I SA/Wa 1650/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Łukasz Trochym sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) sędzia WSA Joanna Skiba Protokolant specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2022 r. sprawy ze skargi E. S. i Z. S. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m. st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 czerwca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 176/15 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 4.000 (cztery tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta m.st. Warszawy sumę pieniężną na rzecz E. S. i Z. S. w kwocie po 2.000 (dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz E. S. i Z. S. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. E. S. i Z. S. z pismem z 3 czerwca 2022 r. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 czerwca 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 176/15, mocą którego Sąd uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy i zobowiązał organ do wydania orzeczenia w przedmiocie wniosku z 7 lipca 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] hip. nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżące wniosły o wymierzenie Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny w oparciu o art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie od Prezydenta na rzecz każdej ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 4000 zł stosownie do art. 154 § 7 ww. ustawy, stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżące opisały przebieg postępowania podkreślając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 czerwca 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 176/15 zobowiązał organ do wydania orzeczenia w przedmiocie wniosku z 7 lipca 2014 r. o ustalenie odszkodowania za ww. nieruchomość w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta sprawy wpłynęły do organu 26 sierpnia 2015 r. Termin na rozpoznanie wniosku upłynął 26 października 2015 r. Skarżące zaznaczyły, że kolejnymi wyrokami z 22 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1714/16 oraz z 6 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1475/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości odpowiednio 2000 zł i 5000 zł w związku z niewykonaniem wyroku z dnia 18 czerwca 2015 r. oraz stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mimo to wniosek o przyznanie odszkodowania do dnia sporządzenia niniejszej skargi nie został rozpoznany. Zasadne jest zatem nałożenie na Prezydenta grzywny adekwatnej do bezczynności organu w wykonaniu ww. wyroku. Odnosząc się do żądania przyznania sumy pieniężnej skarżące przytoczyły stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne oraz stanowisko doktryny podkreślając, że organ pozostaje w wyjątkowo rażącej zwłoce, notorycznie jako jedyne przyczyny opieszałości w prowadzeniu postępowania wskazując konieczność zgromadzenia materiału dowodowego oraz przygotowania operatu szacunkowego. Skarżące zaznaczyły, że poza skargami na niewykonanie wyroku nie mają innych instrumentów prawnych skutecznego oddziaływania na Prezydenta m.st. Warszawy w celu zakończenia postępowania, dlatego też zasadny jest wniosek o zasądzenie na rzecz każdej ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości 4000 zł. Suma pieniężna stanowi swoiste zadośćuczynienie szczególnie, że od blisko 8 lat oczekują one na rozpoznanie złożonego 7 lipca 2014 r. wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, podczas gdy Prezydent m.st. Warszawy nie podejmuje żadnych działań w celu rozpoznania wniosku. Prezydent m.st. Warszawy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w dniu złożenia skargi, tj. 3 czerwca 2022 r. decyzją nr 228/SD/2022 zakończył prowadzone w sprawie postępowanie do czego był zobowiązany ww. wyrokiem z 18 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Stosownie do treści art. 154 ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) - dalej P.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W myśl art. 154 § 2 P.p.s.a Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie przesłanki zostały spełnione. W aktach sprawy znajduje się pismo skarżących z 29 października 2021 r., którym wezwano Prezydenta m.st. Warszawy do wykonania wyroku z 18 czerwca 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 176/15. Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Zauważyć trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że środki przewidziane w art. 154 P.p.s.a mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi zależy zatem od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku bez zbędnej zwłoki i wykonał wytyczne sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności. W konsekwencji, niewykonanie wyroku oznacza pozostawanie przez organ w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 P.