I SA/Wa 1636/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Iwona Owsińska-Gwiazda Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi D.S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę. Minister Skarbu Państwa, decyzją z [...] maja 2013 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2013 r. nr [...] odmawiającą potwierdzenia D. S. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Z ustaleń organu wynika, że D. S. złożył do właściwego organu, w dniu [...] grudnia 2012 r. wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za mienie pozostawione przez jego rodziców M. i W. S. w miejscowości B., pow. [...], woj. [...]. Organ, powołując treść art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, zgonie z którym potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa złożony do dnia 31 grudnia 2008 roku, uznał, że wniosek został złożony po dniu wskazanym w powołanym przepisie, co uzasadnia odmowę potwierdzenia prawa do rekompensaty. Organ wskazał również, że termin zawarty w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. jest terminem prawa materialnego i nie może być przywrócony. Po upływie takiego terminu roszczenie o potwierdzenie prawa do rekompensaty wygasa. Również organ uznał, że wbrew twierdzeniom skarżącego nie zaistniały podstawy do obligatoryjnego zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. W skardze na decyzję Ministra Skarbu Państwa D. S. zaskarżonej decyzji zarzucił: I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. 1. art. 2 oraz art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego niezastosowanie i odmowę potwierdzenia prawa do rekompensaty pomimo wystąpienia wszystkich przesłanek skutkujących potwierdzeniem tego prawa i przyznaniem rekompensaty, 2. art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji poprzez przyjęcie, iż przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. oraz jej art. 13 ust. 2 mogą stanowić podstawę wydania decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty, 3. art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności w zw. z orzeczeniem ETPC "Broniowski v Poland", II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 7, 77 § 1, 80 i 140 k.p.a. w zw. z art. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. polegające na całkowitym odstąpieniu organu I i II instancji od zebrania i rozpoznania materiału dowodowego i nie podjęciu jakichkolwiek czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, 2. art. 7, 8, 9, 140 k.p.a. w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. poprzez błędne pouczanie matki wnioskodawcy M. S. przez pracownika organu administracji rządowej o braku podstaw do przyjęcia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty bez załączenia do wniosku karty repatriacyjnej co skutkowało niezłożeniem przez M. S., bez jej winy, wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przed upływem terminu 31 grudnia 2008 r., 3. art. 8, 107 § 1 i 3 i art. 140 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zakwestionowanej decyzji z uwagi na nie ustosunkowanie się do złożonych przez wnioskodawcę dokumentów i w zakresie tego, czy wnioskodawca spełnia kryteria i przesłanki skutkujące potwierdzeniem prawa do rekompensaty, 4. art. 105 i art. 140 k.p.a. poprzez odmowę potwierdzeni prawa do rekompensaty z uwagi na upływ terminu prawa materialnego podczas gdy upływ tego terminu, może wyłącznie wywierać skutek, który stanowi o braku przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy, 5. art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. i art. 140 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania pomimo tego, że obligatoryjnie winno być zawieszone z uwagi na to że rozpatrywanie i wydanie decyzji w sprawie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Trybunał Konstytucyjny w przedmiocie niekonstytucyjności art. 5 ust. 1 oraz art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., 6. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji poprzez brak działań zmierzających do wyeliminowania z obrotu prawnego przepisu ustawy, który jest sprzeczny z ustawą zasadniczą i prawami człowieka, w szczególności nie skorzystanie ze skargi konstytucyjnej. W oparciu o przedstawione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Ponadto skarżący wniósł o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności art. 5 ust. 1 i art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. z art. 2 i 31 ust. 3, 32 oraz 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz o zawieszenie postępowania sądowego do, czasu wydania orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zaskarżoną decyzją organ administracyjny utrzymał w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą potwierdzenia D. S. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP z tego powodu, że wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty został złożony po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). W sprawie jest bezsporne, że D.S. wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty złożył do organu w dniu [...] grudnia 2012 r. Ani on ani jego rodzice M. i W. S. takiego wniosku wcześniej nie składali i nigdy też skarżący takiej okoliczności nie powoływał i co przyznał również w skardze (pkt. II. 3.). Natomiast przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. stanowi, że potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Natomiast przepis art. 7 ust. 2 tej ustawy stanowi, że w przypadku niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Skoro więc, bezspornie, w niniejszej sprawie wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty został złożony po dniu 31 grudnia 2008 r. organ stosownie do treści art. 7 ust. 2 powołanej ustawy obowiązany był wydać decyzję o odmowie potwierdzenia tego prawa. Prawidłowo organ uznał, że termin wskazany w