I SA/Wa 1642/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant Referent Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2019 r. sprawy ze skargi B. W., G. N. i M. N. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 655/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] B. W., G. N. i M. N. sumę pieniężną w kwocie po 2000 (dwa tysiące) złotych na rzecz każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz skarżących B. W., G. N. i M. N. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. B. W., J. N., G. N. i M. N. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 stycznia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 655/15. Przy piśmie z [...] sierpnia 2019 r. pełnomocnik skarżących nadesłał akt poświadczenia dziedziczenia, z którego wynika, że spadek po zmarłym [...] października 2018 r. J. N. nabyli B. W. i M. N. Wskazanym powyżej wyrokiem z 15 stycznia 2016 r. Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] lutego 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku z 15 stycznia 2016 r. wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w 5 maja 2016 r. Wyznaczony przez Sąd termin minął zatem 5 lipca 2016 r. Z akt sprawy wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 723/17 wymierzył już Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1500 złotych oraz stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Następnie wyrokiem z 30 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1635/18 tut. Sąd wymierzył Prezydentowi [...] kolejną grzywnę w wysokości 3000 zł w związku z niewykonaniem wyroku tego Sądu z 15 stycznia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 655/15. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mimo tego Prezydent [...] nadal nie wykonał prawomocnego wyroku Sądu. W tej sytuacji skarżący pismem z [...] marca 2019 r. wezwali organ do wykonania wyroku z 15 stycznia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 655/15. Także i to wezwanie postało bez odpowiedzi. Wobec nieskuteczności pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku, skarżący po raz kolejny zaskarżyli niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku z 15 stycznia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 655/15, wnieśli o stwierdzenie, że bezczynność lub przewlekanie postępowania przez Prezydenta [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nałożenie na Prezydenta [...] stosownej grzywny, przyznanie od organu na rzecz każdego z nich sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym oraz zasądzenie od Prezydenta [...] kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, Ponadto, wnieśli o zmianę dotychczasowej linii orzeczniczej tutejszego Sądu, poprzez uwzględnienie zdecydowanego stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartego w wyroku z 11 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2230/17, w którego to uzasadnieniu NSA stwierdził, odnosząc się do niewykonywania wyroków WSA w Warszawie przez Prezydenta [...], że "zjawisko to nie tylko godzi w interes prawny skarżących, ale także narusza powagę wymiaru sprawiedliwości, ponieważ u skarżącego musi narodzić się pytanie: "Co to za sąd, który nie potrafi wyegzekwować swoich wyroków?". Podnieśli, że w konsekwencji Sąd ten uchylił zaskarżony wyrok WSA w Warszawie z 23 stycznia 2017 r. oraz m.in. przyznał od Prezydenta [...] na rzecz skarżących sumę pieniężną w wysokości po 10000 (dziesięć tysięcy) złotych na rzecz każdego z nich. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że pomimo wydania przez tutejszy Sąd wyroków stwierdzających bezprawne blokowanie pokrzywdzonym realizacji ich słusznych praw związanych z nieruchomością oraz skierowania do organu wezwań do wykonania wyroku, w tym wezwania z [...] marca 2019 r. w sprawie nie została wydana decyzja. Z kolei żądanie przyznania sumy pieniężnej jest uzasadnione krzywdą wynikającą z naruszenia dóbr osobistych pokrzywdzonych, w postaci prawa wolności dysponowania swoją własnością, prawa poszanowania do dziedzictwa narodowego, prawa do niezwłocznego rozpoznania swej sprawy przez właściwy organ lub sąd. Podnieśli, ze wyrazem i skutkiem takiego naruszenia jest notoryczne poczucie bezsilności i pokrzywdzenia związane z poczuciem braku możliwości korzystania z rodzinnych składników majątkowych pokrzywdzonych, w tym poczucie krzywdy i szkody, związane z brakiem możliwości zagospodarowania tych środków np. na lokacie bankowej lub jako inna lokata kapitału oraz notoryczne poczucie bezsilności i krzywdy związane z ignorowaniem prawa do niezwłocznego rozpoznania sprawy przez organ administracji, związany z tym wpływ na sferę zdrowia pokrzywdzonych poprzez rozdrażnienie i stres. Świadomość tego procederu sprawia, że skarżący czują się w pewien sposób oszukani i w ich opinii zasądzenie odpowiedniej sumy pieniężnej w określonej przepisem wysokości jest właściwą odpowiedzią na doznaną przez nich krzywdę. W opinii skarżących istnieje obawa, że bez wymierzenia Prezydentowi [...] sankcji w postaci przyznania na rzecz skarżących sumy pieniężnej, organ w dalszym ciągu nie wykona wyroku tutejszego Sądu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz nie rozpatrywanie w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Poza sporem jest to, że prawomocnym wyrokiem z 15 stycznia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 