I SA/Wa 1637/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie WSA Joanna Skiba WSA Agnieszka Miernik Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2009 r. sprawy ze skargi S. P. i L. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] Wojewoda [...]utrzymał w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...]lutego 2008 r., nr [...] umarzającą - jako bezprzedmiotowe - postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], stanowiącej część działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] z obrębu [...]. Powyższa decyzja Wojewody [...] wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją Naczelnika Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] marca 1980 r. została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa część nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako dawna działka nr [...] i nr [...] z dawnego obrębu [...] o powierzchni [...] m², będąca współwłasnością L. D. w [...] części, S. P. w [...] części i L. D. w [...] części - z przeznaczeniem pod budowę osiedla domków jednorodzinnych, zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji nr [...] z dnia [...] kwietnia 1978 r. Ogólna powierzchnia nieruchomości wynosiła [...] m², z tym, że postępowanie wywłaszczeniowe najpierw wszczęto tylko w odniesieniu do części nieruchomości o powierzchni [...] m² - gdyż do adaptacji stałej wraz z budynkiem mieszkalnym przeznaczono działkę o powierzchni [...] m². Pozostałą część nieruchomości - o powierzchni [...] m² (w tym [...] m² przeznaczone na poszerzenie ul. [...] i [...] m² przeznaczone na poszerzenie ul. [...]) - objęto wywłaszczeniem na wniosek S. P. złożony podczas rozprawy wywłaszczeniowej. Następnie decyzją Naczelnika Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] maja 1983 r. została zwrócona L. D. i S. P. część wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni [...] m² - w związku z korektą planu realizacyjnego osiedla G. W tym część nieruchomości o powierzchni [...] m² od ul. [...] wykorzystywana tymczasowo pod urządzenie placu budowy oraz część nieruchomości o powierzchni [...] m² przylegająca do działki pozostawionej byłym właścicielom do adaptacji od ul. [...]. Pismem z dnia [...] maja 1999 r. S. P. i L. D. wystąpiły o "zwrot pozostałej części działki, ponieważ [...] nie wykorzystała w całości naszej działki (strona zachodnia – ul. [...])". Po rozpoznaniu tego wniosku Starosta Powiatu W. decyzją z dnia [...] stycznia 2001 r. nr [...] odmówił zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] stanowiącą część dawnej działki nr [...] i nr [...] z dawnego obrębu [...] oznaczonych obecnie jako część działki nr [...] i nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m² - jako wykorzystanej na cel wywłaszczenia. Starosta podniósł, że na przedmiotowej nieruchomości cel wywłaszczenia został zrealizowany, gdyż została wybudowana stacja trafo oraz osiedle domków jednorodzinnych w układzie szeregowym. Natomiast pozostała część nieruchomości o powierzchni [...] m² - nie wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia - została już wcześniej zwrócona wnioskodawczyniom. L. D. i S. P. wniosły odwołanie od powyższej decyzji. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2002 r. Nr [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania ze względu na uchybienie terminu do jego wniesienia - wobec powyższego decyzja Starosty Powiatu W. stała się ostateczna. Następnie wnioskiem z dnia 11 lipca 2007r. L. D. i S. P. ponownie wystąpiły o zwrot części nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] stanowiącej część dawnej działki nr [...] i nr [...] z dawnego obrębu [...], oznaczonych obecnie jako część działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] z obrębu [...] - wobec nie wykorzystania jej na cel określony w decyzji i ze względu na zmiany okoliczności sprawy. Stwierdziły, że na przedmiotowym gruncie cel wywłaszczenia zrealizowano, gdyż na części nieruchomości wybudowano osiedle domów jednorodzinnych [...], a na pozostałej części wzniesiono stację trafo, będącą częścią infrastruktury, z której korzysta osiedle. Jednakże od daty rozpoznania pierwszego wniosku o zwrot nieruchomości wystąpiły w sprawie nowe okoliczności, uzasadniające to żądanie – gdyż na części działki, na której usytuowana jest stacja trafo, [...] zamierza wybudować budynek biurowo-usługowy. Wnioskodawczynie podniosły, że skoro nieruchomość została wywłaszczona pod budowę osiedla domków jednorodzinnych, to zamiar budowy budynku biurowo-usługowego świadczy o tym, że przedmiotowa część nieruchomości stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] Starosta P. umorzył postępowanie - jako bezprzedmiotowe - w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], stanowiącej część działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] z obrębu [...]