art. 5 ust. 1 jest terminem prawa materialnego. Terminy prawa materialnego nie są przywracalne, co w orzecznictwie jest od dawna przesądzone. Upływ terminu zawitego powoduje, że roszczenie związane z tym terminem nie może być już dochodzone. Bezzasadnie więc skarżący zarzuca naruszenie art. 105 k.p.a. gdyż brak jest podstaw do umorzenia takiego postępowania. Ponieważ termin zawity nie może być przywrócony to dla oceny jego upływu nie ma znaczenia dlaczego osoba zainteresowana nie dochowała tego terminu i czy nastąpiło to z jej winy czy też bez winy takiej osoby. W rozpoznawanej sprawie organ nie był więc obowiązany wyjaśniać powodów nie złożenia przez rodziców skarżącego jak i samego skarżącego wniosku o potwierdzenia prawa do rekompensaty w terminie wskazanym w art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. Z tego względu zarzuty skargi sformułowane w pkt II. 2) nie mają wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji w kontekście kontroli tej decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W sytuacji gdy wniosek został złożony po upływie terminu przewidzianego w art. 5 ust. 1 ustawy organ wydaje decyzję o jakiej stanowi art. 7 ust. 2 tej ustawy i wobec tego nie jest obowiązany do badania, czy złożone przez wnioskodawcę dokumenty potwierdzają spełnienie przez niego przesłanek określonych w ustawie skutkujących potwierdzeniem prawa do rekompensaty. Zarzuty skargi sformułowane w pkt II. 1) i 3) a sprowadzające się do nierozpatrzenia przez organ materiału dowodowego w tym zakresie i niedoniesienie się w uzasadnieniu decyzji czy wnioskodawca spełnia takie przesłanki są wiec bezzasadne. Również niezasadne są zarzuty skargi odnoszące się do art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Z uwagi na powód wydania decyzji odmownej organ nie stosował art. 13 ust. 2 powołanej ustawy gdyż do ustalenia wysokości rekompensaty w ogóle nie doszło. Wobec tego, że organ prawidłowo zastosował art. 7 ust. 2 zarzut naruszenia art. 2 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., sformułowany w pkt. I. 1) skargi także nie może być uwzględniony. Zaskarżona decyzja nie narusza art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (zarzut I. 3) skargi). Należy podkreślić, że ustawa z 8 lipca 2005 r. w oparciu, o którą została wydana zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja, została uchwalona w celu zrealizowania postanowień Europejskiego Trybunału Praw Człowieka zawartych w wyroku z dnia 22 czerwca 2004 r. Wielkiej Izby ETPC, zapadłego w sprawie ze skargi Broniowski przeciwko Polsce, na który powołuje się skarżący. W wyroku tym Trybunał zakwestionował regulacje zawarte w obowiązującej wówczas ustawie z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczeniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39 i Nr 273, poz. 2722). Sąd nie uznaje za sprzeczną z powołanymi w skardze przepisami Konstytucji RP (zarzut I. 2) skargi) regulacji zawartej w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. i wobec tego nie uwzględnił wniosku zgłoszonego w skardze o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności tego przepisu z Konstytucją. Ustawodawca jest uprawniony do tego by wprowadzić ograniczenia czasowe dla dochodzenia roszczeń. Ograniczenia takie nie występują tylko w art. 5 ust. 1 przedmiotowej ustawy. Na przykład ograniczenie czasowe przy roszczeniu wnioskowym zawiera art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr. 133, poz. 872 ze zm.). Trybunał Konstytucyjny dwukrotnie zajmował się badaniem zgodności tego przepisu w zakresie w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie z art. 2, 21 ust. 2, 31 ust. 3, 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. i dwukrotnie orzekł, że przepis ten jest zgodny ze wskazanymi przepisami Konstytucji (wyrok z dnia 15 września 2009 r. sygn. akt. P 33/07 (Dz. U. Nr 160, poz. 1275); wyrok z dnia 19 maja 2011 r. sygn. akt K 20/09). Nie ma żadnego powodu dla stosowania tu analogii z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 czerwca 2003 r. sygn. P 24/2002, który jest powołany w skardze i szeroko przez skarżącego komentowany. Wyrok ten dotyczył art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, który to przepis wyrokiem tym został uznany za niezgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Istota stwierdzenia niekonstytucyjności tego przepisu sprowadzała się do tego, że ustawa o świadczeniu pieniężnym w pierwotnym kształcie nie zawierała żadnego granicznego terminu składania wniosków o przyznanie świadczenia, i dopiero po kilku latach jej funkcjonowania, bo nowelą w roku 1999, ustawodawca postanowił taki termin wprowadzić. Tak więc ustawodawca wprowadził zaskarżone uregulowanie w drodze nowelizacji. W wyniku tej nowelizacji diametralnie zmieniono sytuację prawną grupy obywateli, dochodzących roszczeń na gruncie tej samej ustawy. Natomiast w rozpoznawanej sprawie graniczny termin składania wniosków o potwierdzenie prawa do rekompensaty został wprowadzony w art. 5 ust. 1 od początku uchwalenia ustawy, a więc ta regulacja dotyczy wszystkich ubiegających się o prawo do rekompensaty. Z tego względu Sąd uznał za niezasadne wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym sformułowanym w skardze a tym samym brak jest podstaw prawnych do zawieszenia postępowania sądowego. Natomiast, co już było wskazane w niniejszym uzasadnieniu, przepis art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. nie był stosowany przez organ przy wydawaniu decyzji i z tego względu zajmowanie się konstytucyjnością tego przepisu w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe. Z uwagi na to, że przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. nie jest niezgodny z Konstytucja RP to niezasadne są zarzuty sformułowane w pkt II. 5) i 6) skargi. Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.