655/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] lutego 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W wyroku tym Sąd stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Faktem jest również to, że termin wyznaczony przez Sąd upłynął 5 lipca 2016 r., skoro – jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 655/15 zwrotnego potwierdzenia odbioru - Prezydent [...] otrzymał odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy 5 maja 2016 r. Poza sporem jest, że w zakreślonym przez Sąd terminie organ nie rozpoznał powyższego wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość, a zatem nie wykonał powołanego wyżej wyroku Sądu. Ponadto prawomocnym wyrokiem z 23 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 723/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1500 zł w związku z niewykonaniem wyroku tego Sądu z 15 stycznia 2016 r. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wyrok ten (prawomocny) wraz z aktami sprawy Prezydent [...] otrzymał 14 lutego 2018 r., co wynika z akt administracyjnych sprawy. Następnie prawomocnym wyrokiem z 30 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1635/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] kolejną grzywnę w wysokości 3000 zł w związku z niewykonaniem wyroku tego Sądu z 15 stycznia 2016 r. Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszenie prawa. Wyrok ten (prawomocny) wraz z aktami sprawy Prezydent [...] otrzymał 19 grudnia 2018 r., co wynika z akt administracyjnych sprawy. Do momentu orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie Prezydent [...] nie wykonał zobowiązania nałożonego na ten organ w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 stycznia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 655/15. Skarga o wymierzenie grzywny jest zatem zasadna. Uznaniu Sądu pozostawiono natomiast ustalenie wysokości grzywny, ponieważ zgodnie z art. 154 § 6 ppsa grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, tj. art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych w zw. z art. 110 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Analizując przebieg niniejszego postępowania odszkodowawczego w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd uznał, że zasadnym jest wymierzenie organowi grzywny w wysokości 5000 zł. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że organ pomimo dwukrotnego nałożenia grzywny za niewykonanie wyroku Sądu z 15 stycznia 2016 r. nie podjął w sprawie żadnych czynności procesowych zmierzających do zakończenia sprawy o odszkodowanie. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które zobowiązane są do jego stosowania. Biorąc pod uwagę okres 5 lat i 8 miesięcy od dnia wpływu wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość do dnia orzekania w niniejszej sprawie oraz okres 3 lat i 9 miesięcy niewykonywania przez organ prawomocnego wyroku z 15 stycznia 2016 r. oraz fakt, że jest to już trzecia skarga na niewykonanie przez organ wyroku, która to sankcja do tej pory nie przyniosła skutku w postaci wykonania wyroku, Sąd miarkując wysokość nakładanej grzywny, za najbardziej adekwatną, a jednocześnie mieszczącą się w granicach określonych przepisem art. 154 § 6 ppsa, uznał wysokość grzywny w kwocie 5000 złotych. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 154 § 2 powołanej powyżej ustawy Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu obecna bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 15 stycznia 2016 r. niewątpliwie miała charakter rażącego naruszenia prawa. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ nie podjął żadnych czynności zmierzających do rozpoznania wniosku i zakończenia toczącego się postępowania administracyjnego. Prezydenta nie zmobilizował nawet fakt, że został już dwukrotnie ukarany grzywną za niewykonanie wyroku zobowiązującego do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Daje to podstawę do uznania, że organ rażąco naruszył prawo. Dodatkowo Sąd uznał za zasadne przyznanie od organu sumy pieniężnej w wysokości po 2000 zł na rzecz każdego z nich. Orzeczenie w tym zakresie jest uzasadnione tym, że w niniejszej sprawie nałożone na organ podstawowe sankcje finansowe (grzywny) nie dały rezultatu w postaci zakończenia sprawy o ustalenie odszkodowania. Zdaniem Sądu skarżący ponoszą krzywdę, z uwagi na przedłużającą się bezczynność organu i związaną z tym faktem utratę zaufania do załatwienia ich sprawy zgodnie ze standardami tzw. dobrej administracji, o których mowa w Kodeksie Dobrej Praktyki Administracyjnej przyjętym przez Parlament Europejski w dniu 6 września 2001 r. (decyzja w sprawie Kodeksu Dobrej Praktyki Administracyjnej, 2011/C 285/03, Dz.U. UE C 285, s. 3), w sytuacji, gdy Prezydent [...] nie reaguje na kilkukrotnie wymierzane grzywny. Sąd uznał, że suma pieniężna w podanej wyżej wysokości będzie adekwatną do okoliczności sprawy dodatkową sankcją finansową, zwłaszcza, że wniosek o odszkodowanie został stosunkowo niedawno (2014 r.), biorąc pod uwagę inne tego typu sprawy rozpoznawane przez Sąd. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 154 § 1, 2 i 6 ppsa (pkt 1 i 2 wyroku) oraz art. 154 § 7 ppsa (pkt 3 wyroku) orzekł, jak w sentencji. O zwrocie skarżącym kosztów postępowania sądowego – wpisu sądowego i kosztów działania pełnomocnika (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).