I SA/Wa 1634/17

WyrokWSA w Warszawie2017-11-23

Skład orzekający: Bożena Marciniak, Elżbieta Lenart, Gabriela Nowak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez jednego ze współwłaścicieli lub spadkobierców nieruchomości zabużańskiej wszczyna postępowanie administracyjne również w stosunku do pozostałych współwłaścicieli lub spadkobierców, nawet jeśli nie złożyli oni wniosku w ustawowym terminie?
Ratio decidendi
Złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez jednego ze współwłaścicieli lub spadkobierców nieruchomości zabużańskiej w terminie określonym w ustawie wszczyna postępowanie administracyjne również w stosunku do wszystkich pozostałych uprawnionych. Organ ma obowiązek ustalić z urzędu wszystkie strony postępowania i umożliwić im aktywny udział, nawet jeśli nie złożyli oni indywidualnego wniosku lub złożyli go po terminie. Uchwała składu siedmiu sędziów NSA w sprawie I OPS 3/17 jest wiążąca dla sądów administracyjnych.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która uchyliła decyzję Wojewody odmawiającą H. S. i J. W. potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami RP i umorzyła postępowanie w I instancji. Skarżący domagali się potwierdzenia prawa do rekompensaty za udział we współwłasności nieruchomości należącej do D. W. i Z. W. Wnioskodawcy zarzucili organom naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w szczególności błędne ustalenie, że wniosek złożony przez jednego ze spadkobierców nie obejmuje pozostałych uprawnionych.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w części dotyczącej umorzenia postępowania w I instancji oraz zasądził od Ministra solidarnie na rzecz H. S. i J. W. zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Lenart WSA Gabriela Nowak Protokolant referent Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2017 r. sprawy ze skargi H. S. i J. W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej umorzenia postępowania w I instancji; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji solidarnie na rzecz H. S. i J. W. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2017 r., nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2017 r., nr [...], odmawiającą H. S. i J. W. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości we L. przy ul. [...], województwo [...] w udziale we współwłasności przysługującym D. W. i w całości umorzył w tym zakresie postępowanie w I instancji. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli H. S. i J. W.. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z [...] grudnia 2008 r. H. S., J. W. oraz M. W. wystąpiły o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej we L. przy ulicy [...] należącej do G. i M. W. albo M. i E. W. albo E. W.. Pismem z [...] maja 2014 r. Wojewoda [...] przekazał wniosek H. S., J. W. i M. W. z [...] grudnia 2008 r. Wojewodzie [...] do rozpoznania zgodnie z właściwością. Wnioskiem z [...] czerwca 2014 r. pełnomocnik J. W. wystąpił do Wojewody [...] o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we L. ul. [...], woj. [...] należący do Pana M. W. powołując się na art. 2 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. Pismem z [...] czerwca 2015 r. J. W., na podstawie art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., wskazał H. S. jako osobę, którą ma otrzymać w całości przypadającą mu część rekompensaty za nieruchomość pozostawioną we L. przy ulicy [...] przez rodzeństwo D. W. i Z. W.. Decyzją z [...] czerwca 2015 r., [...], Wojewoda [...] odmówił H. S. i J. W. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. W. nieruchomości we L. przy ulicy [...], woj. [...]. Decyzją z [...] sierpnia 2015 r., [...], Minister Skarbu Państwa uchylił w całości ww. decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Pismem z [...] listopada 2016 r. J. W. zgłosił udział w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem H. S. i J. W. z [...] grudnia 02008 r. oraz cofnął swój wniosek z [...] czerwca 2014 r. wnosząc o umorzenie postępowania w sprawie. Decyzją z [...] grudnia 2016 r. [...], Wojewoda [...] umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we L., ul. [...], woj. [...], wobec J. W.. Decyzją z [...] marca 2017 r., [...], Wojewoda [...] odmówił H. S. i J. W. