I SA/Wa 1654/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Cezary Pryca Sędziowie WSA - Jolanta Zdanowicz (spr.) asesor WSA - Mirosław Gdesz Protokolant - Marta Ways po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2005 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oddala skargę. I SA/Wa 1654/04 UZASADNIENIE Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r., odmawiającą wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1991 r., stanowiącej o nabyciu z mocy prawa przez Miasto T., m.in. własności nieruchomości położonej w T. przy ul. [...], o pow. [...] m², zapisanej w księdze wieczystej KW [...] i opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego stroną postępowania komunalizacyjnego jest Skarb Państwa oraz właściwa gmina, gdyż postępowanie to dotyczy interesu prawnego tych podmiotów. Inne podmioty, które chcą uczestniczyć w postępowaniu komunalizacyjnym muszą wykazać, że mienie to stanowi ich własność. W niniejszej sprawie nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa, który nabył ją na podstawie obowiązującej do dnia dzisiejszego decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu z dnia [...] marca 1989 r. (organ rozpatrujący złożony przez J. W. wniosek o wznowienie postępowania wywłaszczeniowego nie uznał zasadności wysuwanych przez J. W. roszczeń w stosunku do spornej nieruchomości, a więc decyzja wywłaszczeniowa jest ostateczna i pozostaje wiążąca swym rozstrzygnięciem). Tym samym zainteresowany nie mógł być stroną w sprawie postępowania komunalziacyjnego. Jednocześnie organ stwierdził, że decyzja wywłaszczeniowa nie zawiera jakiejkolwiek przesłanki z art. 156 kpa, która przemawiałaby za potrzebą wszczęcia postępowania administracyjnego w celu stwierdzenia jej nieważność. Skargę na powyższą decyzję wniósł zainteresowany zarzucając błędną interpretację art. 28 kpa, nie wyłożenie w 1990 r. spisu przeznaczonych do komunalizacji nieruchomości, co uniemożliwiło mu złożenie zastrzeżeń i wydanie decyzji komunalizacyjnej w 1991 r. w drodze przestępstwa. Nadto skarżący podniósł, że decyzję o wywłaszczeniu wydano z naruszeniem prawa przez organ nieumocowany ustawowo, a urząd miejski manipulował przy trybie nabycia, bowiem w aktach jest akt notarialny z [...] września 1989 r. nabycia przez Skarb Państwa tej nieruchomości. Jak wskazał skarżący w czasie dokonywania komunalizacji był przekonany, że jest współwłaścicielem nieruchomości wraz z innymi spadkobiercami. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podnosząc, iż skarżący żadnym dokumentem nie wykazał aby przedmiotowa nieruchomość stanowiła jego własność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Ocena działalności organów administracji publicznej, dokonywana przez sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Postępowanie nadzorcze jest nadzwyczajnym trybem postępowania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, organ administracji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w wadliwej decyzji, lecz orzeka jako organ kasacyjny. W swojej decyzji orzeka więc wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem, a nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy (vide wyrok NSA z dnia 6 stycznia 1999 r., IV SA 1030/97). W przedmiotowej sprawie postępowaniem nadzorczym objęta była decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1991 r. dotycząca komunalizacji nieruchomości o pow. [...] m² przy ul. [...] w T. i jak wyżej wskazano, organ administracji mógł orzekać tylko w przedmiocie nieważności tej decyzji, nie mając uprawnień do orzekania w przedmiocie postępowania wywłaszczeniowego. Decyzja komunalizacyjna Wojewody ma charakter deklaratoryjny, tzn. potwierdza stan prawny zaistniały z mocy prawa. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r., Nr 32, poz. 191), mienie ogólnonarodowe należące do terenowych organów administracji państwowej, przedsiębiorstw państwowych oraz zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanym organom terenowym, staje się w dniu wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, mieniem właściwych gmin. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego potwierdza, iż w świetle przepisów ustawy z 10 maja 1990r. dla komunalizacji mienia ogólnonarodowego z mocy prawa decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny dotyczący tego mienia, istniejący w dniu 27 maja 1990 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy, a więc w dacie, z którą ta ustawa wiąże powstanie określonych skutków prawnych z mocy prawa. W niniejszej sprawie, jak stwierdził organ administracji, w oparciu o ostateczną decyzję wywłaszczeniową z dnia [...] marca 1989 r. przedmiotowa nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa. Zgodnie z ustalonym orzecznictwem, stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa - jako dotychczasowy właściciel mienia - i właściwa gmina, gdyż postępowanie dotyczy interesu prawnego tych podmiotów, natomiast inne podmioty mogą brać udział w postępowaniu komunalizacyjnym, jeżeli wykażą, że postępowanie to jest bezprzedmiotowe, gdyż mienie stanowi ich własność i nie podlega komunalizacji (vide wyrok NSA z 26 sierpnia 1998 r. I SA 873/98). O braku uprawnień strony dla spadkobiercy byłych właściciel nieruchomości w postępowaniu komunalizacyjnym wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 października 1998 r. I SA 336/98 wskazując, że sam fakt bycia spadkobiercą byłego właściciela nie stwarza uprawnień strony w postępowaniu komunalizacyjnym, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej z 1990 r., tj. w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość należała do Skarbu Państwa. Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Skarżący jest spadkobiercą dawnych właścicieli nieruchomości, na którego pozostali spadkobiercy przenieśli nieodpłatnie aktami notarialnymi swoje prawa i roszczenia z tytułu dziedziczenia. Skarżący występował już o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej dotyczącej przedmiotowej nieruchomości. W powoływanej w skardze sprawie I SA 1984/02 wyrokiem z dnia 18 maja 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddali skargę J. W. wskazując, że organ wywłaszczeniowy przeprowadził postępowanie działając w oparciu o przepisy obowiązującej wówczas ustawy, bez jej naruszenia i jako organ upoważniony wydał decyzję wywłaszczeniową z dnia [...] marca 1989 r., zaś wywłaszczenie nastąpiło na rzecz państwa i na cele uspołecznionego budownictwa mieszkaniowego. Skoro zatem w postępowaniu sądowym nie stwierdzono nieprawidłowości decyzji o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości (decyzja z dnia [...] marca 1989 r.) a w KW [...] dokonano wpisu na podstawie wniosku z dnia 9 stycznia 1990 r. o własności Skarbu Państwa, na podstawie tejże decyzji wywłaszczeniowej, to w żaden sposób skarżący na datę 27 maja 1990 r. nie miał tytułu własności do nieruchomości, a tym samym, jako nie legitymujący się interesem prawnym w rozumieniu art. 28 kpa, nie mógł skutecznie żądać wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Z tych też względów skargę jako bezzasadną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).