I SA/Wa 1641/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia oddala skargę. Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło decyzję Prezydenta W. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] i umorzyło postępowanie I instancji. Zaskarżona decyzja podjęta została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2010 r. Prezydent W. orzekł: 1. że świadczenie w postaci renty socjalnej pobrane przez M. J. w okresie od dnia [...] w wysokości [...] zł. jest świadczeniem nienależnie pobranym podlegającym zwrotowi, 2. o niewydawaniu decyzji w sprawie zwrotu nienależnie pobranych i nie spłaconych świadczeń za okres [...]. (zasiłki stałe renta socjalna) w wysokości [...] zł., 3. o terminie zwrotu należności, o których mowa w pkt 1 decyzji. W uzasadnieniu wyjaśniono, że M. ( w decyzji podawano mylnie M. ) J., pomimo składania stosownych oświadczeń składając wniosek i pobierając świadczenia w formie zasiłku stałego a następnie renty socjalnej, zataił fakt podjęcia pracy zarobkowej w S.j przy ul. Al. [...] w W. od marca 1993r., na czas nieokreślony. Jak ustalono na podstawie zaświadczenia o dochodach, M. J, nie spełniał kryterium do przyznania świadczenia najpierw od marca 1993r. do 13 września 1996r. w formie zasiłku stałego a następnie od 14 września 1996 r. do 30 czerwca 2002r. w formie renty socjalnej. Od powyższej decyzji odwołanie w terminie wniósł M. J. Rozpoznając złożone odwołanie Kolegium wskazało, że w aktach sprawy znajduje się ostateczna decyzja Prezydenta W. z dnia [...] października 2002r. nr [...] zmieniająca decyzję nr [...] z dnia [...] stycznia 1993 r. i ustalająca okres pobierania zasiłku stałego do dnia [...] lutego 1993 r. oraz uchylająca decyzje z lat 1993 – 2001 r. w sprawie zmiany i przyznania zasiłku stałego a następnie renty socjalnej a także zobowiązująca do zwrotu kwoty [...] zł. jako świadczeń nienależnie pobranych. Tym samym stwierdzić należy, że organ I instancji rozstrzygnął już ostatecznie sprawę pobrania przez M. J. zasiłku stałego i renty socjalnej jako świadczeń nienależnych i zażądał zwrotu tych świadczeń. W ocenie Kolegium z uwagi na tożsamość podmiotu, przedmiotu, jednakowy stan faktyczny i prawny (co do istoty) sprawy w obu decyzjach organu I instancji tj. decyzji z dnia [...] października 2002 r. i z dnia [...] września 2010r w sprawie zachodzi przewidziana w art. 156 § 1 pkt 3 KPA przesłanka nieważności decyzji, co organ odwoławczy obliguje do uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania w sprawie. Skargę na powyższą decyzję wniósł M. J.. W skardze podniósł , że nie rozumie postawy ośrodka pomocy społecznej w zakresie kwot , zwrotu których żądają od skarżącego. Wskazał , że w wyroku Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] września 2004 r. sygn. akt [...] zobowiązano go do zwrotu [...] zł tytułem naprawienia szkody na rzecz ośrodka pomocy społecznej . Nie rozumie zatem dlaczego ma być dwa razy karany za to samo. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego oraz przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa Sąd władny jest wzruszyć zaskarżoną decyzję. Zdaniem sądu taka sytuacja nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie. Zasadnicze znaczenie w rozpatrywanej sprawie ma wyjaśnienie czy organ II instancji zasadnie zastosował w niniejszej sprawie art. 138 §1 pkt 2 kpa tj. uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta W. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] i umorzył postępowanie I instancji. Komentowany przepis nie określa przesłanek wydania decyzji o uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania w pierwszej instancji. Należy zatem uznać, że kwestia umorzenia przez organ odwoławczy postępowania przed organem pierwszej instancji nie została uregulowana w komentowanym przepisie i przyjąć, że w tym zakresie mają zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organem pierwszej instancji (art. 140 k.p.a.), czyli przepis art. 105 k.p.a.. Według W. Dawidowicza (Zarys procesu, 1989, s. 167) zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 in fine jest zasadne w przypadku, gdy "decyzja organu pierwszej instancji: została wydana w postępowaniu, które należało uznać za bezprzedmiotowe, została wydana na podstawie przepisu prawa materialnego, który utracił moc obowiązującą, dotyczy sprawy administracyjnej rozstrzygniętej już decyzją ostateczną", a także w przypadku, "kiedy nie istnieje już podmiot, który wszczął postępowanie, a rodzaj sprawy administracyjnej wyklucza wstąpienie na miejsce tego podmiotu jego następców prawnych". W związku z tym należy wskazać, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie przed organem pierwszej instancji, jeżeli postępowanie to było bezprzedmiotowe przed wydaniem zaskarżonej decyzji, czyli istniały podstawy jego umorzenia przez organ pierwszej instancji (zob. A. Wróbel, Komentarz do art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego, opubl. lex 2013). W niniejszej sprawie organ odwoławczy zarzucił organowi pierwszej instancji, że wydał decyzję w kwestii , która już została rozstrzygnięta inna decyzją ostateczną , co w ocenie Sądu, było uzasadnione. W aktach sprawy znajduje się ostateczna decyzja Prezydenta W. z dnia [...] października 2002r. nr [...] zmieniająca decyzję nr [...] z dnia [...] stycznia 1993 r. i ustalająca okres pobierania zasiłku stałego do dnia [...] lutego 1993 r. oraz uchylająca decyzje z lat [...] r. w sprawie zmiany i przyznania zasiłku stałego a następnie renty socjalnej a także zobowiązująca do zwrotu kwoty [...] zł. jako świadczeń nienależnie pobranych. Skoro ta decyzja funkcjonuje w obiegu prawnym, brak było podstaw do wydawania ponownie decyzji orzekającej o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za ten sam okres. Mając powyższe na względzie, Sąd stwierdził, że organ odwoławczy zasadnie stwierdził, że decyzja organu I instancji została wydana w sprawie już wcześniej rozstrzygniętą ostateczna decyzją, co z kolei skutkowało uchyleniem decyzji organu pierwszej instancji w całości i umorzeniem postępowania pierwszej instancji w całości. Decyzja organu pierwszej instancji została bowiem wydana w postępowaniu, które należało uznać za bezprzedmiotowe. Umorzenie postępowania administracyjnego jest orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie bez merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, nie orzeka zaś - jak zdaje się to rozumieć skarżący- o konieczności zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z pomocy społecznej, bo o tych kwestiach rozstrzyga już ostateczna decyzja Prezydenta W. z dnia [...] października 2002r. nr [...] oraz wyrok Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] września 2004 r. sygn. akt [...]. Pozą oceną sądu w niniejszym postępowaniu była zatem kwestia jaką kwotę ma zwrócić skarżący na rzecz OPS- u oraz wzajemna zależność obu ww. tytułów wykonawczych. W świetle powyższego Sąd uznał za bezzasadne zarzuty skargi dotyczące m.in. ustalenia jakie kwoty skarżący ma zwrócić na rzecz ośrodka pomocy społecznej oraz czy naprawił już szkodę wpłacając kwotę określoną w wyroku sądu karnego. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).