I SA/Wa 165/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Maria Tarnowska (spr.) WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi J. B. i M. B. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza O. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I. Stan faktyczny 1. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] po rozpatrzeniu po rozpatrzeniu odwołania J. i M. B. od decyzji Burmistrza O. - działającego na mocy porozumienia z dnia 6 marca 2009 r. w sprawie inwestycji w zakresie dróg publicznych - z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...], orzekającej o ustaleniu odszkodowania w łącznej wysokości [...] zł na rzecz J. i M. B. za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w O., oznaczonej jako działki nr [...] o łącznej powierzchni [...] ha, przeznaczonej pod budowę obwodnicy O. oraz o zobowiązaniu Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty tak ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. 2. W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury podał, że nieruchomość, oznaczona jako działki nr[...], położona w O., decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...], została przeznaczona pod budowę obwodnicy miasta O. w ciągu drogi krajowej nr [...]. Pismem z dnia 29 czerwca 2009 r. Burmistrz O. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za przejecie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa - prawa własności tej nieruchomości. 3. W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury stwierdził, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 154, poz. 958 ze zm.), do spraw wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Jednakże, zgodnie z art. 6 ust. 3 tej ustawy, w postępowaniu dotyczącym ustalenia wysokości i wypłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. W myśl z art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, nieruchomości wydzielone liniami rozgraniczającymi teren, o których mowa w ust. 2 (linie podziału nieruchomości), stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych, z dniem, w którym decyzja o ustaleniu drogi stała się ostateczna, za odszkodowaniem ustalonym przez wojewodę w odrębnej decyzji, o której mowa w art. 18 i 18a. Stosownie zaś do art. 18 ust. 1 tej ustawy, odszkodowanie, o którym mowa w art. 12 ust. 4, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi przez organ pierwszej instancji oraz według jej wartości w dniu wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania, a stosownie do ust. 3 tego przepisu, odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, podlega waloryzacji na dzień wypłaty, według zasad obowiązujących w przypadku zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Ponadto Minister Infrastruktury przytoczył jeszcze art. 134 ust. 1-3, art. 135 ust. 1-4, art. 154 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.), oraz § 36 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 z późn. zm.). Z ustaleń Ministra Infrastruktury wynika, że podstawę dla ustalenia wysokości odszkodowania za przejęcie z mocy prawa własności przedmiotowej nieruchomości o łącznej powierzchni [...] ha, stanowi 5 operatów szacunkowych sporządzonych na zlecenie Burmistrza O. w dniu [...] sierpnia 2009 r. przez rzeczoznawcę majątkowego [...], zaktualizowanych w dniu [...] października 2010 r. Rzeczoznawca majątkowy wyjaśnił, iż dla obszaru objętego wyceną nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a jedynie Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta O. zatwierdzone Uchwałą nr [...]., według którego działki nr [...] zostały wydzielone z terenów przeznaczonych w pasie 100 m pod zabudowę zagrodową, mieszkaniową jednorodzinną i usługową, a w pozostałej części z terenów rolnych i terenów potencjalnego zagrożenia powodziowego; działka drogowa nr [...] zgodnie z ustaleniami w/w studium została wydzielona z terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną; działkę nr [...] wydzielono z terenów wód powierzchniowych a działkę nr [...] z obszaru potencjalnego zagrożenia powodziowego. W badanych operatach szacunkowych rzeczoznawca majątkowy zastosował podejście porównawcze, metodę korygowania ceny średniej. Wartość budynków i budowli określił przy zastosowaniu podejścia kosztowego, metody kosztów odtworzenia, techniki wskaźnikowej, określając koszt odtworzenia pomniejszony o wartość zużycia. Wartość zadrzewień lub pojedynczych drzew z uwzględnieniem ich cech taksacyjnych, stanu sanitarnego, wartości krajobrazowych i ekologicznych określono w podejściu