I SA/Wa 1667/17
WyrokWSA w Warszawie2018-04-12
Skład orzekający: Bożena Marciniak, Elżbieta Lenart, Joanna Skiba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy oświadczenia świadków, złożone w postępowaniu o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP, mogą stanowić jedyny dowód potwierdzający fakt pozostawienia nieruchomości, jeśli świadkowie byli w bardzo młodym wieku w czasie wojny i nie posiadają innych potwierdzeń?Ratio decidendi
Oświadczenia świadków, nawet złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej i przed notariuszem, nie mogą stanowić jedynego dowodu potwierdzającego fakt pozostawienia nieruchomości poza granicami RP w postępowaniu o rekompensatę, jeśli świadkowie byli w bardzo młodym wieku w czasie wojny i nie posiadają innych potwierdzeń. Brak jest podstaw do uwzględnienia skargi, gdy organ administracji prawidłowo ocenił materiał dowodowy, odmawiając mocy dowodowej takim oświadczeniom.Stan faktyczny
Skarżąca B. H. domagała się potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną przez P. H. poza granicami RP. Organ pierwszej instancji (Wojewoda) odmówił potwierdzenia prawa, a Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał tę decyzję w mocy. Organ odwoławczy uznał, że przedstawione przez skarżącą oświadczenia świadków S. W. i J. P. nie są wiarygodne, ponieważ świadkowie byli w bardzo młodym wieku w 1939 r., a ich zeznania były zbyt szczegółowe i identyczne. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant referent – stażysta Katarzyna Matecka - Caban po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi B. H. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania B. H. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] odmawiającej potwierdzenia wyżej wymienionej prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez P. H. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w m. [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...] (obecnie [...])- utrzymał w mocy zaskarżona decyzję.
W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan sprawy.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] odmówił potwierdzenia B. H. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez P. H. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w m. [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...] (obecnie [...]).
B. H. złożyła odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...].
Rozpoznając złożone odwołanie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przedstawił ustalenia dokonane przed organem wojewódzkim i wskazał, że w dniu 22 października 1990 r. Z. H. ( następca prawny P. H.) złożył wniosek o przyznanie ekwiwalentu za mienie nieruchome pozostawione przez P. H. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a następnie w dniu 22 września 2005 r. wystąpił z ponownym wnioskiem do Wojewody [...].
Wojewoda [...] przekazał wniosek Z. H. Wojewodzie [...].
W związku ze śmiercią Z. H. w trakcie prowadzonego postępowania, w miejsce strony postępowania weszła B. H. (spadkobierczyni po Z. H.) i w dniu 23 października 2013 r. złożyła wniosek do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP.
Następnie organ opisał szczegółowo wszystkie dokumenty, które zostały złożone do akt sprawy w trakcie prowadzonego postępowania, w tym oświadczenie z dnia 12 września 2008 r. złożone przed notariuszem E. N. przez S. W. i J. P. dotyczące mienia pozostawionego przez P. H. w [...], oświadczenie złożone przez J. P. z dnia 5 listopada 2013r., przed pracownikiem prowadzącym postępowanie, jako oświadczenie uzupełniające do oświadczenia z dnia 12 września 2008 r. - wskazujące, że ww. nie jest osobą bliską w stosunku do właściciela pozostawionego mienia ani spadkobierców, oświadczenie złożone przez S. W. z dnia 5 listopada 2013 r., przed pracownikiem prowadzącym postępowanie, jako oświadczenie uzupełniające do oświadczenia z dnia 12 września 2008 r. - wskazujące, że ww. nie jest osobą bliską w stosunku do właściciela pozostawionego mienia ani spadkobierców, protokół przesłuchania J. P. w dniu 5 listopada 2013 r. przed organem prowadzącym postępowanie, protokół przesłuchania S. W. w dniu 5 listopada 2013 r. przed organem prowadzącym postępowanie.
Pismami z dnia 25 lipca 2008 r., z dnia 9 października 2013 r., z dnia 18 maja 2014 r., z dnia 3 listopada 2015 r., z dnia 17 maja 2016 r. a także z dnia 21 października 2016 r. Wojewoda [...] informował najpierw Z. H., a następnie B. H. o konieczności uzupełnienia braków wniosku w szczególności poprzez dostarczenie dowodów świadczących o pozostawieniu przez P. H. nieruchomości poza obecnymi granicami RP w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r.
