniosek W. P. z 20 kwietnia 2015 r. o odszkodowanie. Jak wynika z ww. decyzji ustalając strony postępowania odszkodowawczego prowadzonego w trybie art. 215 ugn organ l instancji, w oparciu o wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 sierpnia 2022 r. sygn. akt l OSK 2034/20 uznał, iż akt notarialny Rep. [...] z [...] grudnia 2011 r. - umowa na mocy której W. P. i J. P. dokonali przeniesienia praw i roszczeń na podstawie działu spadku, nie może wywierać skutków na gruncie postępowań administracyjnych toczących się w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości. W związku z tym organ I instancji stwierdził, że na gruncie przedmiotowej sprawy J. P. jest następcą prawnym dawnego właściciela przedmiotowej nieruchomości. Odnosząc się do powyższego Wojewoda zauważył, że dział spadku stanowi sposób zniesienia wspólności majątku spadkowego pomiędzy spadkobiercami. Podstawowym celem postępowania działowego jest doprowadzenie do tego, aby pomiędzy współspadkobiercami przestała istnieć wspólność wynikająca z dziedziczenia. W niniejszej sprawie w wyniku czynności zawarcia umowy działu spadku osoba powołana do spadku po przeddekretowym właścicielu, tj. W. P. nabył pozostały udział w spadku dotyczący nieruchomości przy ul. [...]. W wyniku tej czynności w ręku osoby powołanej do spadku znalazła się pozostała masa spadkowa po zmarłym przeddekretowym właścicielu w zakresie przedmiotowej nieruchomości. Jednocześnie przystępując do umownego działu spadku J. P. wyzbył się wynikającego ze spadkobrania po zmarłym przeddekretowym właścicielu prawa wynikającego z art. 215 ugn. Nie pozostaje zatem uprawnionym do odszkodowania. Z kolei w wyniku zawarcia umowy działu spadku W. P., będąc spadkobiercą zmarłego przeddekretowego właściciela wstąpił w ogół praw i obowiązków w zakresie przedmiotowej nieruchomości i przysługuje mu uprawnienie do całości odszkodowania za przejęcie nieruchomości w trybie dekretu. Powyższa analiza prowadzi, zdaniem organu odwoławczego, do wniosku, że umowny dział spadku o którym mowa w art. 1037 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. 2024 r. poz. 1237) – dalej zwanego "kc" nie może być postrzegany jako umowa przelewu wierzytelności ujęta w art. 509 kc. Jakkolwiek mimo wyrażenia przez organ l instancji w uzasadnieniu decyzji nr 124/SD/2023 z 10 marca 2023 r. błędnej interpretacji art. 28 kpa w zakresie stron postępowania o odszkodowanie w niniejszej sprawie, zgodnie z którym stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, przepis ten nie został naruszony w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy w zakresie uprawnienia dotyczącego odszkodowania należnego w trybie art. 215 ugn. Rozstrzygniecie bowiem zawarte w decyzji Prezydenta m. st. Warszawy nr 124/SD/2023 z 10 marca 2023 r. w zakresie orzekania dotyczącego ustalenia odszkodowania nastąpiło na rzecz jedynie spadkobiercy po W. P., który w wyniku umownego działu spadku był jedyną osobą uprawnioną do ubiegania się o odszkodowanie w tym trybie. Dalej Wojewoda wskazał, że Prezydent m.st. Warszawy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, badając stan zabudowy na nieruchomości na dzień wejścia w życie dekretu, tj. 21 listopada 1945 r. podniósł, że przedmiotowa nieruchomość w powyższej dacie była zabudowana. Następnie Prezydent m.st. Warszawy powołał się na pogląd znajdujący odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że odszkodowanie może być przyznane albo za dom jednorodzinny w przypadku, gdy nieruchomość była zabudowana w dniu wejścia w życie dekretu albo za działkę niezabudowaną (wyrok WSA z 20 marca 2018 r. sygn. akt l SA/Wa 1011/17, wyrok NSA z 13 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 3326/18). Wojewoda uznał jednak, że Prezydent m.st. Warszawy dokonał błędnej interpretacji art. 215 ust. 2 ugn przez przyjęcie, że przepis ten dotyczy wyłącznie odszkodowania za działkę niezabudowaną. Treść wyroku z 9 czerwca 2022 r. sygn. akt 1232/21 WSA w Warszawie wskazuje, że organ prowadzący postępowanie odszkodowawcze w przypadku działki zabudowanej powinien badać zarówno przesłanki wynikające z art. 215 ust. 2 ugn warunkujące przyznanie odszkodowania za budynek, jak i samą działkę gruntu. Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ l instancji, mimo wyraźnego stanowiska, że odszkodowanie przysługuje albo za dom jednorodzinny w przypadku, gdy nieruchomość była zabudowana w dniu wejścia w życie dekretu, albo za działkę niezabudowaną, zbadał przesłanki przewidziane dla nieruchomości niezabudowanej, jak i zabudowanej. W zakresie badania przesłanek warunkujących odszkodowanie za budynek organ I instancji wskazał, iż jak wynika z treści zarządzenia Zarządu Miejskiego w m.st. Warszawy Wydziału Inspekcji Budowlanej z 27 grudnia 1946 r. na nieruchomości przy ul. [...] znajduje się murowany, 1-piętrowy budynek frontowy, uszkodzony na skutek działań wojennych. Powyższym zarządzeniem wezwano właściciela nieruchomości o adresie [...] do rozbiórki murów zewnętrznych do poziomu chodnika. Z odręcznej notatki znajdującej się na ww. dokumencie