I SA/Wa 1632/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie NSA Anna Łukaszewska - Macioch asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Agnieszka Kozik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany lub uchylenia decyzji o odszkodowaniu 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA/Wa 1632/05 UZASADNIENIE Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...], którą odmówił zmiany lub uchylenia własnej decyzji z dnia [...] stycznia 2005 r., nr [...]. Z ustaleń organu wynika, że Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2004 r. stwierdzającą, że decyzja Naczelnika Gminy M. z dnia [...] października 1987 r. o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości o pow. [...], położonej w S., oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej własność M. T., została wydana z naruszeniem prawa. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. odmówił przyznania odszkodowania z tytułu szkody poniesionej wskutek wydania z naruszeniem prawa decyzji Naczelnika Gminy M. z dnia [...] października 1987 r. M. T. złożyła wniosek o zmianę lub uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2005 r. na podstawie art. 154 kpa i art. 155 kpa. Wnioskodawczyni wskazała, że organ administracji wydając decyzję na podstawie art. 160 § 4 kpa powinien ustalić wysokość odszkodowania za szkodę, którą poniosła w skutek wydania z naruszeniem prawa decyzji Naczelnika Gminy M. z dnia [...] października 1987 r. Art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692) uchylił m.in. art. 160 kpa z dniem 1 września 2004 r. Jednakże zgodnie z art. 5 ustawy do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem 1 września 2004 r. stosuje się przepis art. 160 kpa, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 września 2004 r. W związku z powyższym decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2005 r. została wydana na podstawie art. 160 § 4 kpa. W sprawach o odszkodowanie na podstawie art. 160 § 1 kpa przepis § 4 tego artykułu przewiduje jednoinstancyjny tryb postępowania administracyjnego, polegający na wydaniu na żądanie strony decyzji odszkodowawczej - pozytywnej lub negatywnej - przez organ administracji publicznej, który stwierdził nieważność decyzji z powodu naruszenia art. 156 § 1 kpa albo stwierdził w myśl art. 158 § 2 kpa, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 kpa. Wraz z wydaniem decyzji odszkodowawczej - pozytywnej lub negatywnej - kończy się postępowanie w trybie administracyjnym. Decyzja orzekająca o odszkodowaniu nie podlega zaskarżeniu w toku instancji administracyjnych, zaś decyzja odmowna lub budząca niezadowolenie strony, co do przyznanego odszkodowania upoważnia stronę do wniesienia powództwa do sądu powszechnego w terminie podanym w art. 160 § 5 kpa. Zgodnie z art. 160 § 5 kpa, strona niezadowolona z decyzji odszkodowawczej, wydanej przez organ administracji publicznej wymieniony w art. 160 § 4 kpa, może wnieść powództwo do sądu powszechnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia jej decyzji w sprawie, o czym strona zostaje pouczona w decyzji. Jeżeli zatem do oceny prawidłowości decyzji wydanej przez organ administracji, w trybie art. 160 kpa właściwy jest sąd powszechny, to należy uznać, że organ administracji nie jest uprawniony do zmiany lub uchylenia tej decyzji na podstawie art. 154 kpa, bowiem prowadziłoby to do wydania przez organ administracyjny rozstrzygnięć w sprawach należących do właściwości sądu powszechnego. Decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2005 r. zawierała pouczenie, że stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia służy prawo wniesienia powództwa do sądu powszechnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. Zgodnie z nim, jeżeli strona nie zgadza się z rozstrzygnięciem decyzji organu centralnego odmawiającym przyznania odszkodowania z tytułu poniesionej szkody wskutek wydania z naruszeniem prawa decyzji Naczelnika Gminy M. z dnia [...] października 1987 r., to winna w terminie wskazanym w pouczeniu wnieść stosowne powództwo do sądu powszechnego. Jeżeli tego nie uczyniła, to nie ma obecnie możliwości w trybie administracyjnym uchylenia lub dokonania zmiany decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2005 r. na podstawie przepisu art. 154 kpa. Organ także wskazał, że w niniejszej sprawie nie będzie miał zastosowania przepis art. 155 kpa, który dotyczy jedynie sytuacji, gdy strona nabyła prawo na mocy weryfikowanej decyzji, bowiem decyzja z dnia [...] stycznia 2005 r., odmawiająca przyznania odszkodowania, nie tworzy dla strony praw nabytych. W skardze na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2005 r. M. T. wniosła o rozpatrzenia skargi "z punktu widzenia zasadności" jej roszczeń o odszkodowanie. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, lecz z innych względów niż powołano w jej treści. Słusznie organ orzekający w niniejszej sprawie stwierdza, że decyzja wydana w kwestii odszkodowania na podstawie art. 160 § 1 kpa nie podlega zaskarżeniu w toku instancji administracyjnych, zaś strona niezadowolona z decyzji odszkodowawczej wydanej przez organ administracji publicznej, wymieniony w art. 160 § 4 kpa mogła wnieść powództwo do sądu powszechnego w trybie określonym w art. 160 § 5 kpa. Jednakże w rozpoznawanej sprawie skarżąca M. T. złożyła wniosek o zmianę lub uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2005 r. na podstawie art. 154 i art. 155 kpa. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 kpa należy do nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego. Tak więc wniosek M. T. nie stanowi odwołania uruchamiającego postępowania odwoławcze w trybie zwykłym zaskarżenia decyzji, uregulowanym w art. 127 kpa. Powszechnie przyjmowany zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie pogląd, że postępowanie określone w art. 160 § 4 i 5 kpa jest postępowaniem jednoinstancyjnym, w którym nie ma postępowania odwoławczego, nie stoi w sprzeczności z poglądem, że weryfikacja decyzji wydanej w tym postępowaniu może nastąpić w trybie nadzwyczajnym. Należy bowiem mieć na uwadze stanowisko wyrażone w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 1999 r., sygn. akt OPS 12/99 (opublik. ONSA 2000 z. 2, poz. 47), w której powołując się na art. 184 Konstytucji, stwierdzono, że w przypadkach przekazywania do właściwości sądów powszechnych określonych spraw, które w pierwszej fazie załatwiane są przez organy administracyjne, właściwość sądu administracyjnego jest wyłączona tylko w takim zakresie, w jakim sąd powszechny może przejąć sprawę do rozpoznania. Według wyroku NSA z dnia 26 września 1996 r. (sygn. akt IV SAB 84/96 - niepublik) dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności takiej decyzji z powodu wad, o których mowa w art. 156 § 1 kpa. W wyroku NSA z 19 listopada 1996 r., sygn. akt IV SA 781/95 (niepublik.) Sąd stwierdza, że nie jest wyłączona droga postępowania przewidzianego w art. 156-159 kpa również w odniesieniu do tych decyzji, dla których nie przewiduje się trybu postępowania odwoławczego w postępowaniu administracyjnym, jak to ma miejsce w przypadku decyzji określonych w art. 160 kpa. Również w wyroku NSA z dnia 23 maja 2001 r., sygn. akt IV SA 660/01 (niepublik) Sąd stwierdził, że decyzja wydana na podstawie art. 160 kpa nie podlega zaskarżeniu w administracyjnym toku instancji, co nie wyłącza możliwości domagania się przez stronę jej oceny w postępowaniu nadzwyczajnym. Skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego reprezentowane w powołanych wyżej orzeczeniach. W konsekwencji więc tego stanowiska należy stwierdzić, że dopuszczalna jest weryfikacja ostatecznej decyzji wydanej przez organ administracji publicznej w wyniku postępowania określonego w art. 160 § 4 i 5 kpa przy zastosowaniu trybu określonego w art. 154 kpa, o co wnosiła w niniejszej sprawie skarżąca M. T.. Rozpoznając więc wniosek M. T., złożony w trybie art. 154 kpa organ rozstrzygnie o zasadności tego wniosku w świetle przesłanek wzruszenia ostatecznej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2005 r. określonych w tym przepisie. Należy natomiast zgodzić się ze stanowiskiem organu, że w niniejszej sprawie nie może mieć zastosowania tryb weryfikacji decyzji, przewidziany w art. 155 kpa, gdyż charakter decyzji z dnia [...] stycznia 2005 r. wyklucza możliwość zastosowania tego przepisu. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.