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości we L. przy ulicy [...], woj. [...] w udziale we współwłasności przysługującym D. W.. Powodem wydania decyzji odmownej był brak wskazania współwłaściciela przez drugiego współwłaściciela, o którym mowa w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. oraz wniosku o rekompensatę złożonego przez D. W. lub J. W. w terminie określonym w art. 5 ww. ustawy. Organ podniósł, iż uznanie wskazania z dnia [...] maja 2015 r. J. W. na H. S. byłoby naruszeniem przesłanki wynikającej z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. gdyż potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, a wnioskodawca uprawniony jest do skutecznego wszczęcia postępowania jedynie w zakresie uprawnień jakie posiada. Odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...] złożyli H. S. i J. W.. Decyzją z [...] czerwca 2017 r., nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2017 r., nr [...], i w całości umorzył w tym zakresie postępowanie w I instancji. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, iż nieruchomość pozostawiona stanowiła współwłasność D. W. i Z.W., którzy w związku z II wojną światową utracili prawo własności nieruchomości i nie mogli w żaden sposób realizować praw i obowiązków współwłaścicieli nieruchomości. Minister podniósł, iż każdy z dawnych współwłaścicieli nieruchomości zabużańskiej mógł samodzielnie dochodzić realizacji prawa do rekompensaty w granicach swego udziału w dawnym prawie własności albo w zakresie udziałów także innych dawnych współwłaścicieli w przypadku wskazania przez pozostałych współwłaścicieli (por. wyrok NSA z 1 czerwca 2016 r., I OSK 2151/14). W ocenie organu, w przedmiotowym postępowaniu istnieje rozdzielność praw dwóch współwłaścicieli pozostawionej nieruchomości czyli D. W. i Z. W.. Zakres ubiegania się o prawa wynikające z danego udziału we współwłasności dotyczy również ich spadkobierców. W aktach brak jest wniosku D. W. i J. W. o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Wniosek z dnia [...] grudnia 2008 r. został złożony tylko przez spadkobierców Z. W. tj. H. S. działającą w imieniu własnym oraz J. W. i M. W.. Tym samym, brak jest podstaw do objęcia postępowaniem udziału przypadającego po D. W.. Ponadto, w aktach brak jest wskazania dokonanego przez D. W. jako współwłaściciela nieruchomości na rzecz jakiejkolwiek z osób oraz brak pełnomocnictw do reprezentowania jej w zakresie ubiegania się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Natomiast wskazanie dokonane na rzecz H. S. przez J. W. z dnia [...] maja 2015 r. nie może być uznane, gdyż postępowanie prowadzone jest tylko w udziale we współwłasności przysługującym po Z. W.. Minister nie podzielił stanowiska wnioskodawców, iż wniosek z [...] grudnia 2008 r. można rozszerzyć na część dotyczącą współwłasności D. W. (por. wyrok WSA w Warszawie z 15 marca 2013 r., I SA/Wa 2041/12). Niezłożenie przez D. W., jak i J. W., wniosku o rekompensatę w terminie skutkuje, w ocenie organu odwoławczego, brakiem możliwości potwierdzenia prawa do rekompensaty w udziale we współwłasności, który przysługiwał D. W.. Znajdujące się w aktach zgłoszenie J. W. do udziału w postępowaniu dotyczy zaś tylko postępowania prowadzonego w zakresie udziału we współwłasności po Z. W.. Natomiast wniosek pełnomocnika J. W., został złożony po terminie wyznaczonym przez ustawę, tj. w dniu 23 listopada 2016 r. Organ wskazał, iż złożenie wniosku przez jednego ze współwłaścicieli lub jego spadkobierców nieruchomości pozostawionej nie może mieć mocy wiążącej wobec pozostałych współwłaścicieli (spadkobierców), gdyż naruszyło by to zasadę zawartą w art. 198 Kodeksu cywilnego. Zatem, bezwzględnym warunkiem wszczęcia postępowania w sprawie jest złożenie przez osobę współwłaściciela danego udziału lub jego następców prawnych wniosku w terminie wskazanym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. (wyrok NSA z 1 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 2372/12). W konsekwencji, skoro D. W. i jej następca prawny nie złożyli wniosku, to nie