wynika, że dom przy ul. [...] jest doszczętnie zburzony, niezamieszkały przez nikogo. Z protokołu oględzin dokonanych na nieruchomości nr [...] przy ul. [...] z 12 grudnia 1946 r. wynika, że na ww. gruncie znajduje się budynek murowany, jednopiętrowy, frontowy o przeznaczeniu fabrycznym. Budynek uszkodzony podczas działań wojennych, wypalony całkowicie, resztki murów wolnostojących. Z pisma z 19 kwietnia 1947 r. Zarządu Miejskiego w m.st. Warszawie Wydziału Inspekcji Budowlanej skierowanego do Pogotowia Budowlanego wynika, że na nieruchomości przy ul. [...] znajdują się wolnostojące mury 1-piętrowego budynku frontowego. Z materiałów inwentaryzacyjnych Biura Odbudowy Stolicy przesłanych przy piśmie Archiwum Państwowego m.st. Warszawy z 4 grudnia 1997 r. wynika, że na nieruchomości o adresie [...] znajdował się budynek murowany, 2-kondygnacyjny, stropy kleina, wyburzony i wypalony, nienadający się do odbudowy. Z pisma nr 2812-Vll-311/47/\NS z 19 kwietnia 1947 r. skierowanego do Centrali Wydziału Inspekcji Budowlanej Pogotowia Budowlanego wynika również, że wobec niemożności ustalenia nazwiska i adresu właściciela nieruchomości przy ul. [...] oraz niezainteresowania się nieruchomością Wydz.A.Nieruch. - Dzielnica Śródmieście prosi o zlecenie Pogotowiu Budowlanemu wykonania rozbiórki zastępczej, z uwagi na zagrożenie bezpieczeństwa publicznego, a mianowicie: wolnostojących murów 1-piętrowego budynku frontowego do poziomu terenu. Pismem z 2 czerwca 1947 r. inż. J. D. przesłał do Wydziału Inspekcji Budowlanej Warszawa - Śródmieście deklarację, jako uprawniony kierownik techniczny robót, jednocześnie komunikując, że 3 czerwca 1947 r. rozpoczęte zostaną roboty rozbiórkowe w domu przy ul. [...] na podstawie zlecenia Warszawskiej Dyrekcji Odbudowy z 16 maja 1947 r. Z pisma Archiwum Państwowego m.st. Warszawy z 10 listopada 1992 r. wynika, że nieruchomość przy ul. [...] nr hip. [...] przed 21 listopada 1945 r. była zabudowana budynkami [...]. Ze znajdującego się w aktach sprawy pisma [...] z 24 marca 1938 r. wynika, że na nieruchomości o adresie [...] była [...]. W ocenie organu I instancji powyższe świadczy, że nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania była zabudowana budynkami o przeznaczeniu fabrycznym, co oznacza, że nie została spełniona przesłanka pozwalająca wypłacić odszkodowanie za dom jednorodzinny. Ponadto wyżej wskazane dokumenty potwierdzają, iż znajdujące się na przedmiotowej nieruchomości budynki zostały rozebrane jeszcze przed wydaniem orzeczenia przez Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 11 września 1965 r. Nr GT.11l-ll-6/S/2/65 o odmowie dotychczasowemu właścicielowi przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu omawianej nieruchomości. W związku z powyższym nie mogły one przejść na własność państwa po 5 kwietnia 1958 r., ponieważ w tej dacie już ich nie było. W ocenie organu I instancji oznacza to, że nie została spełniona przesłanka dotycząca przejścia budynku na własność Państwa po 5 kwietnia 1958 r. Powyższa okoliczność zdaniem organu l instancji wyklucza możliwość przyznania odszkodowania za budynki znajdujące się na gruncie przedmiotowej nieruchomości. Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 1 dekretu z dniem jego wejścia w życie, tj. z dniem 21 listopada 1945 r. na własność ówczesnej gminy m.st. Warszawy przechodziły jedynie grunty nieruchomości warszawskich. Natomiast na podstawie art. 5 dekretu budynki i inne przedmioty znajdujące się na przejętych gruntach pozostały własnością dotychczasowych właścicieli, o ile przepisy szczególne nie stanowiły inaczej. W konsekwencji nieruchomości budynkowe stanowiły odrębny od gruntu przedmiot własności należący do dotychczasowych właścicieli. Z przepisów tych wynika, że budynki na gruntach, które przeszły na własność gminy, pozostają własnością dotychczasowych właścicieli (art. 5 dekretu) dopóki nie zostanie wydane orzeczenie, o którym mowa w art. 7 dekretu, tj. rozstrzygające wniosek o przyznanie prawa do gruntu lub do końca upływu terminu do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu. Zgodnie z art. 6 ust. 1 dekretu gmina m.st. Warszawy mogła wyznaczyć właścicielowi przedmiotów znajdujących się na gruncie, który przeszedł na własność gminy i został przez nią objęty w posiadanie, stosowny termin dla zabrania tych przedmiotów. W razie bezskutecznego upływu terminu własność tych przedmiotów przechodziła na gminę m.st. Warszawy. Zgodnie natomiast z ust. 2 tego artykułu ust. 1 nie stosuje się do budynków, z wyjątkiem budynków zniszczonych, które według orzeczenia władzy budowlanej, ze względu na stan zniszczenia, nie nadają się do naprawy i powinny ulec rozbiórce. Wojewoda wskazał, że art. 8 dekretu stanowi, że budynki przechodziły na własność gminy, jeśli dotychczasowym właścicielom odmówiono przyznania prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do przejętego gruntu. Dotychczasowi właściciele tracili prawo do budynku zarówno w razie niezłożenia lub nieprawidłowego złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu, o którym mowa w