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi. Jak wynika z analizy akt odpis prawomocnego wyroku z 18 czerwca 2015 r. - zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość w terminie dwóch miesięcy - wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczone zostały organowi 26 sierpnia 2015 r. Termin załatwienia sprawy upłynął zatem 26 października 2015 r. Stosowna decyzja wydana natomiast została dopiero 3 czerwca 2022 r. Zauważyć przy tym trzeba, że w wyniku wniesionych wcześniej skarg orzeczeniami z 22 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1714/16 oraz z 6 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1475/20 wymierzono Prezydentowi grzywnę w wysokości odpowiednio 2000 zł oraz 5000 zł w związku z niewykonaniem ww. wyroku. W orzeczeniach tych Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 18 czerwca 2015 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W wyroku z 6 maja 2021 r. Sąd przyznał ponadto na rzecz skarżących sumę pieniężną w wysokości po 2000 zł. Podkreślić należy, że z analizy akt administracyjnych przekazanych do Sądu wynika, że po otrzymaniu prawomocnego wyroku z 18 czerwca 2015 r. organ podejmował w istocie nieliczne działania mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia. Pismem z 17 czerwca 2020 r. o przesłanie informacji i dokumentów zwrócono się do Delegatury Biura Administracji i Spraw Obywatelskich w Dzielnicy [...]. 12 lipca 2021 r. zlecono wykonanie analizy geodezyjnej, która sporządzona została 30 września 2021 r. Następnie pismami z 5 listopada 2021 r. i 23 grudnia 2021 r. o nadesłanie stosownych dokumentów zwrócono się do pełnomocnika stron, natomiast 3 czerwca 2022 r. - jak wyżej wskazano - wydana została decyzja, mocą której, po rozpoznaniu wniosku z 7 lipca 2014 r. o ustalenie odszkodowania, organ umorzył postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe. Nie ulega wątpliwości, że przedmiotowa sprawa nie została załatwiona w wyznaczonym w wyroku z 18 czerwca 2015 r. terminie. Stosowne rozstrzygnięcie rozpoznające wniosek, pomimo ww. orzeczeń wymierzających grzywnę, wydane zostało dopiero 3 czerwca 2022 r. Spełnione zatem zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd uznał, że kolejna grzywna w wysokości 4000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie wyroku z 18 czerwca 2015 r. Ustalając wysokość grzywny Sąd uwzględnił długość przekroczenia wyznaczonego ww. wyrokiem terminu na załatwienie sprawy, okoliczność, że ww. wcześniejszymi wyrokami z 22 marca 2017 r. i z 6 maja 2021 r. wymierzono już Prezydentowi grzywnę w związku z niewykonaniem wyroku, a także fakt, że 3 czerwca 2022 r. organ wydał decyzję w przedmiocie wniosku z 7 lipca 2014 r. o ustalenie odszkodowania. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., spełniając funkcję represyjno – dyscyplinującą. Uwzględniono przy tym charakter przedmiotowej sprawy oraz stopień jej skomplikowania. Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 18 czerwca 2015 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za takim stanowiskiem przemawia w szczególności fakt, że sprawa wniosku o przyznanie odszkodowania - mimo dwóch wcześniejszych wyroków wymierzających grzywnę – została przez organ załatwiona dopiero 3 czerwca 2022 r. Wyznaczony ww. wyroku termin został znacznie przekroczony. Istotne też jest, że - jak wskazano wyżej - po wpłynięciu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, co miało miejsce 26 sierpnia 2015 r., organ podejmował nieliczne czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i zakończenie postępowania. Nie ulega wątpliwości, że prawomocny wyrok Sądu został wykonany niemal po 7 latach. Sąd uznał ponadto, że w sprawie zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a. Zauważyć należy, że suma pieniężna, określona w powołanym przepisie jest stosowana w sytuacjach wyjątkowych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przyznanie sumy pieniężnej ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła na skutek wadliwych działań organu. Środek ten stanowi dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego. W ocenie Sądu okoliczności rozpoznawanej sprawy uzasadniają przyznanie od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz każdej ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości po 2000 zł jako zadośćuczynienie za wieloletnie oczekiwanie na rozpoznanie sprawy. Określając wysokość przyznanej sumy pieniężnej Sąd miał na uwadze stan sprawy, czas trwania postępowania oraz fakt, że sprawa wniosku o przyznanie odszkodowania mimo wcześniejszych wyroków wymierzających grzywnę została załatwiona dopiero w czerwcu 2022 r. Żądanie przyznania sumy pieniężnej w wysokości wskazanej w skardze było żądaniem zbyt wygórowanym. Zwłaszcza, że decyzją z 3 czerwca 2022 r. sprawa z wniosku o odszkodowanie została załatwiona. Istotne przy tym jest, że zasądzenie sumy pieniężnej stanowi uprawnienie sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).