byli stronami postępowania przed organem I instancji. To oznacza, iż organ ten nie powinien w stosunku do nich prowadzić tego postępowania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w części, to jest w zakresie w jakim umorzono postępowanie w I instancji, wnieśli H. S. i J. W., zarzucając jej naruszenie: I. prawa procesowego mogącego mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to: 1) art. 138 § 1 pkt 2 kpa poprzez umorzenie postępowania w I instancji w całości zamiast przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia albo zamiast zmiany decyzji i przyznania prawa do rekompensaty za udział w pozostawionej nieruchomości, przypadający J. W., 2) art. 10 i art. 61 § 4 kpa poprzez niezapewnienie J. W. czynnego udziału w każdym stadium postępowania, zwłaszcza, że organ co najmniej od 2013 r. był w posiadaniu postanowienia spadkowego po M. W., na podstawie którego powinien ustalić i zawiadomić wszystkie strony o toczącym się postępowaniu; 3) art. 7, 77 § 1 i 80 kpa poprzez: a) błędne ustalenie, iż H. S. nie objęła swym wnioskiem całej nieruchomości pozostawionej, a postępowanie wszczęte przez nią dotyczy wyłącznie udziału po Z. W., podczas gdy wniosek inicjujący niniejsze postępowanie obejmował swym żądaniem nieruchomość pozostawioną przez G. i M. W. albo M. i E. W. albo E. W. i nie został ograniczony wyłącznie do udziału po Z. W., zwłaszcza iż w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd zgodnie; z którym złożenie wniosku w terminie przez jednego uprawnionych odnosi skutek wobec pozostałych albowiem w sprawach zabużańskich mamy do czynienia z jednością materiałnoprawną wniosku; b) niepoczynienie żadnych ustaleń w zakresie złożenia ewentualnego wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez D. W. na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów, a w konsekwencji uznanie, że D. W. nigdy takiego wniosku nie złożyła; c) nieustalenie przez organ, czy wnioskodawczyni nie działała również w imieniu J. W., albowiem ten dokonując wskazania jej osoby oświadczeniem z [...] maja 2015 r., a następnie przyłączając się do sprawy pismem z [...] listopada 2016 r., zatwierdził tym samym, iż H. S. działała w jego imieniu, zwłaszcza, że spadek po M. W. został stwierdzony dopiero w 2013 roku; II. Naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, a to: a) art. 3 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. poprzez błędną wykładnię, że złożenie wniosku przez jednego ze współwłaścicieli nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP bądź spadkobierców właściciela takiej nieruchomości nie powoduje automatycznie wszczęcia postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty na rzecz pozostałych współwłaścicieli nieruchomości bądź ich spadkobierców, podczas gdy prawidłowa wykładnia art. 5 ust. 2 ustawy prowadzi do konkluzji, iż złożenie wniosku o potwierdzenie przyznania prawa do rekompensaty w terminie do 31 grudnia 2008 r. przez jednego ze spadkobierców jest wystarczające do prowadzenia postępowania wobec wszystkich spadkobierców, nawet tych, którzy takiego wniosku nie złożyli lub złożyli go z uchybieniem terminu; b) art. 3 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy poprzez jego błędną wykładnię sprowadzającą się do stwierdzenia, że oświadczenie J. W. wskazujące H. S. jako osobę uprawnioną do rekompensaty nie może być uznane, podczas gdy z ww. przepisów nie wynika, aby dla skuteczności "wskazania" niezbędnym było aby osoba "wskazująca" złożyła w terminie do dnia 31 grudnia 2008 roku c) art. 7 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy poprzez błędną ich wykładnię, iż postępowanie prowadzone jest tylko w udziale we współwłasności przysługującym po Z. W. albowiem zarówno D. W. jak i J. W. nie złożyli wniosku do dnia 31 grudnia 2008 roku, a w konsekwencji umorzenie postępowania w I instancji, w sytuacji gdy we wniosku z [...] grudnia 2008 roku H. S. wniosła o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości położonej we L. przy ul. [...], a nie udziału w tej nieruchomości, w sytuacji gdy to uprawniony do rekompensaty decyduje, czy w ogóle wystąpić z wnioskiem. Wskazując na powyższe, skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organu II instancji w zaskarżonym zakresie i w tym zakresie przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia. W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Pismem procesowym z 7 listopada 2017 r. skarżący wskazali na uchwałę składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętą w dniu 9 października 2017 r., sygn. akt I OPS 3/17. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, iż skarga H. S. i J. W. zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja, w zakresie w jakim umarza postępowanie w I instancji, została wydana z naruszeniem prawa. Postępowanie w sprawie toczyło się na podstawie przepisów ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t. jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 2042, ze zm. ), zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, w przypadku gdy nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej były przedmiotem współwłasności, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim współwłaścicielom, spełniającym wymogi określone w art. 2, albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych współwłaścicieli. Z kolei w ust. 2 tego przepisu wskazano, iż w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2. Natomiast art. 5 ust. 1 ustawy stanowi, iż potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Stosownie do art. 5 ust. 2 ustawy, wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w przypadkach, o których mowa w art. 3, składa współwłaściciel lub spadkobierca, lub wskazana osoba uprawniona do rekompensaty. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, iż nieruchomość pozostawiona stanowiła współwłasność D. W. i Z. W., którzy nabyli ją w drodze dziedziczenia po zmarłym, w dniu [...] września 1943 r. we L., M. W. (postanowienie Sądu Rejonowego [...] z [...] lutego 2013 r., sygn. akt [...]). Bezsporne jest również, iż w dniu [...] grudnia 2008 r. spadkobierczynie Z. W. – H. S., J. W. i M. W. - wystąpiły z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej we L. przy ulicy [...] należącej do G. i M. W. albo M. i E. W. albo E. W..po G. i M. W. albo M. i E. W. albo E. W.. W ocenie organu odwoławczego, powyższy wniosek spadkobierczyń jednego ze współwłaścicieli nieruchomości pozostawionej uruchomił postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty wyłącznie w udziale przypadającym po Z. W.. Organ uznał, iż złożenie wniosku przez jednego ze współwłaścicieli lub jego spadkobierców nie może mieć mocy wiążącej wobec pozostałych współwłaścicieli (spadkobierców), gdyż naruszyłoby to zasadę zawartą w art. 198 Kodeksu cywilnego. Skoro drugi współwłaściciel nieruchomości D. W., a także jej spadkobierca J. W., nie złożyli wniosku w terminie, to nie mogą oni brać udziału w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem spadkobierców Z. W., a wobec tych spadkobierców należy prowadzić postępowanie odrębne. Organ stwierdził również, iż skoro postępowanie prowadzone jest tylko w udziale we współwłasności przypadającym po Z. W., to nie może być uznane za skuteczne wskazanie dokonane na rzecz H. S. przez J. W. w dniu [...] maja 2015 r. Z takim stanowiskiem organu nie można się zgodzić. Skoro postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było na podstawie przepisów ustawy z 8 lipca 2005 r., to kwestia współwłasności przedmiotowej nieruchomości i ustalenie kręgu stron postępowania zainicjowanego wnioskiem H. S., J. W. i M. W. powinny być rozważane na gruncie przepisów ww. ustawy. W tym miejscu wskazać trzeba, że 9 października 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę o sygn. akt I OPS 3/17. W ww. uchwale NSA stwierdził, że złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego również w stosunku do wszystkich pozostałych uprawnionych w rozumieniu art. 3 tej ustawy. W uzasadnieniu ww. uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wszystkie uwarunkowania materialnoprawne i proceduralne prowadzą do stanowiska, według którego składając wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty współwłaściciel albo jeden ze spadkobierców powoduje wszczęcie postępowania, w rozumieniu art. 61 § 1 K.p.a., nie tylko w sprawie przysługującego mu, w fazie realizacji, udziału w prawie do rekompensaty, ale wszczęcie postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty przysługującego wszystkim współwłaścicielom albo wszystkim spadkobiercom. Jeżeli kilku osobom przysługuje uprawnienie wynikające z norm prawa materialnego tj. z przepisów art. 3 ust. 1 albo art. 3 ust. 2, zdanie pierwsze w związku z art. 