art. 7 dekretu, jak i w razie odmownego rozpatrzenia takiego wniosku. Gmina była wówczas zobowiązana wypłacić właścicielowi ustalone w myśl art. 9 dekretu, odszkodowanie za budynki, nadające się do użytkowania lub naprawy. Wyznacznikiem uznania pozostałości budynku zniszczonego na skutek działań wojennych za budynek dekretowy była jego kwalifikacja, co do możliwości jego naprawy lub konieczności rozbiórki dokonywana przez władzę budowlaną na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny. W niniejszej sprawie, jak to wynika z materiałów dowodowych pozyskanych przez organ l instancji, ruiny budynków zniszczonych na skutek działań wojennych znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości oznaczone były w kategorii zniszczeń liczbą CVII, tj. budynek zniszczony całkowicie. Z materiałów inwentaryzacyjnych Biura Odbudowy Stolicy przesłanych przy piśmie Archiwum Państwowego m.st. Warszawy z 4 grudnia 1997 r. wynika, że na nieruchomości o adresie [...] znajdował się budynek nienadający się do odbudowy. Z pisma nr 2812-Vll-311/47/WS z 19 kwietnia 1947 r. skierowanego do Centrali Wydziału Inspekcji Budowlanej Pogotowia Budowlanego wynika, iż rozbiórka budynku do poziomu terenu powinna nastąpić, z uwagi na zagrożenie bezpieczeństwa publicznego. Pismem z 2 czerwca 1947 r. poinformowano, iż rozpoczęte zostaną roboty rozbiórkowe w domu przy ul. [...] na podstawie zlecenia Warszawskiej Dyrekcji Odbudowy z 16 maja 1947 r. W związku z powyższym Wojewoda uznał, że w dniu wejścia w życie dekretu, tj. 21 listopada 1945 r. budynek zlokalizowany na gruncie przy ul. [...] nie stanowił budynku w rozumieniu art. 5 dekretu, z uwagi na jego kwalifikacje do rozbiórki, ze względu na całkowite zniszczenie i brak możliwości odbudowy. Mając na uwadze m.in. przedstawioną wyżej skalę zniszczeń budynku posadowionego przy ul. [...] będących wynikiem działań wojennych, nie można uznać, aby przedmiotowa nieruchomość była zabudowana, na dzień wejścia w życie dekretu budynkami w rozumieniu art. 5 dekretu. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że w tym zakresie Prezydent m.st. Warszawy dokonał błędnej analizy stanu faktycznego nieruchomości. Nie mniej jednak w niniejszej sprawie, gdyby zniszczony na skutek działań wojennych budynek znajdujący się na gruncie przy ul. [...] wchodził w zakres pojęcia budynku w rozumieniu art. 5 dekretu, to i tak nie ziściłaby się przesłanka warunkująca przyznanie odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 ugn, ponieważ budynek nie istniał już po 5 kwietnia 1958 r. Wojewoda podał, że jak wynika ze znajdujących się w aktach zdjęć lotniczych i opracowania fotogrametrycznego z 31 stycznia 2023 r. ruiny budynku zniszczonego w skutek działań wojennych zostały rozebrane przed 5 kwietnia 1958 r., co wyklucza możliwość jego przejścia na własność Państwa po tej dacie. Z materiału dowodowego wynika także, iż budynek znajdujący się na przedmiotowej nieruchomości przed wejściem w życie dekretu miał charakter budynku fabrycznego co wyklucza także spełnienie przesłanki zabudowy jednorodzinnej na tym terenie. Przechodząc do prawidłowości orzeczenia przez organ l instancji o odmowie ustalenia odszkodowania za część gruntową nieruchomości Wojewoda zauważył, że organ l instancji, odnosząc się do kwestii sposobu zabudowania nieruchomości wskazał, iż zabudowa przemysłowa zlokalizowana na przedmiotowym gruncie wykluczała możliwość przeznaczenia gruntu opisanego w art. 215 ust. 2 ugn pod budownictwo jednorodzinne, nawet jeżeli w Planie Ogólnym z 1931 r., co wynika z dołączonego do akt pisma z Archiwum Państwowego z 10 listopada 1992 r., nieruchomość położona przy ul. [...], ozn. hip. [...] znajdowała się w strefie [...], w której obowiązywała zabudowa zwarta o maksymalnej ilości kondygnacji dla strefy [...], dla strefy [...] oraz 50% powierzchni zabudowania. Odnosząc się do powyższego organ odwoławczy wskazał, iż takie stanowisko jest sprzeczne z ugruntowaną linią orzeczniczą m.in. zaprezentowaną w wyroku z 24 października 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 712/08 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 sierpnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1993/07. Wojewoda stwierdził, że dla oceny, czy nieruchomość przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne miarodajny jest stan wynikający z Ogólnego Planu Zabudowania Warszawy z 1931 r., wydanego na podstawie art. 23-28 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz.U. Nr 23, poz. 202 ze zm.) i zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych 11 sierpnia 1931 r. ( zob. m.in. wyrok NSA z 9 maja 2007 r. sygn. akt I OSK 615/06, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 19 lipca 2016 r. sygn. akt Kp 3/15). Przy czym wskazania omawianego planu, co do przeznaczenia nieruchomości oznaczały wielkości progowe, a zatem bez naruszenia planu możliwe było realizowanie budynków o parametrach mniejszych. W planie tym nie było zakazu realizacji budownictwa jednorodzinnego. Przy braku takiego zakazu należało dokonać wykładni planu z uwzględnieniem