I SA/Wa 164/09

Referendarz Sądowy Dariusz Pirogowicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. I. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w formie pieniężnej – zasiłku celowego na ekonomiczne usamodzielnienie się postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w formie pieniężnej – zasiłku celowego na ekonomiczne usamodzielnienie się. Wnioskiem z dnia 8 kwietnia 2009 r., uzupełnionym wnioskiem z dnia 21 kwietnia 2009 r. M. I. wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, wskazując na zamiar wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że nie ma możliwości pokrycia kosztów bez uszczerbku koniecznego dla życia. Prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe. Jest zadłużony. Wierzyciele wymuszają na nim skromne wpływy pieniędzy i nic mu nie pozostaje. Skarżący jest współwłaścicielem (w ½ części) domu o pow. [...] m2 i budynku gospodarczego oraz właścicielem nieruchomości rolnej o pow. [...] ha i stodoły. Wg oświadczenia nie posiada oszczędności ani przedmiotów wartościowych, Celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącego, pismem z dnia 24 kwietnia 2009 r., referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał M. I., w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) do nadesłania dokumentów potwierdzających uzyskiwany dochód, wykazu i wyciągów z posiadanych przez wnioskodawcę rachunków, zaświadczenia z właściwego Urzędu Gminy o wielkości posiadanej nieruchomości rolnej i wysokości uzyskiwanego z niej dochodu oraz dokumentów lub oświadczeń wskazujących wielkość ponoszonych wydatków. Ponadto wezwano skarżącego do wyjaśnienia, czy w związku z prowadzonym gospodarstwem rolnym uzyskuje on dopłaty bezpośrednie z funduszy Unii Europejskiej. Wezwanie to (doręczone skarżącemu w dniu 30 kwietnia 2009 r.) pozostało bez odpowiedzi. Mając powyższe na uwadze stwierdzono co następuje. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej; p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie M. I. wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata (pismo z dnia 8 kwietnia 2009 r. k- 45), a więc w zakresie częściowym w rozumieniu art. 245 § 3 powołanej ustawy. Wprawdzie w formularzu wniosku wskazuję on również na zakres obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych, jednakże wskazać należy, że z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie jest on zwolniony z mocy prawa, co wynika art. 239 pkt 1 lit. "a" powołanej wyżej ustawy. W myśl tego przepisu strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej (taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie) nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, o czym skarżący informowany był pismem Sądu z dnia 6 lutego 2009 r. (pkt 2 pouczenia). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa w takim wypadku na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawca jako osoba zainteresowana winien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. W badanej sprawie M. I. nie wykazał, że w jego sytuacji ekonomicznej spełnione zostały przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przede wszystkim nie przedstawił on żadnych informacji (poza lakonicznym powołaniem się na brak możliwości pokrycia kosztów) pozwalających na ocenę jego sytuacji materialnej. Nie wskazał by uzyskiwał jakiekolwiek dochody, choć jak wynika z akt administracyjnych sprawy dochody takie z całą pewnością posiada. Są nimi chociażby emerytura rolnicza w kwocie [...] złotych miesięcznie (k. 3 akt administracyjnych), czy dochody z posiadanego gospodarstwa rolnego, w tym dochody uzyskiwane w ramach otrzymywanych dopłat bezpośrednich. Skarżący nie odpowiedział również na wystosowane do niego, w trybie art. 255 p.p.s.a., wezwanie do przedłożenia dokumentów, które pozwoliłyby dokonać oceny jego sytuacji ekonomicznej. Brak wykazania we wniosku o przyznanie prawa pomocy uzyskiwanych przez wnioskodawcę dochodów jak również brak informacji o wielkości ponoszonych w gospodarstwie domowym skarżącego wydatkach, wyklucza przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nie sposób bowiem przyjąć, że pomijając tak istotne (z punktu widzenia przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a.) dane jak: uzyskiwane dochody i ponoszone wydatki, skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika bez ryzyka uszczerbku w niezbędnych kosztach swojego utrzymania. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy przewidziana ww. przepisami stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w swoich koniecznych kosztach utrzymania. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych swoich kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Przy czym to wnioskodawca musi wykazać brak możliwości zabezpieczenia środków niezbędnych do prowadzenia procesu przez własne oszczędności, a takiego barku możliwości w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.