. Starosta stwierdził, że kwestia zwrotu przedmiotowej nieruchomości została merytorycznie rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną - zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2004 r. nr 261 poz. 2603 ze zm.). W związku z tym ponowne żądanie zwrotu tej nieruchomości nie może być uznane za zasadne i stanowi ono w istocie żądanie ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy. Ponowna decyzja wydana w tej samej sprawie dotknięta byłaby wadą określoną w art.156 § 1 pkt 3 k.p.a. Taki stan rzeczy powoduje oczywistą bezprzedmiotowość postępowania zwrotowego, które winno być umorzone na mocy art. 105 § 1 k.p.a. Oznacza zarazem brak podstaw do kontynuowania postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości, a więc merytorycznego badania przesłanek wskazanych w rozdziale 6 dziale III ustawy o gospodarce nieruchomościami. Niezrozumiały jest również sam fakt ponownego wystąpienia o zwrot nieruchomości w sytuacji stwierdzenia we wniosku, iż bezspornym jest fakt zrealizowania na wywłaszczonym terenie celu - czyli wybudowania osiedla domków jednorodzinnych. Pismem z dnia 13 marca 2008 r. (data prezentaty) odwołanie od powyższej decyzji złożyły L. D. i S. P. - podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Zarzuciły zaskarżonej decyzji błędne przyjęcie, iż niniejsza sprawa została rozstrzygnięta we wcześniejszym postępowaniu administracyjnym. Ich zdaniem, we wniosku z dnia 11 lipca 2007 r. domagały się zwrotu tylko części przedmiotowej nieruchomości - powołując się na jej niewykorzystanie na cel określony w decyzji i zmianę okoliczności sprawy. Natomiast wcześniejszą decyzją z dnia [...] stycznia 2001 r. Starosta Powiatu W. odmówił zwrotu całej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. Decyzją z dnia [...]sierpnia 2008 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty P. nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r. W uzasadnieniu wskazał, iż dokonana przez organ pierwszej instancji ocena stanu faktycznego i prawnego jest prawidłowa i wynika z niej oczywisty brak podstaw do merytorycznego rozpatrywania sprawy zwrotu - co uzasadnia utrzymanie decyzji w mocy. Wojewoda stwierdził, że Starosta P. zobligowany był do umorzenia postępowania w sprawie zwrotu ww. nieruchomości na mocy art. 105 § 1 k.p.a. z uwagi na fakt, iż sprawa ta rozstrzygnięta została ostateczną decyzją Starosty Powiatu W. z dnia [...] stycznia 2001 r. W związku z powyższym ponowny wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości stanowi w istocie żądanie ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy. W zaistniałej sytuacji merytoryczna decyzja wydana w tej samej sprawie dotknięta byłaby wadą określoną w art. 156 § 1 pkt. 3 k.p.a. - zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Przepis powyższy spełnia rolę gwarancyjną w stosunku do zasady trwałości decyzji administracyjnej ostatecznej wyrażonej w art. 16 k.p.a. - rozszerzając tę gwarancję na samą decyzję oraz na sprawę, którą ona załatwia. Jest to konstrukcja polegająca na ochronie powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Wobec powyższego Wojewoda uznał zarzuty odwołania za bezprzedmiotowe oraz stwierdził zasadność rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły L. D. i S. P. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi polemizowały z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, iż organ bezpodstawnie umorzył postępowanie administracyjne - pomimo zaistnienia nowych okoliczności faktycznych uzasadniających wydanie decyzji o zwrocie wnioskodawczyniom części wywłaszczonej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania administracyjnego. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] lutego 2008 r. umarzającą - jako bezprzedmiotowe - postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], Sąd w całości podzielił stanowisko i argumentację organów orzekających w sprawie odnośnie tego, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie, jako zupełnie bezprzedmiotowe, podlega umorzeniu. Wniosek skarżących o zwrot przedmiotowej nieruchomości został już rozpoznany i została wydana decyzja z dnia [...] stycznia 2001 r. Starosty Powiatu W. – odmawiająca zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] stanowiącą część dawnej działki nr [...] i nr [...] z dawnego obrębu [...] oznaczonych obecnie jako część działki nr [...] i nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m² - jako wykorzystanej na cel wywłaszczenia. Decyzja ta jest ostateczna. Wobec powyższego drugi wniosek o zwrot tej samej nieruchomości - nawet jeżeli nie obejmuje on całości działki tylko jej część - nie może być skutecznie rozpoznany. Wniosek ten stanowi w istocie żądanie ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy i wydania kolejnej merytorycznej decyzji w sprawie, w której decyzja została już wydana. Decyzja taka byłaby nieważna - naruszałaby zasadę ochrony powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Wobec powyższego organy orzekające w sprawie prawidłowo uznały, że konieczne jest umorzenie przedmiotowego postępowania w sprawie zwrotu ww. nieruchomości na mocy art. 105 § 1 k.p.a. Takie stanowisko potwierdza również orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w myśl którego, za bezprzedmiotowe uważa się postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy (wyrok NSA z dnia 23.01.2003r. II SA 428/01). Konkludując, stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy oraz uzasadniły przekonująco swoje decyzje. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) orzekł jak w sentencji wyroku. .