ówczesnych uwarunkowań i wyjaśnić, czy w owym czasie na obszarze jego obowiązywania faktycznie dopuszczano zabudowę jednorodzinną (wyrok NSA z 9 maja 2007 r. sygn. akt l OSK 615/06, wyrok NSA z 9 lutego 2007 r. sygn. akt I OSK 479/06). Biorąc powyższe pod uwagę Wojewoda uznał, że przedmiotowa nieruchomość gruntowa mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a zatem spełnia pierwszą przesłankę umożliwiającą przyznanie odszkodowania za działkę budowlaną, gdyż jak to wynika z powyższej analizy Planu nieruchomość mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Analiza art. 215 ust. 2 ugn odnoszącego się do przesłanki w zakresie części gruntowej prowadzi do wniosku, iż przy jej ocenie należy brać pod uwagę przeznaczenie w obowiązującym planie nieruchomości, nie zaś faktyczne zagospodarowanie terenu. Oznacza to, iż organ I instancji dokonał błędnej interpretacji art. 215 ust. 2 ugn, co skutkowało niewłaściwą oceną przesłanki planistycznej wynikającej z powołanego przepisu, w wyniku czego doszło do naruszenia przez organ l instancji art. 215 ust. 2 ugn w tym zakresie. W przedmiocie spełnienia drugiej przesłanki wynikającej z art. 215 ust. 2 ugn czyli utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością organ l instancji wskazał, że zgodnie z pismem datowanym na 18 lipca 1950 r. nr L.dz.PB/3982/50/U Wydział Polityki Budowlanej przekazał w zarząd i użytkowanie Wydziałowi Gospodarki Komunalnej z przeznaczeniem pod [...] tereny nieruchomości warszawskich położonych na obszarze zawartym między [...], granicą terenów [...] przy terenach [...], [...]. Zgodnie z § 1 ust. 1 zarządzenia Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 23 maja 1952 r. (opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia 25 czerwca 1952 r. Nr 7, poz. 32-33) utworzono w Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie "Zarząd Inwestycji [...]". Według § 2 tego zarządzenia do zakresu działania Zarządu należało pełnienie funkcji inwestora bezpośredniego i nadzór nad wykonawstwem inwestycji, m.in. [...]. Zarządzenie to, jak wskazano w § 7, weszło w życie z dniem podpisania, z mocą obowiązującą od 1 stycznia 1952 r. Ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia lokalizacyjnego nr [...] z 21 lutego 1952 r. wynika, że Prezydium Rady Narodowej w Warszawie Oddział Planu Miasta wyraziło zgodę na lokalizację szczegółową Centralnego Parku Kultury na Powiślu dla Dyrekcji Budowy Parków Kultury na terenie zawartym między [...], granicą [...]. W toku postępowania organ pozyskał opinię geodezyjną z 4 października 2021 r., która zawiera wykreślenie granic nieruchomości na szkic nr [...] stanowiący załącznik do zaświadczenia lokalizacyjnego nr [...] z 21 lutego 1952 r. ustalającego lokalizację szczegółową [...]. Autor opinii podkreślił, że powyższe zaświadczenie obejmuje całą opiniowaną nieruchomość. Z akt sprawy nie wynika, aby powołane wyżej zaświadczenie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego wobec powyższego nie można stwierdzić, iż zostało wydane w sposób nieprawidłowy. W ocenie organu l instancji na objęcie nieruchomości pod [...] wskazuje również Plan Dzielnic Centralnych m.st. Warszawy wykonany w 1955 r. przez Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, którego kopia znajduje się w aktach sprawy. Jak wskazał organ I instancji teren nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego został tam zaznaczony jako obszar zielony, wchodzący w skład tegoż parku. Teren ten ponadto, jako część [...], widnieje również w późniejszych planach sporządzonych w latach 60-tych (chociażby w Planie z 1963 r. czy też z 1964 r.). Realizację parku na terenie nieruchomości będącej przedmiotem postępowania potwierdza również Plan Warszawy z 1958 r. Organ l instancji podkreślił, że wydawcą powyższych planów jest Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, a więc podmiot powołany do tworzenia tego rodzaju opracowań. Powyższe pozwala przyjąć, iż dane zawarte w ww. planie są wiarygodne, tym bardziej, że korespondują ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Organ I instancji podniósł, że informacje zawarte w ww. planach są odzwierciedleniem stanu rzeczywistego zagospodarowania terenu (np. ulic, parków, placów itp.). Organ prowadzący postępowanie dotarł również do dokumentacji dotyczącej realizacji [...] w postaci harmonogramu robót inwestycyjnych na terenie [...] z maja 1953 r. oraz sprawozdania z wykonania prac z maja 1953 r. W powyższych dokumentach określono granice inwestycji [...] zawartej pomiędzy: [...] oraz granicą [...]