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty, osoby te (współwłaściciele albo spadkobiercy właściciela pozostawionej poza obecnymi granicami RP nieruchomości) występują wobec siebie w relacji współuczestnictwa materialnego. Taki rodzaj współuczestnictwa charakteryzuje się przede wszystkim tym, że uprawnienia i obowiązki uczestników postępowania zależą wzajemnie od siebie. Taka zależność zachodzi m.in. w sytuacji, gdy uprawnienia lub obowiązki stron są wspólne. NSA wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim współwłaścicielom, spełniającym wymogi określone w art. 2, albo niektórym z nich wskazanym przez pozostałych współwłaścicieli. Tak samo według art. 3 ust. 2, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2. W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że wystarczającym jest by jeden ze spadkobierców lub współwłaścicieli złożył wniosek do dnia 31 grudnia 2008 r., a organ powinien z urzędu ustalić, którym osobom przysługuje przymiot strony w postępowaniu i umożliwić tym osobom aktywny udział w postępowaniu. Posiadanie bowiem przez współwłaścicieli oraz spadkobierców interesu prawnego w postępowaniu o potwierdzenie prawa do rekompensaty jest niewątpliwe. Jeśli zaś tak zawiadomiona osoba nie przyłączy się do postępowania w charakterze strony domagającej się potwierdzenia prawa do rekompensaty także na jej rzecz, brak będzie podstaw do przyznania jej uprawnienia. To jednak od woli osoby uprawnionej, a nie od czynności procesowych podejmowanych poza jej wiedzą będzie zależało rozstrzygnięcie dotyczące także jej interesu prawnego. Ponadto, skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał na celowość załatwiania sprawy o potwierdzenie prawa do rekompensaty jednym rozstrzygnięciem. Uchwała składu siedmiu sędziów NSA jest wiążąca w danej sprawie (art. 187 § 2 p.p.s.a.). Ma ona ponadto tzw. ogólną moc wiążącą wynikającą z art. 269 § 1 p.p.s.a. Przepis ten nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć innej sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu NSA. Skład, który nie podziela wspomnianego stanowiska, może jedynie ponownie przedstawić dane zagadnienie odpowiedniemu składowi powiększonemu. W związku z powyższym przyjąć trzeba, że wniosek złożony w dniu [...] grudnia 2008 r. przez H. S., J. W. i M. W. wszczął postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty również w stosunku do J. W. będącego spadkobiercą drugiego ze współwłaścicieli nieruchomości pozostawionej. Obowiązkiem zatem organu – stosownie do art. 61 § 4 kpa – było powiadomienie J. W. o prowadzonym postępowaniu a w związku z tym, że sam wystąpił ze stosownym zgłoszeniem swojego udziału w postępowaniu – prowadzenie tego postępowania również w stosunku do niego. Organ nie mógł również pominąć wskazania dokonanego w dniu [...] maja 2015 r. przez J. W. na rzecz H. S.. Stosownie bowiem do art. 3 ust. 2 ustawy, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 ustawy. W tej sytuacji Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja, w części w jakiej umorzono postępowanie w I instancji, została wydana z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 3 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. Ponownie rozpoznając sprawę organy ustalą wszystkie strony postępowania, przeprowadzą postępowanie w zakresie spełnienia przez wszystkie osoby uprawnione i zainteresowane potwierdzeniem prawa do rekompensaty na ich rzecz przesłanek określonych w przepisach ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., a następnie wydadzą stosowne rozstrzygnięcie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.) orzekł jak w sentencji. W przedmiocie kosztów (pkt 2 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło