I SA/Wa 1632/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.) Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta O. z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., po rozpoznaniu odwołania A. N. od decyzji Burmistrza Miasta O. z [...] czerwca 2009 roku w sprawie zmiany decyzji własnej z dnia [...] października 2008 r. poprzez uchylenie zasiłku rodzinnego na dziecko M. N. od dnia 1 września 2008 r. i uchylenia zasiłku rodzinnego na dziecko P. P. od dnia 14 listopada 2008 roku , Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. działając na mocy art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej jako kpa, w związku art. 1, 3 pkt 15a, 16, 24, art. 5 ust. 1 i 4a, 21 ust. 1, 23a ust. 2, 3, 5, 6, art. 24 ust. 1 i 2 oraz art. 32 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006, Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz § 15 ust 8 i § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne ( Dz. U. Nr 105 poz. 881 ze zm.) dalej rozporządzenie, uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej uchylenia zasiłku na P. P. od dnia 14 listopada 2008 r. i w tym zakresie orzekło o przyznaniu zasiłku rodzinnego A. N. na P. P. w wysokości [...] złotych miesięcznie od 1 września do 30 listopada 2008 roku, a w pozostałej części utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ I instancji wyjaśnił, iż decyzja powyższa wydana została po uzyskaniu informacji z [...] Centrum Polityki Społecznej z której wynika, że w przedmiotowej sprawie odnośnie dziecka M. N. od dnia [...] marca 2008 r. to jest od dnia podjęcia przez jego ojca B. N. pracy w [...] będą miały zastosowanie przepisy koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Nadto odnośnie P. P. podniesiono, iż z dniem 14 listopada 2008 r. to jest z dniem uprawomocnienia się orzeczenia sądu o zniesieniu separacji pomiędzy A. i B. N. do członków rodziny zaliczony został B. N., a do dochodu rodziny zaliczono jego średnie miesięczne dochody, co spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego pozwalającego na korzystanie z zasiłku rodzinnego. Od powyższej decyzji A. N. złożyła odwołanie kwestionując uznanie B. N. za członka rodziny w okresie w jakim pozostawała z nim w prawnie orzeczonej separacji czyli od [...] lutego do 14 listopada 2008 roku i uchylenie zasiłku na M. N. w tym okresie. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję w części dotyczącej M. N. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, iż w świetle ustalenia, że w sprawie niniejszej mają zastosowanie w stosunku do świadczeń na rzecz M. N. przepisy koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od dnia podjęcia legalnego zatrudnienia przez B. N. w [...], a więc od [...] marca 2008 r. organ I instancji miał obowiązek zastosowania art. 23a ust. 5 cyt. ustawy zgodnie z którą w przypadku ustalenia, że mają zastosowanie przepisy koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia , w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie. W takim przypadku decyzję wydaje na podstawie art. 21 ustawy marszałek województwa - art. 23a ust. 6 ustawy. Organy obu instancji nie są uprawnione do merytorycznego badania słuszności ustaleń poczynionych przez marszałka województwa i nie mogą wypowiadać się odnośnie pozostawania B. N. w strukturze rodziny w trakcie trwania sądowej separacji, bowiem jedynym właściwym do wydania decyzji w sytuacji nabycia uprawnień przez B. N. do świadczeń rodzinnych w [...] stał się Marszałek Województwa [...]