I SA/Wa 165/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogdan Wolski po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. i J. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. B. i J. B. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. M. B. i J. B. wnioskiem z dnia 14 stycznia 2011 r. wystąpili o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza O. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] orzekającą o ustaleniu wysokości odszkodowania za nieruchomość przeznaczoną na pas drogi krajowej, położonej w obrębie [...] gminy O., powiecie o., województwie [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki o numerach: [...] o łącznej pow. [...] ha. W uzasadnieniu wniosku skarżący podali, że pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z [...] małoletnich dzieci. Dochody gospodarstwa domowego pochodzą z gospodarstwa [...] oraz prowadzonej przez skarżących działalności gospodarczej i wynoszą [...] zł miesięcznie. Skarżący wskazali, że posiadane przez nich zasoby finansowe (pieniężne) wynoszą [...] zł. Jako składniki majątku wymienili nieruchomość (dom) o powierzchni [...] m² (własność w ¾), mieszkanie o powierzchni [...] m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Do przedmiotów wartościowych o wartości przekraczającej równowartość 3000 euro zaliczone zostały: [...] oraz inne, bez sprecyzowania rodzaju, maszyny rolnicze. Skarżący wskazali, że za pieniądze uzyskane z odszkodowania nie są w stanie odtworzyć utraconej części gospodarstwa rolnego. Powyższy wniosek rozpoznany został postanowieniem referendarza sądowego z dnia 18 lutego 2011 r., w którym odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia M. B. i J. B., pismem z dnia 7 marca 2011 r. (data nadania w placówce pocztowej), wnieśli sprzeciw. W złożonym sprzeciwie skarżący podnieśli, że posiadane przez nich środki nie wystarczą na wykonanie inwestycji pozwalających na osiągnięcie dotychczasowego poziomu produkcyjnego. Nadto oświadczyli, że odwołują się od postanowienia referendarza "nie dlatego, że nie posiadamy środków finansowych, lecz dlatego, że wypłacone nam odszkodowanie przez Skarb Państwa nie daje pełnych możliwości odtworzenia utraconego gospodarstwa, a teraz musimy ponieść na rzecz Skarbu Państwa dodatkowe znaczne wymagane koszty sądowe". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) od postanowienia referendarza sądowego wnosi się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw – w niniejszej sprawie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zgodnie z art. 260 tej ustawy, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie taka sytuacja ma miejsce. Prawo pomocy, zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), może być przyznane osobie fizycznej na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Stosownie do treści art. 245 § 1–3 tej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej ustawy, prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, o ile wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Natomiast wykładnia systemowa art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy prowadzi do wniosku, że sytuacja, w której poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla strony i jej rodziny jeszcze nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, nawet gdyby miało to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Obowiązek partycypacji w kosztach postępowania dotyczy w szczególności osoby fizycznej, która posiada stały miesięczny dochód (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2006 r., I OZ 452/06, niepubl.). Z przywołanego przepisu art. 246 § 1 powołanej ustawy wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawca jako osoba zainteresowana winna wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. Oceniając przedstawioną przez wnioskodawców sytuację majątkową stwierdzić należy, że nie daje ona podstaw do uwzględnienia zgłoszonego przez nich wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż wnioskodawcy są w stanie uiścić koszty sądowe w wymaganej aktualnie kwocie 200 zł. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 a contrario ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.