Wobec braku dowodów na pozostawienie przez P. H. nieruchomości poza obecnymi granicami RP, Z. H. przedłożył do akt sprawy oświadczenia S. W. i J. P. z dnia 12 września 2008 r. złożone przed notariuszem E. N. W związku z faktem, iż ww. oświadczenia nie spełniały wymogów art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., gdyż nie zawierały informacji czy świadkowie mieszkali w tej samej lub sąsiedniej miejscowości, w której znajduje się pozostawiona nieruchomość oraz czy nie są osobami bliskimi właściciela lub spadkobierców - organ wojewódzki na prośbę strony podjął próbę konwalidacji ww. oświadczeń. W dniu 5 listopada 2013 r. świadkowie przedłożyli tekst oświadczenia uzupełniającego do oświadczeń z dnia 12 września 2008 r. i podpisali je w obecności organu prowadzącego postępowanie.
Po analizie złożonych oświadczeń, jednakowych dla obu świadków oraz oświadczenia uzupełniającego, w którym brak jest składników i powierzchni pozostawionego poza granicami RP mienia - organ wojewódzki podważył wiarygodność wcześniej złożonych oświadczeń i przesłuchał do protokołu S. W. i J. P. w trybie art. 75 k.p.a. w celu ustalenia kto był właścicielem pozostawionej nieruchomości oraz jaka była jej powierzchnia i składniki.
Decyzją z dnia [...] marca 2017 r., nr Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia B. H. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez P. H. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w m. [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...] (obecnie [...]).
Rozpoznając złożone odwołanie od tej decyzji Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przywołując art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej ( Dz. u. z 2016 r. poz. 2042 ze zm.) określił komu przysługuje prawo do rekompensaty i jakie warunki musza być spełnione, aby taka rekompensatę otrzymać. Następnie zacytował art. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. i wskazał, że w myśl ust. 4 ww. artykułu dowodami w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty mogą być w szczególności:
1) urzędowy opis mienia;
2) orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny;
3) dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw;
4) wydane przez władze polskie dokumenty, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego.
W przypadku braku dokumentów zawierających urzędowy opis mienia lub orzeczenia wydanego przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków. Jednakże, stosownie do art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. moc dowodowa takich oświadczeń jest uzależniona od spełnienia następujących przesłanek:
1) muszą one zostać złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka,
2) świadkowie muszą być osobami, które zamieszkiwały w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej, oraz nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 i Nr 281, poz. 2782) - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty.
Organ odwoławczy wskazał, że znajdujące się w aktach oświadczenia S. W. oraz J. P. z dnia 12 września 2008 r., które zostały uzupełnione przed organem o informacje, że świadkowie nie są osobami bliskimi w stosunku do właściciela pozostawionej nieruchomości i jego spadkobierców oraz, że zamieszkiwali w miejscowościach sąsiednich, jego zdaniem nie są wiarygodne. Wynika to z faktu, że chociaż S. W. i J. P. w dacie 1 września 1939 r. mieli odpowiednio 5 i 2 lata - w oświadczeniach z dnia 5 października 1989 r. oraz z dnia 12 września 2008 r. podali szczegółowo jakie rodzaje użytków gruntowych i zabudowań wchodziły w skład pozostawionego mienia, ponadto ich oświadczenia brzmiały identycznie. Mało prawdopodobnym wydaje się być fakt by osoby w tak młodym wieku mogły posiadać tak szczegółowe informacje i zapamiętać je przez tak długi okres czasu. W ocenie organu II instancji, wobec powyższego, złożone przez ww. świadków oświadczenia nie mogą stanowić dowodu potwierdzającego fakt pozostawienia przez P. H. nieruchomości w m. [...] w związku z II wojną światową. Mając powyższe na uwadze Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymuje w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2017 r., odmawiającą potwierdzenia B. H. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez P. H. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w m. [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...] (obecnie [...]).
Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r. wniosła B. H..