. W ocenie organu I instancji wskazana siatka ulic potwierdza, iż przedmiotowa nieruchomość znajdowała się na terenie objętym inwestycją. Na kontynuację prac związanych z realizacją [...] w kolejnych latach wskazuje również harmonogram robót inwestycyjnych z marca 1954 r. oraz sprawozdanie z ich wykonania z marca 1954 r. W celu potwierdzenia powstania [...] na terenie przedmiotowej nieruchomości organ I instancji zlecił uprawnionemu geodecie wykreślenie jej granic na zdjęcia lotnicze pozyskane z Wojskowego Biura Historycznego, wykonane w latach: 1953,1955,1960. Powyższe zdjęcia z zaznaczonymi granicami nieruchomości nr hip. [...] stanowią załączniki do opinii geodezyjnej z 4 października 2021 r. wykonanej przez geodetę uprawnionego mgr inż. A. K. W ocenie organu l instancji okoliczność realizacji celu publicznego w postaci parku na przedmiotowej nieruchomości wynika również z opracowania fotogrametrycznego (opisu) zdjęć lotniczych wykonanego na zlecenie organu przez mgr. inż. P. F. z 31 stycznia 2023 r. W podsumowaniu powyższej opinii wskazano, że ze zdjęcia z 1953 r. wynika, że część przedmiotowej nieruchomości o pow. 72 m2 jest zajęta pod ul. [...], natomiast pozostała część o pow. 3.326 m2 została zidentyfikowana jako gruzowisko po zniszczonych budynkach. Opisując zdjęcia z 1955 i 1960 r. autor opinii wskazał, że teren o pow. 72 m2 jest zajęty pod ul. [...], natomiast pozostała część o pow. 3.326 m2 została zidentyfikowana jako obszar zajęty pod teren zieleni publicznej – [...]. Opisując zdjęcie z 1955 r. wskazano również, że obszar oznaczony w opinii jako B został uporządkowany i wyrównany, a na nieruchomości nie widać już gruzowisk, czy pozostałości po ruinach. Autor opinii wskazuje, że na nieruchomości znajduje się roślinność trawiasta, alejki na etapie budowy oraz obiekty, które są prawdopodobnie workami z ziemią. Wskazano również, że w obrębie nieruchomości widoczne są nowo nasadzone drzewa. Oceniając powyższy materiał dowodowy i wskazania organu I instancji Wojewoda uznał, że poprzedni właściciel został pozbawiony faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością, co najmniej w lipcu 1955 r., na skutek zagospodarowania terenu pod zieleń publiczną i ul. [...]. Powyższe potwierdza także analiza treści planu o nazwie [...] z 6 lutego 2024 r. dołączona do akt postępowania odwoławczego przy piśmie z 13 lutego 2024 r. Urzędu m.st. Warszawy Biura Spraw Dekretowych. Jak wynika z powołanej analizy planu [...] przedmiotowa nieruchomość znajduje się w na terenie zieleni częściowo urządzonej. Mimo niepozyskania przez organ I instancji dokumentów dotyczących budowy ul. [...] na odcinku wchodzącym w skład przedmiotowej nieruchomości, to jej istnienie potwierdza analiza biegłego fotogrametry. Całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego stanowił podstawę do przeprowadzenia przez organ prowadzący postępowanie oceny, czy dana okoliczność została udowodniona. Z kolei zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza spełnienia przez dawnego właściciela przesłanek wynikających z art. 215 ugn. Istotna dla niniejszej sprawy okoliczność, nie została udowodniona w zgromadzonym materiale dowodowym. Zatem organ I instancji rozpatrujący wniosek z 20 kwietnia 2015 r. nie mógł wydać innej decyzji, jak tylko orzekającej o odmowie przyznania odszkodowania. Wojewoda podkreślił, że negatywna przesłanka w postaci pozbawienia faktycznej możliwości władania działką przed 5 kwietnia 1958 r. może być dostatecznie zobiektywizowana w zasadzie wyłącznie poprzez ustalenie o objęciu faktycznego, rzeczywistego władztwa przez państwo (wyrok NSA z 1 kwietnia 1999 r. sygn. akt IV SA 614/97). Chodzi tu o faktyczne przejęcie władztwa, a nie o objęcie w posiadanie w rozumieniu dekretu. Zdjęcia lotnicze wskazują, iż na przedmiotowej nieruchomości przed 5 kwietnia 1958 r. zostały podjęte konkretne działania faktyczne uniemożliwiające choćby potencjalną możliwość faktycznego władania przez dawnego właściciela przedmiotową nieruchomością. Zdaniem organu odwoławczego wyżej przywołane dokumenty dowodzą, że okoliczności związane z przeznaczeniem nieruchomości pod park publiczny nie mogły zaistnieć bez pozbawienia byłych właścicieli władania nieruchomością przy ul. [...]. Tym bardziej, iż powołana w treści decyzji opinia fotogrametryczna potwierdza, iż na przedmiotowej nieruchomości przed newralgiczną datą z art. 215 ugn znajdowała się zieleń urządzona oraz ul. [...]. Fakt późniejszej, tj. po 5 kwietnia 1958 r. realizacji innych elementów na przedmiotowej nieruchomości związanych ze zmianami urbanistycznymi, nie powoduje przywrócenia możliwości faktycznego korzystania z tej części nieruchomości, która jak wynika z materiału dowodowego została, co najmniej w roku 1955 zajęta pod realizację [...] i w roku 1955 zawierała elementy charakterystyczne dla parku. Wojewoda wskazał, że organ l instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyjął błędną wykładnię art. 215 ust. 2 ugn, iż odszkodowanie w trybie tego przepisu przysługuje wyłącznie za dom, gdyż grunt przeszedł na własność Państwa bez odszkodowania oraz, że odszkodowanie dotyczy tylko działki niezbudowanej w dacie wejścia w życie dekretu, jak również niewłaściwie ocenił charakter budynku znajdującego się na przedmiotowym gruncie w zakresie art. 5 dekretu, dokonał także błędnej analizy w zakresie pierwszej przesłanki dotyczącej odszkodowania za grunt dotyczącej przeznaczenia działki pod budownictwo jednorodzinne. Nie mniej jednak organ l instancji merytorycznie ocenił jedną z przesłanek wynikającą z art. 215 ust. 2 ugn dla działki z uwzględnieniem wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, tj. utraty możliwości faktycznego władania nieruchomością przez dawnego właściciela po 5 kwietnia 1958 r. Wydał rozstrzygnięcie z którego wynika, jakimi przesłankami się kierował oraz wyjaśnił okoliczności, które za takim rozstrzygnięciem przemawiają, w zakresie badania przesłanek wynikających z art. 215 ust. 2 ugn dla działki. W niniejszej sprawie mimo negatywnej oceny w zakresie charakteru budynku zlokalizowanego na gruncie przy ul. [...] w rozumieniu art. 5 dekretu, poddane zostały analizie także przesłanki do odszkodowania za budynek. Okoliczności powołane w tym zakresie wskazują, że w sytuacji uznania w niniejszej sprawie budynków zniszczonych na skutek działań wojennych znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości za spełniające przesłanki z art. 5 dekretu również wykluczone byłoby przyznanie odszkodowania za część budynkową. Z kolei gramatyczna wykładania art. 215 ugn prowadzi do wniosku, że odszkodowanie przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione łącznie wszystkie przewidziane w nim przesłanki. Stwierdzenie braku jednej z tych przesłanek uniemożliwia przyznanie odszkodowania. Podsumowując, w świetle przedstawionych argumentów, za pozbawione usprawiedliwionych podstaw Wojewoda uznał zarzuty wskazane w odwołaniu. Zdaniem organu odwoławczego organ l instancji zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ocenił właściwie i szczegółowo. Wyjaśnił motywy jakimi kierował się przy rozstrzyganiu sprawy. Stan faktyczny niniejszej sprawy wskazuje bowiem, iż odszkodowanie za przedmiotowy grunt nie może zostać przyznane w sytuacji, gdy choćby jedna z przesłanek wynikających z art. 215 ugn nie została spełniona, co w niniejszej sprawie miało miejsce. Od decyzji Wojewody Mazowieckiego z 13 sierpnia 2025 r. W. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z decyzją Prezydenta m.st. Warszawy nr 124/SD/2023 z 10 marca 2023 r. i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego załatwienia w celu rzetelnego rozpoznania ze wskazaniem wytycznych do dalszego postępowania oraz wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie następujących przepisów: 1) art. 215 ust. 2 ugn poprzez bezpodstawną odmowę zastosowania, a z ostrożności naruszenie logicznej wykładni przepisów prawa - argumentum a maiori ad minus, co skutkowało naruszeniem prawa własności i dowolnym uznaniem braku podstaw do odszkodowania za co najmniej część nieruchomości; 2) art. 6, art. 8 § 1 i 2, art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i 4, art. 80 oraz art. 84 § 1 kpa poprzez brak wskazania daty utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością, także co do działki drogowej, a więc ustalenia daty rzeczywistego władztwa przez Państwo. Zdaniem skarżącego dowodem na utratę faktycznej możliwości władania nie mogą być pisma, akty prawne, czy zdjęcia lotnicze; 3) art. 107 § 3 kpa poprzez brak logicznego uzasadnienia dla spełnienia przesłanki pozbawienia faktycznego władania nieruchomością oraz odniesienia się do zarzutów wskazanych w odwołaniu, w tym w szczególności wykazania, co uniemożliwiało dawnym właścicielom władanie nieruchomością. Organ nie wskazał dowodu na faktyczne przejęcie nieruchomości przez Państwo. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji Wojewody Mazowieckiego stanowił art. 215 ust. 2 ugn. Zgodnie z tym przepisem przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego. Z powyższego przepisu wynika, że odszkodowanie przysługuje za: 1) jedną działkę gruntu - zabudowaną bądź niezabudowaną, jeżeli: a) przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, b) poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po 5 kwietnia 1958 r.; 2) jeden dom, jeżeli: a) przed wejściem w życie dekretu był to dom jednorodzinny, b) przeszedł na własność państwa po 5 kwietnia 1958 r. Jeżeli chodzi o grunt trzeba wskazać, że przesłanka pozbawienia byłego właściciela bądź jego następcy prawnego władania ma charakter szczególny. Art. 215 ust. 2 ugn, to przepis przejściowy, a zatem musi być wykładany precyzyjnie. W przepisie tym zaś - w odniesieniu do byłych właścicieli lub ich następców prawnych - zostało zawarte sformułowanie: "zostali pozbawieni", a nie "utracili", czy "nie mają", albo "nie dysponują". Poza tym w przepisie tym przewidziano, że chodzi o "faktyczną możliwość władania", a nie "władanie", czy "posiadanie". Powyższe oznacza, że: 1) przesłanka ta ma charakter przesłanki dotyczącej sfery faktów, ponieważ w postępowaniu odszkodowawczym nie do ocenia się legalności zdarzenia lub ciągu różnych zdarzeń opisanych jako "pozbawienie faktycznej możliwości władania"; 2) przepis ten uznaje za istotne zdarzenia, ale tylko te mające miejsce w okresie po 5 kwietnia 1958 r. lub przed tą datą, Przy czym nie chodzi o wskazanie okoliczności istniejącej według stanu na konkretną datę (dzień). Takie ustalenie (konkretnej daty pozbawienia konkretnej osoby możliwości władania działką i jednego zdarzenia wywołującego ten stan) byłoby po upływie wielu lat