I SA/Wa 1664/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Daniela Kozłowska /spr./ Asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant st. sekretarz sądowy Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1.oddala skargę, 2.przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata W. G. prowadzącego Kancelarię Adwokacką w W. przy ulicy [...], kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22% VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] o odmowie przyznania T. G. zasiłku celowego specjalnego na wyprawkę dla syna w wysokości [...] zł i ubiór szkolny wyjściowy w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji, wydanej w oparciu m.in. o art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, organ pierwszej instancji wskazał, że T. G. wystąpiła w dniu [...] czerwca 2006 r. z wnioskiem o przyznanie wymienionego zasiłku. Ustalono, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z synem. Dochód rodziny wynoszący [...] zł przekracza kryterium dochodowe, tj. kwotę 632 zł. Odmowę przyznania pomocy na ten cel uzasadniono przyznaniem w miesiącu sierpniu 2006 r. T. G. pomocy społecznej w łącznej wysokości [...] zł w formie trzech kolejnych zasiłków celowych specjalnych a także przyznaniem zasiłku celowego zwrotnego w wysokości [...] zł na zakup podręczników szkolnych dla syna. Organ wskazał także, że w miesiącu wrześniu wypłacony zostanie dodatek w wysokości [...] zł. do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało wniesione odwołanie za niezasadne. Stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, które spełniają kryterium dochodowe przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 3 pkt 2 – 11 ustawy. Sam fakt spełniania warunków przewidzianych w ustawie nie oznacza jeszcze – poza świadczeniami obligatoryjnymi – automatycznego przyznania świadczenia pieniężnego , czy też obowiązku organu przyznania świadczenia lub przyznania go w rozmiarze adekwatnym do potrzeb osoby zainteresowanej. Decyduje o tym całokształt okoliczności sprawy oraz rozmiar środków finansowych, jakimi dysponuje organ pomocy społecznej oraz liczba osób uprawnionych do pomocy. Organ pierwszej instancji dokonał wnikliwej oceny sytuacji osobistej i majątkowej T. G.. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, zaskarżona decyzja zawiera prawidłowe uzasadnienie, które wyjaśnia przesłanki merytoryczne i prawne będące jej podstawą. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. G. wskazała, że syn jest uczniem pierwszej klasy liceum ogólnokształcącego i przy uzyskiwanych dochodach nie stać jej na kupno koniecznego dla niego ubioru, jaki każdy licealista powinien posiadać. Skarga została uzupełniona pismem procesowym pełnomocnika skarżącej, który wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i podniósł m.in., że organ wydający decyzję nie wykazał, że odmowa przyznania zasiłku była spowodowana koniecznością właściwego gospodarowania środkami przyznanymi do jego dyspozycji. Rozstrzygnięcie jest całkowicie dowolne i niemożliwe jest poddać je merytorycznej kontroli. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada wymogom z art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności nie zawiera precyzyjnego ustosunkowania się do wniosków skarżącej i wskazanych przez nią zwiększonych potrzeb finansowych spowodowanych długotrwałą chorobą oraz koniecznością ponoszenia wydatków na wychowanie małoletniego syna. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji publicznej orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Poza sporem jest, że dochód rodziny skarżącej wynosi [...] zł, czyli przekracza kryterium dochodowe określone w art.8 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz.U. Nr 64, poz.593 ze zm.). Stosownie bowiem do tego przepisu – Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, zastrzeżeniem art. 40, 41,78 i 91 przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł. Skarżąca ma na utrzymaniu małoletniego syna, stanowią dwuosobową rodzinę, a zatem kryterium dochodowe w przypadku tej rodziny wynosi 632 zł. W sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego na osobę w rodzinie ustawodawca przewidział możliwość przyznania, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe: 1) specjalnego zasiłku celowego w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi, 2) zasiłku okresowego, celowego lub pomocy rzeczowej, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową ( art.41 ustawy o pomocy społecznej). Użyty w powyższym przepisie zwrot " może być przyznany" wskazuje, że decyzja organu pomocy społecznej przyznająca zasiłek podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego a to oznacza, że samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia, ponieważ organ może, ale nie musi przyznać świadczenie. Uznanie administracyjne obejmuje zarówno ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję odnośnie jej wysokości. Jeśli organ oceniając z jednej strony sytuację materialną i osobistą osoby wnioskującej o zasiłek, a z drugiej strony własne możliwości finansowe uznał, że nie istnieje możliwość przyznania zasiłku, to takiej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa. Swoboda działania organu nie zwalnia go oczywiście z obowiązku, jak najstaranniejszego działania i przeprowadzenia postępowania zgodnie z wymogami kpa. Badając sprawę pod tym kątem Sąd przyjął, że organy orzekające w sprawie nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej nie jest prawnym obowiązkiem organów administracji i nie rodzi dla strony roszczenia o przyznanie świadczenia a dla ośrodka pomocy społecznej obowiązku jego przyznania. Nie każdy potrzebujący może w każdym czasie uzyskać spełnienie pełnych oczekiwań, ze względu na ograniczone środki, jakimi dysponuje ośrodek pomocy społecznej. Organy pomocy społecznej muszą mieć bowiem na uwadze również potrzeby innych osób korzystających z pomocy ośrodka. W tej kwestii z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji wynika, że w samym miesiącu sierpniu 2006 r. Ośrodek udzielił skarżącej pomocy finansowej w wysokości [...] zł w formie trzech specjalnych zasiłków celowych oraz w formie zasiłku zwrotnego w wysokości [...] zł na zakup podręczników szkolnych dla syna. Należy dodać, iż 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, na który powołuje się organ pierwszej instancji, przewiduje, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie przekraczającej kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy. Przepis ten należy interpretować w związku z treścią art. 39 ust. 1 i 2 ustawy, który stanowi, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Nie jest to wprawdzie zamknięty katalog potrzeb bytowych uzasadniających przyznanie takiego zasiłku, tym niemniej nie byłoby uzasadnione uznanie za niezbędną potrzebę bytową zgłoszoną przez skarżącą konieczność zakupu dla syna ubrania wyjściowego i wyprawki. Tych potrzeb nie można zakwalifikować do szczególnie uzasadnionych przypadków, o jakich mówi art. 41 ustawy. Tym samym nie zachodziła konieczność wykazywania przez organ – tak jak wnosi skarżąca – jaka kwota została przeznaczona na zasiłki celowe i jaka przypadała na podopiecznego i brak tych danych w decyzjach, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie stanowi naruszenia prawa, które uzasadniałoby uchylenie zaskarżonych decyzji. W świetle powyższego, w ocenie Sądu, nie można postawić organom orzekającym w sprawie zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji. W przedmiotowej sprawie decyzje wydane zostały w oparciu o obowiązujące przepisy, nie przekroczono granic uznania administracyjnego. W ocenie Sądu organy obu instancji dokonały ustaleń wszystkich okoliczności, od jakich w świetle ustawy o pomocy społecznej uzależnione jest udzielenie pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego i oceny tej dokonały prawidłowo uznając, że nie jest możliwe przyznanie skarżącej pomocy, jakiej żądała we wniosku. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł, jak wyroku.