I SA/Wa 1656/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 24 maja 2022 r. nr DSZ-V.5321.1.1341.3.2021.AC w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Minister Rodziny i Polityki Społecznej postanowieniem z 24 maja 2022 r., nr DSZ-V.5321.1.1341.3.2021.AC, stwierdził uchybienie terminu przez K. S. (dalej: Skarżąca) do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z 12 stycznia 2021 r., nr 96/21 o odmowie przyznania Skarżącej prawa do zasiłku rodzinnego w formie zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko: D. S. w okresie od 1 stycznia 2017 r. do 21 sierpnia 2017 r. oraz od 1 grudnia 2017 r. do 30 września 2018 r. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Wojewoda Kujawsko-Pomorski decyzją z 12 stycznia 2021 r., nr 96/21, po ponownym rozpatrzeniu wniosku Skarżącej, m.in. na podstawie art. 16, art. 21, art. 23 ust. 1, art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1518 z późn. zm.) i art. 23 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz.U. z 2017 r., poz. 1428), odmówił Skarżącej prawa do dodatku dyferencyjnego w formie zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko D. S., ur. [...] listopada 2002 r., w okresie od 1 stycznia 2017 r. do 31 sierpnia 2017 r. oraz od 1 grudnia 2017 r. do 30 września 2018 r. Wojewoda w pouczeniu wskazał m.in., że od decyzji służy odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy, za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że przesyłkę zawierającą powyższą decyzję odebrała 20 stycznia 2021 r., W. S. (córka Skarżącej). Skarżąca 12 października 2021 r. (data stempla pocztowego), złożyła odwołanie od powyższej decyzji, które to skierowała do Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego. Następnie Skarżąca 30 marca 2022 r. (data stempla pocztowego), uzupełniła swoje odwołanie, adresując je do Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej. Minister Rodziny i Polityki Społecznej postanowieniem z 24 maja 2022 r., nr DSZ-V.5321.1.1341.3.2021.AC, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm.; dalej: k.p.a.) odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia otrzymania decyzji. Minister wskazał, że decyzja Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z 12 stycznia 2021 r. została doręczona domownikowi 20 stycznia 2021 r., o czym świadczy dołączone do akt zwrotne potwierdzenie odbioru. Odwołanie od decyzji zostało złożone przez Skarżącą za pośrednictwem Poczty Polskiej 30 marca 2022 r., tj. 433 dnia licząc od dnia skutecznego doręczenia. Minister podkreślił, że Skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wobec powyższego odwołanie należało uznać za wniesione z uchybieniem terminu. W skardze od powyższego postanowienia podniesiono, że powodem złożenia odwołania po terminie była choroba matki Skarżącej. Ostatecznie w skardze złożono wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacją wyrażoną w uzasadnieniu postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na tej właśnie podstawie w trybie uproszczonym została rozpoznana skarga wniesiona w niniejszej sprawie. Po analizie akt sprawy Sąd uznał, że skarga jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 24 maja 2022 r., stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Powyższe rozstrzygnięcie, wydane na podstawie art. 134 k.p.a., zapadło w postępowaniu przed organem odwoławczym, w którym organ podejmuje czynności mające na celu ustalenie czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Wskazać trzeba, że zaskarżone postanowienie ma charakter wyłącznie procesowy i nie rozstrzyga sprawy merytorycznie. Warunkiem bowiem przystąpienia do merytorycznej oceny zarzutów odwołania jest pozytywne zakończenie postępowania wstępnego przed organem odwoławczym, czyli stwierdzenie, że odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie oraz jest dopuszczalne. Wobec powyższego, kognicja Sądu w niniejszej sprawie ogranicza się do oceny czy odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji Skarżąca wniosła zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. Warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Organ odwoławczy jest zatem obowiązany w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Podkreślić przy tym trzeba, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i niezależną od uznania organu odwoławczego. W razie bowiem jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydać postanowienie o uchybieniu terminu przewidziane w art. 134 k.p.a. Art. 129 § 1 i 2 k.p.a. stanowi, że odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Z brzmienia przywołanego przepisu wynika zatem, że rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji jest uzależnione od doręczenia (ogłoszenia) decyzji stronie tego postępowania. W myśl art. 57 § 1 k.p.a., jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie (którym w niniejszej sprawie był dzień doręczenia zaskarżonej decyzji) przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Podkreślić