. Odnośnie zmiany decyzją II instancji okresu przyznania zasiłku rodzinnego na P. P. podniesiono w szczególności, iż z dniem 14 listopada 2008 roku t.j. dniem uprawomocnienia się postanowienia sądu o zniesieniu separacji do rodziny odwołującej się dołączył B. N. w związku z czym do dochodu dotychczas trzyosobowej rodziny należało dodać dochody B. N. , gdyż zgodnie z art. 5 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu prawo do zasiłku ustala się na podstawie dochodu rodziny powiększonego o uzyskany dochód, a zgodnie z § 18 ust. 1 rozporządzenia w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny. Po dodaniu dochodu B. N. do dochodów rodziny odwołującej się - w skali miesiąca - i podzieleniu przez nową liczbę członków rodziny dochód ten wynosił nie mniej niż [...] zł i przekraczał kryterium ustawowe 504 zł na członka rodziny, pozwalające na skorzystanie z przedmiotowego świadczenia. W związku z tym organ I instancji mógł zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych bez zgody strony uchylić ostateczną decyzję , gdyż uległa zmianie sytuacja rodzinna i dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Błędnie organ I instancji zmienił zakres przyznania zasiłku dla P. P. , bowiem prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek do końca okresu zasiłkowego - art. 24 ust. 1 i 2 ustawy. Zmiana decyzji polegająca na modyfikacji okresu zasiłkowego winna odbywać się poprzez przysługiwanie uprawnienia do końca miesiąca kalendarzowego w którym zaistniała przesłanka do zmiany decyzji. Zatem, gdy uzyskał dochód z dniem [...] marca 2008 roku, ale dołączył do rodziny 14 listopada 2008 roku, to utrata prawa do zasiłku rodzinnego nastąpiła z pierwszym dniem miesiąca po zdarzeniu polegającym na zwiększeniu się członków rodziny i dodaniu dochodu B. N. do dochodu rodziny, co skutkuje w/w zmianą decyzji odnośnie świadczenia dla P. P. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła A. N. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji w części dotyczącej uchylenia zasiłku rodzinnego na M. N. od dnia 1 września 2009 roku i orzeczenie, że zasiłek rodzinny na M. N. uchyla się z dniem 14 listopada 2009 roku, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów art. 7, 77 kpa przez błędną analizę zgromadzonego materiału dowodowego oraz przepisów art. 23a oraz art. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Podniosła w szczególności, iż organy nie uwzględniły faktu przebywania przez nią w prawnie orzeczonej separacji od [...] lutego do dnia 14 listopada 2008 r. kiedy to miała status osoby samotnie wychowującej dziecko, a wówczas dochody rodziców nie są sumowane. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W sprawie niniejszej Burmistrz Miasta O. przyznał skarżącej zasiłek rodzinny w okresie od 1 września 2008 r. do 31 sierpnia 2009 r. na rzecz M. N. po [...] zł miesięcznie oraz P. P. po [...] zł miesięcznie wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Pismem z dnia 18 grudnia 2008 r. skarżąca poinformowała organ o rezygnacji z zasiłku na syna z dniem 30 listopada 2008 roku wobec faktu, iż jej mąż od dnia [...] marca 2008 roku pracuje w [...] i tam będzie ubiegał się o zasiłek rodzinny na syna, wskazała też, iż [...] października 2008 zniesiono separację jej małżeństwa a postanowienie w tej sprawie uprawomocniło się 14 listopada 2008 r. Postanowieniem z dnia [...] maja 2009 roku organ I instancji orzekł o wznowieniu postępowania zakończonego decyzją z [...] października 2008 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, 149 § 1 kpa wobec faktu, iż :1) mają zastosowanie przepisy koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od dnia podjęcia legalnego zatrudnienia przez męża skarżącej, 2) organem właściwym do rozstrzygnięcia sprawy jest Urząd Marszałkowski w [...], 3) od 14 listopada 2008 roku uległ zmianie skład rodziny - Sąd orzekł o zniesieniu separacji w związku z czym zmieniła się sytuacja dochodowa. Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 roku ten sam organ wskazując jako podstawę prawną przepisy art. 104, 163 kpa w związku z art. 3 pkt 15a i pkt 24, art. 4, 5, 6 ust. 1 , art. 20, 21 ust. 1, 23a ust. 1- 3, 5 oraz art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006, Nr 139, poz. 992 ze zm.), § 15 ust 8 i § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne ( Dz. U. Nr 105 poz. 881 ze zm.) zmienił decyzję z [...] października 2008 r. w ten sposób, że uchylił zasiłek na P. P. od dnia 14 listopada 2008 oraz na M. N. od dnia 1 września 2008 r. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, który skład orzekający w sprawie niniejszej w pełni podziela, iż przepis art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych stanowi samodzielną podstawę, bez konieczności odwoływania się do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, do dokonania zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej w razie zaistnienia okoliczności objętych jego dyspozycją. Nie można dowolnie zmieniać stosowanych trybów i po wznowieniu postępowania postanowieniem z [...] maja 2009 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa przejść do trybu określonego w przepisach art. 163 kpa i art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podnieść także należy, iż decyzja administracyjna nie może zostać jednocześnie zmieniona i uchylona, a takie rozstrzygnięcie zawiera osnowa decyzji z [...] października 2008 roku utrzymana częściowo w mocy przez decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. Tym samym i decyzja ostateczna dotknięta jest tymi samymi nieprawidłowościami. Kolejnym kluczowym problemem w sprawie niniejszej, którego organy dostatecznie nie ustaliły i nie rozważyły, a powołując się na nieprawdziwy fakt i wadliwie interpretując przepisy prawa materialnego podjęły nieprawidłowe rozstrzygnięcia jest kwestia właściwości organu do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. Poza sporem pozostaje, iż w sprawie niniejszej mają zastosowanie przepisy koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego uprawniające do działania marszałka województwa, którym jest w realiach tego postępowania Marszałek Województwa [...]. Przede wszystkim wskazać należy, iż w zakresie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego istnieją dwie sytuacje faktyczne rozróżniane w ustawie. Pierwsza z nich ma miejsce wówczas, gdy członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych przebywa poza granicami Polski , w państwie w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego - art. 23 a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych , druga zaś, gdy wyjazd członka rodziny do takiego państwa następuje po wydaniu przez organ właściwy decyzji o przyznaniu świadczeń rodzinnych - art. 23 a ust. 2 w/w ustawy. W obu wypadkach organ właściwy przekazuje sprawę marszałkowi, który ustala czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji - art. 23 a ust. 3 ustawy. Pozytywna odpowiedź na to pytanie rodzi odpowiednio skutki w postaci wydania decyzji za cały okres - art. 23 a ust. 4 albo za okres od dnia powstania uprawnienia do świadczenia w innym państwie , wtedy zaś organ właściwy wydaje decyzję uchylającą prawo do świadczeń od tego dnia - art. 23 a ust. 5 i 6. W niniejszej sprawie wbrew twierdzeniom organów nie mamy do czynienia z drugą z opisanych sytuacji, gdyż mąż skarżącej nie wyjechał z Rzeczypospolitej Polskiej po wydaniu decyzji przez organ właściwy. Skarżąca oświadczyła bowiem, że jej mąż B. N. podjął pracę w [...] z dniem [...] marca 2008 r. zaś organy obu instancji nie poczyniły w tym zakresie odmiennych ustaleń. Jednocześnie wniosek o przyznanie prawa do przedmiotowych świadczeń skarżąca złożyła 22 sierpnia 2008 roku. Nie można zatem twierdzić jak to czynią organy I i II instancji, iż do wyjazdu B. N. doszło po wydaniu decyzji. Skoro wyjazd miał miejsce przed wydaniem decyzji z [...] października 2008 roku, to nie doszło do spełnienia przesłanki z art. 23 a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych do którego odwołuje się ust. 5 tego przepisu. Właściwym do wydania decyzji jest więc marszałek województwa, co wynika wprost z dyspozycji art. 23 a ust. 4, a nie właściwy organ o którym mowa w ust. 5 i na który to przepis powołują się organy obu instancji przy wydawaniu decyzji w przedmiotowej sprawie. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w pkt 1 wyroku. Orzeczenie jak w pkt 2 wydano w oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a.