trudne do udowodnienia. Zatem zakładając racjonalność prawodawcy należało przyjąć, że chodzi o wykazanie ciągu różnych zdarzeń, które w powiązaniu ze sobą pozwolą na ustalenie, że w pewnym przedziale czasowym zdarzenie to miało miejsce; 3) pozbawienie uprawnionych faktycznej możliwości władania działką następowało na skutek pozbawienia ich tego przez inny podmiot, a nie na skutek własnego działania. W założeniu zaś ustawodawcy chodziło o podmiot instytucjonalny (organ administracji państwowej, jednostkę organizacyjną realizującą cel publiczny), a nie, np. o pozbawienie kogoś posiadania przez osobę fizyczną (posiadacza samoistnego działającego w złej wierze), która wbrew woli właściciela dokonuje zaboru jego mienia; 4) pozbawienie uprawnionego władania należało rozumieć jako pozbawienie samej tylko możliwości zamanifestowania na gruncie fizycznej obecności połączonej z preferowaną przez tę osobę aktywnością prywatną, z wyłączeniem innych osób, a nie o pozbawienie uprawnionego efektywnego korzystania z gruntu; 5) nie można utożsamiać możliwości samego fizycznego wstępu w 1958 r. przeddekretowego właściciela gruntu (jego następców prawnych) na teren konkretnej nieruchomości warszawskiej (np. z tej racji, że nie był on ogrodzony) z możliwością faktycznego nim władania. Zdaniem Sądu faktyczna możliwość władania gruntem przez osoby uprawnione w określonym wyżej przedziale czasowym (uprawniająca do odszkodowania) polegała natomiast na tym, że pomimo komunalizacji (w 1945 r.), a następnie upaństwowienia gruntów warszawskich (w 1950 r.), część dawnych ich właścicieli miała nadal te grunty w swojej potencjalnej dyspozycji, jeszcze 5 kwietnia 1958 r. Osoby te miały wówczas realną możliwość korzystania z takiego gruntu, z wyłączeniem innych osób. Ustawodawca zdawał sobie bowiem sprawę z tego, że w stosunku do części gruntów warszawskich władze Warszawy, po wejściu w życie dekretu, nie przejawiały żadnej formy zainteresowania danym gruntem, nie miały pomysłu na zagospodarowanie danej przestrzeni terenu i w związku z tym nie podejmowały żadnych działań związanych z ich wykorzystaniem, np. na cele budowy, czy urządzenia tzw. urządzeń komunalnych, cele infrastrukturalne, czy cele użyteczności publicznej. Z tego względu możliwość uzyskania odszkodowania za grunt warszawski została zarezerwowana tylko dla opisanej wyżej kategorii osób (dawnych właścicieli i ich następców prawnych) za to, że władze Warszawy, a potem Państwo mimo, że uzyskały prawo do gruntu, to nie wykonywały postanowień dekretu poprzez określone działania z zakresu gospodarki terenami, budownictwa, itd. (zwłaszcza wynikające z planów zagospodarowania przestrzennego, narodowych planów gospodarczych). Odnosząc te rozważania do realiów niniejszej sprawy trzeba wskazać, że trafnie uznał Wojewoda Mazowiecki, że w niniejszej sprawie nie należy się odszkodowanie za przeddekretowy budynek posadowiony na nieruchomości ozn. hip. nr [...]. Jak wynika z materiałów zgromadzonych w aktach sprawy (jasnoniebieski segregator – k.500, 501, 505, 509, 542, 543) zabudowa istniejąca przed wojną na spornym gruncie przy ul. [...] została w czasie działań wojennych całkowicie zniszczona i wypalona doszczętnie (kategoria zniszczeń VI i VII). Po zakończeniu wojny na spornym gruncie znajdował się budynek 1-piętrowy, frontowy, murowany o przeznaczeniu fabrycznym (protokół oględzin komisji budowlanej Wydziału Inspekcji Budowlanej Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy z 12 grudnia 1946 r.). Kierownik techniczny robót inż. J. D. skierował do Wydziału Inspekcji Budowlanej Dzielnicy Warszawa–Śródmieście (wpływ: 2 czerwca 1947 r.) pismo z tej samej daty informujące, że 3 czerwca 1947 r. będą rozpoczęte roboty rozbiórkowe domu przy ul. [...]. Z opinii fotogrametrycznej z 31 stycznia 2023 r. wynika, że w 1953 r. na spornym gruncie (część oznaczona lit. B) znajduje się gruzowisko po dawnej zabudowie (str. 4 opinii). Także w operacie szacunkowym z 18 października 2019 r. rzeczoznawca majątkowy, ustalając stan nieruchomości hipotecznej [...] na dzień 21 listopada 1945 r. odwołał się do zdjęcia lotniczego z 1945 r. obejmującego teren przedmiotowej nieruchomości wskazując, że zabudowa tej nieruchomości i sąsiednie ulice uległy całkowitemu zniszczeniu (pkt 6.6.3. operatu). Zatem art. 215 ust. 2 ugn nie mógł mieć zastosowania, skoro powojenny budynek miał charakter przemysłowy, a nie jednorodzinny. Ponadto po zakończeniu II Wojny Światowej (na terytorium Polski) nie nadawał się do naprawy i został rozebrany przed 1954 r. Nie mógł zatem, jako odrębna nieruchomość budynkowa, przejść na własność Państwa po 5 kwietnia 1958 r. Zgodzić należało się z Wojewodą Mazowieckim, że w niniejszej sprawie nie należało się wnioskodawcy odszkodowanie także za sam grunt nieruchomości ozn. hip. nr [...], w części obejmującej obecne działki nr: [...]