należy, że przez doręczenie decyzji należy rozumieć doręczenie dokonane w sposób unormowany w art. 39 - 48 k.p.a. W konsekwencji o uchybieniu terminu do złożenia odwołania można mówić wówczas, gdy doręczenie zaskarżonego orzeczenia dokonane zostało zgodnie z przepisami k.p.a. Stosownie do treści art. 39 k.p.a. organ administracji doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub inne upoważnione osoby lub organy. Osobom fizycznym pisma doręcza się w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 42 § 1 k.p.a). Natomiast w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 43 zd. 1 k.p.a.). W przypadku doręczania pisma dorosłemu domownikowi, powinno się zweryfikować, czy osoba odbierająca przesyłkę faktycznie ukończyła 18 lat i tym samym jest w świetle art. 43 uprawniona do odbioru korespondencji (wyrok WSA w Opolu z 26 maja 2011 r., II SA/Op 129/11). Wszystkie powyżej wskazane okoliczności muszą być ustalone w sposób niebudzący wątpliwości i wynikać z materiału dowodowego sprawy, przede wszystkim z tzw. zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłki – w tym przypadku, zawierającej decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z 12 stycznia 2021 r. Prawidłowe ustalenia organu dotyczące skuteczności doręczenia decyzji Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z 12 stycznia 2021 r. mają zatem dla niniejszej sprawy znaczenie podstawowe. W ocenie Sądu w okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak było podstaw do przyjęcia, że złożone przez Skarżącą odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, wbrew twierdzeniom Ministra, nie może prowadzić do uprawnionego wniosku, że decyzja Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z 12 stycznia 2021 r. została skutecznie doręczona Skarżącej 20 stycznia 2021 r. Analizując zwrotne potwierdzenie odbioru (przesyłka pod numerem [...]), załączone do akt administracyjnych sprawy, na którym widnieje odręcznie odnotowany numer decyzji Wojewody Kujawsko - Pomorskiego z 12 stycznia 2021 r., tj. 96/21– wynika, że decyzję kierowaną do Skarżącej - odebrała jej córka W. S. 20 stycznia 2021 r., składając osobiście swój podpis. Z akt administracyjnych sprawy zaś wynika, że W. S. urodziła się 4 października 2005 r. Wobec tego na dzień odbioru przedmiotowej przesyłki nie była osobą pełnoletnią – miała bowiem [...] lat. Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych dorosłym jest osoba pełnoletnia w rozumieniu art. 10 § 1 k.c., tj. ten, kto ukończył osiemnaście lat (wyrok NSA z 17 maja 1999 r., II SA 447/99; postanowienie NSA z 3 grudnia 1993 r., SA/Po 1931/93, ONSA 1995, nr 2, poz. 53). W niektórych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje na to, że określenie" dorosły" zostało użyte w art. 43 k.p.a. w znaczeniu potocznym, co nie zmienia jednak konstatacji, że chodzi o osobę pełnoletnią (zob. wyrok NSA z 15 lipca 1998 r., I SA/Gd 1332/98, wyrok NSA z 18 grudnia 1998 r., I SA/Lu 1405/97). Pismo doręczone małoletniemu domownikowi adresata nie jest pismem doręczonym prawidłowo, wobec czego nie powstają skutki prawne doręczenia (wyrok NSA z 11 kwietnia 1996 r., SA/Wr 2029/95; P.M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2021, art. 43). Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, bowiem W. S. nie mogła zostać uznana za dorosłego domownika. Wobec powyższego stwierdzić należy, że decyzja Wojewody Kujawsko - Pomorskiego z 12 stycznia 2021 r., nr 96/21, nie została skutecznie doręczona Skarżącej. W konsekwencji czego nie doszło do uchybienia terminu do złożenia odwołania od powyższej decyzji. Sąd w składzie orzekającym w konsekwencji uznał, że wydając zaskarżone postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, Minister dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego – art. 43 k.p.a., a w konsekwencji czego art. 134 k.p.a., które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia. Mając na uwadze powyższe, Wojewoda Kujawsko-Pomorski ponownie doręczy Skarżącej przedmiotową decyzję z 12 stycznia 2021 r. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że Wojewoda Kujawsko-Pomorski w powyższej decyzji błędnie pouczył Skarżącą o złożeniu odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy - zamiast do Ministra Rodziny i Polityki Społecznej za pośrednictwem Wojewody Kujawsko-Pomorskiego. Skarżąca ponadto złożyła odwołanie do Wojewody 12 października 2021 r., a nie jak przyjął Minister 30 marca 2022 r., bowiem wtedy jedynie uzupełniła odwołanie w sprawie, co niewątpliwie wynika z załączonych akt administracyjnych. Również należy zauważyć, że Minister w żaden sposób nie odniósł się do wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania zawartego w przedmiotowej skardze. Jak podniosła tam Skarżąca, uchybienie terminu do wniesienia odwołania było spowodowane chorobą matki. Powyższe okoliczności dodatkowo przemawiają za słusznością podjętego rozstrzygnięcia przez Sąd. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a.