kosztowym techniką wskaźnikową przy zastosowaniu tabel miąższości drzewostanu, wartość naniesień roślinnych i określono według zasad wyceny w oparciu o poradnik wydany przez Polską Federację Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych. Jak wskazał Minister Infrastruktury, dla scharakteryzowania rynku nieruchomości w zakresie dotyczącym celu i sposobu wyceny, przeprowadzono monitoring transakcji rynkowych nieruchomości gruntowych przeznaczonych pod drogi z okresu 2007-2009, które położone są na terenach miasta i gminy O. w obrębach o podobnym stopniu zurbanizowania. Stwierdzono, iż w badanym okresie zawarto trzy transakcje drogowe. W związku z powyższym biegły rozszerzył rynek transakcji nieruchomościami drogowymi na terenie województwa [...], a więc oszacowania przedmiotowych działek dokonał zgodnie z § 36 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. Do porównań, w zależności od pierwotnego przeznaczenia szacowanego gruntu, przyjęto zbiór 14 transakcji nieruchomościami drogowymi przeznaczonymi uprzednio pod zabudowę mieszkaniową oraz zbiór składający się z 12 transakcji nieruchomościami drogowymi uprzednio posiadającymi przeznaczenie rolne. Rzeczoznawca majątkowy przyjął następujące cechy wpływające na wartość szacowanych działek: lokalizację, przeznaczenie w planie zagospodarowania, powierzchnię, dostęp do uzbrojenia, kształt, otoczenie oraz warunki dojazdu. Pismem z dnia 30 września 2010 r. Minister Infrastruktury zwrócił się do rzeczoznawcy majątkowego o wyjaśnienie, czy na wartość przedmiotowej nieruchomości miało [wpływ] opisane w tym studium, przeznaczenie działki nr [...] pod tereny potencjalnego zagrożenia powodziowego oraz przeznaczenie działek nr [...] w części pod tereny potencjalnego zagrożenia powodziowego, a także przeznaczenie działki nr [...] pod tereny wód powierzchniowych. W piśmie z dnia 11 października 2010 r. rzeczoznawca majątkowy wyjaśnił, iż działki te stanowią tereny łąk i pastwisk i lokalnie położone są na obniżeniach wzdłuż rowów otwartych; tereny te narażone są na okresowe podsiąki czy też podtopienia, niemniej jednak w przypadku użytków zielonych jest to zjawisko bardzo częste; wskazał, iż przeznaczenie w/w działek pod tereny potencjalnego zagrożenia powodziowego nie ma istotnego wpływu na oszacowaną wartość nieruchomości. W przypadku działek nr [...] fakt, iż stanowią one rowy otwarte, sklasyfikowane jak wody płynące, miał pewien wpływ na obniżenie ich wartości, co uwzględniono w atrybucie otoczenie - złe (położone wśród podobnych działek). W przypadku działek nr [...], które w części przeznaczonej są jako tereny rolne, a użytkowanych jako użytki zielone, zapis w Studium Uwarunkowań i Zagospodarowania Przestrzennego Miasta O., zatwierdzonym uchwałą nr [...], jako tereny potencjalnego zagrożenia powodziowego, nie miał istotnego wpływu na oszacowaną wartość nieruchomości. Zdaniem Ministra Infrastruktury, analiza w/w operatów szacunkowych przez organ drugiej instancji wykazała, iż zostały one sporządzone zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. Odnosząc się do pozostałych zarzutów strony Minister Infrastruktury zauważył, iż w piśmie z dnia 14 maja 2010 r. Burmistrz O. wyjaśnił, że operat szacunkowy sporządzony w dniu [...] sierpnia 2009 r. został zwrócony rzeczoznawcy majątkowemu ze względu na zawarte w nim nieprawidłowości, ponieważ biegły wykonał wycenę bez analizy rynku i przyjął ceny katalogowe mające zastosowanie w szacowaniu wartości nasadzeń roślinnych upraw w ogrodach działkowych i przydomowych, a nie uprawach szkółkarskich. Po uznaniu uwag organu pierwszej instancji ponownie został złożony operat szacunkowy. Minister Infrastruktury, jako organ odwoławczy, odnośnie sytuacji tej nie dostrzegł uchybień mających wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, bowiem, skoro organ pierwszej instancji nie ustalał odszkodowania w oparciu o operat z dnia [...] sierpnia 2009 r., tylko został on zwrócony celem poprawienia bowiem zawierał błędy, to dokument ten nie stanowił dowodu w niniejszej sprawie. To organ ostatecznie rozstrzyga sprawę, dlatego też ocena wartości dowodowej opinii, jej wiarygodności i przydatności dla rozstrzygnięcia sprawy należy do obowiązków organu. Organ administracji mając na względzie interes strony "czuwa" nad tym, aby opinia rzeczoznawcy majątkowego wyjaśniała wszelkie zgłoszone w postępowaniu przez stronę zarzuty i wątpliwości. II. Zarzuty zawarte w skardze i stanowisko organu 1. Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli M. B. i J. B.; zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to: 1. art. 77 § 1 w zw. z art. 7, oraz art. 8 kpa, polegające na naruszeniu przy wydaniu zaskarżonej decyzji zasady oficjalności postępowania dowodowego, a w konsekwencji także zasady prawdy obiektywnej, skutkujących poderwaniem przez organy administracji publicznej w niniejszej sprawie zasady zaufania obywateli do organów państwa, 2. art. 78 § 1 kpa, polegające na pominięciu przy wydaniu zaskarżonej decyzji żądania stron dotyczącego przeprowadzenia dowodu mającego za przedmiot okoliczność o istotnym znaczeniu dla sprawy, 3. art. 10 § 1 kpa, polegające na naruszeniu prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, 4. art. 80 kpa, polegające na przekroczeniu przez organ administracji publicznej przy wydaniu decyzji granic swobodnej oceny postępowania dowodowego - - wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie zaskarżonym niniejszą skargą i przekazanie sprawy w tym zakresie organowi administracji publicznej do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracji publicznej. 2. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. III. Uzasadnienie prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przez prawo należy rozumieć prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 2. Zaskarżoną decyzją Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję Burmistrza O. - działającego na mocy porozumienia z dnia 6 marca 2009 r. w sprawie inwestycji w zakresie dróg publicznych - z dnia [...] kwietnia 2010 r., orzekającą o ustaleniu odszkodowania w łącznej wysokości [...] zł na rzecz J. i M. B. za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w O., oznaczonej jako działki nr[...], przeznaczonej pod budowę obwodnicy O. oraz o zobowiązaniu Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty tak ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ta stanie się ostateczna. 3. Dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny kontrola decyzji administracyjnej pod względem zgodności z prawem nie może być dokonywana dowolnie, lecz w określonej kolejności. W pierwszej kolejności dokonywana jest kontrola zaskarżonej decyzji oraz postępowania, które ją poprzedziło - pod względem ważności, czyli sprawdzenia, czy nie zaistniały wady powodujące nieważność decyzji. W następnej kolejności wojewódzki sąd administracyjny kontroluje przestrzeganie przez organ administracji publicznej przepisów postępowania administracyjnego, a dopiero w ostatniej kolejności należy badać przestrzeganie przez organ administracji publicznej przepisów prawa materialnego (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. "Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis", Warszawa 2005, s. 460-461). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona jak również poprzedzająca decyzja naruszają przepisy prawa. 4 Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia 29 czerwca 2009 r. Burmistrz O., działając na podstawie porozumienia z dnia 6 marca 2009 r. w sprawie inwestycji w zakresie dróg publicznych, na mocy którego Wojewoda [...] przekazał Gminie O. do wykonania zadanie publiczne z zakresu działania wojewody wynikające z ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, zawiadomił strony o wszczęciu postępowania o ustalenie wysokości odszkodowania z tytułu nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości szczegółowo opisanej w osnowie zaskarżonej decyzji, a jak wynika z księgi wieczystej, stanowiącej uprzednio własność M. i J. małż. B. Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jeżeli istnieje potrzeba określenia wartości nieruchomości, wartość tę określają rzeczoznawcy majątkowi, dlatego też Burmistrz O. zlecił rzeczoznawcy majątkowemu posiadającemu uprawnienia zawodowe - wykonanie opinii określającej wartość rynkową części nieruchomości, która z mocy prawa stała się własnością Skarbu Państwa, według stanu nieruchomości na dzień wydania decyzji Wojewody [...] o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej, tj. na dzień 13 sierpnia 2008 r., i według aktualnie kształtujących się cen w obrocie nieruchomościami. Dnia 14 lipca 2009 r. rzeczoznawca majątkowy dokonał, z udziałem byłego właściciela, oględzin nieruchomości położonej w obrębie [...], w wyniku których ustalił, że w dniu 13 sierpnia 2008 r. działki o numerach [...] stanowiły w części grunt z naniesieniami budowlanymi, a w większej części stanowiły grunt rolny z urządzoną szkółką drzew i krzewów ozdobnych, natomiast działki oznaczone numerami [...] stanowiły grunt rolny. Jak podał organ pierwszej instancji, operat szacunkowy dotyczący działek [...] wpłynął i został przyjęty przez organ właściwy do wydania decyzji w dniu [...] sierpnia 2009 r., natomiast część operatu dotycząca działek [...], z powodu stwierdzonych w nim przez organ pierwszej instancji nieprawidłowości, nie mogła być przyjęta i została zwrócona, gdyż rzeczoznawca majątkowy sporządził opinie bez przeprowadzenia analizy rynku, przyjął ceny katalogowe mające zastosowanie w szacowaniu wartości nasadzeń roślinnych upraw w ogrodach działkowych i przydomowych, a nie uprawach szkółkarskich. Z uwagi na specyficzny charakter upraw znajdujących się na tych działkach, w dniu 19 sierpnia 2009 r. sporządzony został aneks do umowy, w którym przedłużono do 90 dni termin wykonania wyceny. Organ drugiej instancji, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, odnosząc się do powyższego stwierdził, iż nie dostrzegł uchybień mających wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Skoro bowiem organ pierwszej instancji nie ustalał odszkodowania w oparciu o operat z dnia [...] sierpnia 2009 r., tylko operat ten został rzeczoznawcy zwrócony do poprawienia, ponieważ zawierał błędy - to, zdaniem organu, dokument ten nie stanowił dowodu w niniejszej sprawie. Minister Infrastruktury stwierdził również, że skoro organ ostatecznie rozstrzyga sprawę, to dlatego też ocena wartości dowodowej opinii, jej wiarygodności i przydatności dla rozstrzygnięcia sprawy należy do obowiązków organu, i to stanowisko organu jest słuszne. 5. Podkreślić jednak należy, iż zgodnie z art. 7 kpa oraz art. 77 § 1 kpa organy administracji publicznej są zobowiązane do podejmowania wszelkich niezbędnych kroków w celu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. W szczególności, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne jest zobowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a swoje stanowisko winien uzasadnić w sposób przewidziany w przepisach kpa. Stosownie natomiast do art. 10 § 1 kpa, organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Od zasady tej organy mogą odstąpić tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną, przy czym, w tej sytuacji, organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 (art. 10 § 2 i 3 kpa). Zapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oznacza, że strona ma prawo do zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym na danym etapie postępowania. W niniejszej sprawie, co wynika z akt sprawy, organ pierwszej instancji zlecił rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie operatu szacunkowego, a po otrzymaniu tego operatu ocenił go jako wadliwie sporządzony - i zwrócił rzeczoznawcy, celem "poprawienia". Organ zwrócił ten operat, uprzednio nie umożliwiając stronom zapoznania się z nim, i wypowiedzenia się w tym zakresie. Jeśli nawet organ uznał, że operat sporządzony został niewłaściwie, z naruszeniem obowiązujących przepisów, do czego miał prawo, to żaden z obowiązujących przepisów nie daje organowi prawa usunięcia takiego operatu z akt sprawy, bowiem nawet wadliwie sporządzony operat szacunkowy jest jednym z dowodów w sprawie. 6. Podkreślić wobec powyższego należy, skoro organy administracji publicznej zobowiązane są do podejmowania wszelkich niezbędnych kroków w celu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością, a w szczególności, do dokonania wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, i obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, oraz umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów - to w niniejszej sprawie obowiązkiem organu pierwszej instancji było również umożliwienie stronom zapoznania się ze sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego operatem szacunkowym, którego wartość dowodowa została przez organ podważona. Operat ten powinien pozostać w aktach administracyjnych sprawy, strona powinna mieć prawo zapoznać się z nim, nawet, jeżeli organ uznał, że został on sporządzony z naruszeniem obowiązujących przepisów. Operat szacunkowy, którego przygotowanie zlecił organ dla wyjaśnienia sprawy, jeśli podlegał ocenie organu to nie utracił charakteru dowodu, nawet jeśli jego wartość dla danej sprawy została przez organ zakwestionowana, to jednak strona powinna mieć prawo zapoznać się z jego treścią. Reasumując stwierdzić należy, iż wobec naruszenia przez organy przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, przedwczesne było badanie zgodności decyzji z przepisami prawa materialnego. 7. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.