. Z materiałów załączonych do opinii geodezyjnej z 4 października 2021 r. oraz zalegających w jasnoniebieskim segregatorze – k.500, 501, 505, 509, 542, 543 wynika, że sporny grunt położny był pomiędzy ul. [...] (zachód) i ul. [...] (wschód). Jeżeli chodzi o kierunki północ –południe grunt hipoteczny nr [...] znajdował się na poziomie ul. [...] (północ) i ul. [...] (południe) na prawo od tych ulic (pomiędzy ul. [...] – północ i ul. [...] – południe). 18 lipca 1950 r. Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie Wydział Polityki Budowlanej przekazało w zarząd i użytkowanie Wydziałowi Gospodarki Komunalnej teren z przeznaczeniem pod [...], Teren obejmował sporny grunt. Zawierał się pomiędzy: [...] (pismo z 18 lipca 1950 r.). 21 lutego 1952 r. sporny teren znalazł się w granicach lokalizacji [...], zawartego pomiędzy: [...] (zaświadczenie o lokalizacji szczegółowej nr [...] i szkic lokalizacyjny nr [...]). Inwestycja miała być realizowana przez Dyrekcję Budowy [...]. Z czasopisma "Życie Warszawy" z [...] stycznia 1954 r. – artykułu pt. "[...]" wynika, że na terenie przy ul. [...] i ul. [...] w maju tego roku miały być oddane do użytku urządzenia zabawowe i wypoczynkowe dla dzieci. W tymże roku planowane było także urządzenie terenów zielonych w rejonie ul. [...] (m.in. usunięcie gruzu, zbudowanie placyków, dróg i alejek, zasadzenie drzew i krzewów). Jak wynika z publikacji pt. "[...] (1949-1956)" autorstwa J. Z., Warszawa 2009 [...] oficjalnie został otwarty [...] r. Plan Dzielnic Centralnych m.st. Warszawy z 1955 r. autorstwa Państwowego Przedsiębiorstwa Wydawnictw Kartograficznych ukazuje, że w kwartale ulic: [...] istnieje teren zielony będący elementem [...]. Z opinii fotogrametrycznej z 31 stycznia 2023 r. w której fotogrametra opisał zdjęcie lotnicze z 1955 r. (w wysokiej czytelności wykonane późną wiosną lub latem) wskazano, że część oznaczona lit. A spornej nieruchomości (72 m2) znajdowała się wówczas w granicach chodnika ul [...]. Z kolei większy teren oznaczony lit. B (3.326 m2) był już uporządkowany, nie było gruzowiska i ruin, teren został wyrównany. Na gruncie była zieleń trawiasta, częściowo z niedawno zasianą roślinnością i zarysy alejek, prawdopodobnie na etapie budowy, w południowej części gruntu składowane były prawdopodobnie worki z ziemią. W obrębie całej nieruchomości widoczne były nowo nasadzone drzewa pojedyncze i tworzące skupiska. Biegły stwierdził, że jest to teren urządzonej zieleni publicznej zrealizowany w ramach projektu budowy [...]. Trafnie zatem orzekł Wojewoda Mazowiecki, że przedmiotowa nieruchomość już co najmniej w 1955 r., a więc przed 5 kwietnia 1958 r. była przeznaczona na cele publiczne, ogólnodostępne, w części drogowe – chodnik ul. [...] oraz rekreacyjno-wypoczynkowe – teren zielony [...]. W tej sytuacji E. P. (przedekretowy właściciel spornego gruntu) nie został pozbawiony faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością po 5 kwietnia 1958 r., ponieważ już przed tą datą teren ten utracił status terenu prywatnego wobec którego E. P., choćby potencjalnie, mógł zamanifestować władanie z wyłączeniem osób trzecich. Jeżeli chodzi o kwestię oceny skutków dokonanego częściowego działu spadku pomiędzy W. P., a J. P. (umowa z [...] grudnia 2011 r. Rep. [...]) Sąd – mając na uwadze stanowisko zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwałach o sygn. akt I OPS 1/22 i I OPS 1/23 - stanął na stanowisku, że w zakresie oceny statusu strony postępowania odszkodowawczego (aspekt administracyjnoprawny) J. P. nie utracił swoich praw z art. 28 kpa w zw. z art. 215 ust. 2 ugn (jako następca prawny poprzedniego właściciela) bowiem na gruncie postępowania administracyjnego jest nadal spadkobiercą dziedziczącym po E. P. (przeddekretowym właścicielu nieruchomości) i dlatego miał prawo uczestniczyć w postępowaniu odszkodowawczym. Inaczej natomiast należało podejść do kwestii zbycia przez J. P. udziału spadkowego w zakresie praw i roszczeń do przedmiotowej nieruchomości, poza prawami i roszczeniami dotyczącymi gruntu oznaczonego jako działka nr [...] (aspekt cywilnoprawny). Zdaniem Sądu w tym zakresie umowa częściowego działu spadku jest skuteczna (brak dowodu na to, że umowa ta jest nieważna lub bezskuteczna na gruncie prawa cywilnego) i dlatego prawidłowo Prezydent m.st. Warszawy odmówił tylko W. P. prawa do odszkodowania, skoro tenże jest dalszym spadkobiercą E. P. (ma status strony postępowania odszkodowawczego w rozumieniu art. 28 w zw. z art. 215 ust. 2 ugn), a dodatkowo skutecznie nabył w spadku po W. P. (także spadkobiercy E. P.) prawa i roszczenia do spornej nieruchomości i w ten sposób stał się jedynym uprawnionym, który mógł domagać się odszkodowania za przejęcie przez Państwo spornej nieruchomości. Sąd dostrzegł to, że J. P. nie był adresatem decyzji Wojewody Mazowieckiego. Jednakże na etapie postępowania sądowego uczestnik postępowania J. P. reprezentowany przez W. P. nie podniósł zarzutu pozbawienia go, jako strony, udziału w postępowaniu odszkodowawczym. Mając zatem na uwadze to, że to strona rozporządza swoimi prawami procesowymi oraz to, że naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy odszkodowawczej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 i art.120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.