Zdaniem skarżącej, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał zaskarżoną decyzję z naruszeniem przepisów prawa:
1. przepisów prawa materialnego, tj. ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej (tekst. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 2042 z póżn. zm.), zwanej dalej "ustawą zabużańską", a to:
- art. 2 poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki wynikające z tej ustawy,
- art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 5 poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że oświadczenia z dnia 12 września 2008 r. złożone przez świadków: S. W. i J. P., uzupełnione oświadczeniami z dnia 5 listopada 2013 r. nie stanowią dowodu w rozumieniu przedmiotowej normy prawnej na pozostawienie przez P. H. nieruchomości poza obecnymi granicami RP oraz rodzaju i powierzchni tych nieruchomości,
2. przepisów postępowania a to:
- art. 75 §1, art. 77 §1 i art. 80 poprzez nieuznanie oświadczeń świadków jako dowodów potwierdzających fakt pozostawienia nieruchomości
- niedokonanie tym samym oceny na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego,
- art. 10 §1 przez brak zapewnienia stronie czynnego udziału w sprawie polegającego na niepoinformowaniu o przesłuchaniu świadków w dniu 5.11.2013 r.,
- art. 6, 7, 8, 9 i 12 poprzez udzielanie skarżącej niewłaściwych informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych dotyczących jej praw i obowiązków jako strony postępowania, żądania od skarżącej dowodów, które nie były wymagane przepisami prawa oraz dowodów, które organ już posiadał, nieuwzględnianie w postępowaniu faktów historycznych, jak również nieuzasadnione przedłużanie postępowania oraz brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy,
- art. 35 i 36 poprzez niezachowywanie ustawowych terminów załatwiania sprawy oraz nieinformowanie strony o przyczynie zwłoki,
- art. 50 §1, art. 54 §1 i §2 poprzez przesłuchanie świadków bez wezwania, a w szczególności bez poinformowania świadka, w jakiej sprawie oraz w jakim charakterze i w jakim celu zostaje wezwany,
- art. 69 §1 poprzez niewłaściwe sporządzenie protokołów z przesłuchania świadków,
- art. 79 § 1 i § 2 poprzez przeprowadzenie przesłuchania świadków bez uprzedniego powiadomienia skarżącej, a tym samym uniemożliwiając jej czynny udział w przesłuchaniu, w tym zadawanie pytań i składanie wyjaśnień, przy czym popełnione naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania w sprawie.
Wskazując na powyższe naruszenia wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, jak również decyzji Wojewody [...] oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Z przepisów art. 1, art. 2 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2016 r. poz. 2042 ze zm.) – zwanej dalej ustawą wynika, że prawo do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej może zrealizować będący obywatelem polskim spadkobierca właściciela tychże nieruchomości tylko wówczas, gdy właściciel pozostawionej nieruchomości był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów:
a) art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. poz. 580) lub
b) art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego (Dz. U. z 1932 r. poz. 934), lub
c) § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do §§ 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. poz. 489) oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić. Ponadto opuścił je w związku z jedną z poniższych przyczyn:
1) w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie umów z lat 1944 -1945; (art. 2 pkt 1 w związku z art. 1 ust. 1 pkt 1-4 tej ustawy);
2) wskutek pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z umową pomiędzy Rzeczpospolitą Polską, a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o zamianie odcinków terytoriów państwowych z dnia 15 lutego 1951 r. (art. 2 pkt 1 w zw. z art. 1 ust. 1a tej ustawy);
3) w wyniku przymusowego opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. (art. 2 pkt 1 w związku z art. 1 ust. 2 tej ustawy).
Spadkobierca, aby spełnić powyższe wymogi, obowiązany był do ich udokumentowania w oparciu o dowody, o których mowa w art. 6 ustawy. tj. do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty lub w wykonaniu wezwania organu (art. 6 ust. 6 ustawy) winien dołączyć m.in. dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości (art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy). Dowodami, o których mowa wyżej mogą być w szczególności: urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw oraz wydane przez władze polskie (art. 6 ust. 1 pkt 1, ust. 4 pkt 1-3 tej ustawy).
W przypadku braku dokumentów, o których mowa wyżej, dowodami mogły być oświadczenia dwóch świadków, złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy:
1) zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej;
2) nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 i Nr 281, poz. 2782 oraz z 2005 r. Nr 130, poz. 1087) - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty (art. 6 ust. 5 pkt 1 i2 tej ustawy).
W przedmiotowej sprawie kwestią sporną jest fakt pozostawienia przez P. H. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej. Zdaniem sądu rację należy przyznać Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, że w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała faktu pozostawienia mienia przez jej poprzednika prawnego poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej. Sąd zauważa, że w postępowaniu administracyjnym organ zwrócił się do Archiwum Obwodu [...], Archiwum Państwowego w [...], Archiwum Akt Nowych, Archiwum Państwowego w [...], Archiwum Państwowego w [...] Oddział w [...], Archiwum Państwowego w [...] o nadesłanie dokumentów dotyczących pozostawienia przez P. H. mienia w [...]. Mimo takiej aktywności organu, z udzielonych przez archiwa odpowiedzi wynika, że brak jest dokumentów potwierdzających posiadanie przez P. H. mienia w [...]. Organ zwrócił się również do Urzędu gminy [...] o nadesłanie akt gospodarstwa P. H., zamieszkałego po przybyciu do P. w [...], ale również otrzymał w tej sprawie odpowiedź negatywną. Organ wielokrotnie również informował, najpierw Z. H., a następnie B. H. o konieczności uzupełnienie wniosku przez dostarczenie dowodów świadczących o pozostawieniu przez P. H. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej. Jedynymi dowodami przedstawionymi na te okoliczność przez stronę były oświadczenia świadków. W aktach sprawy znajdują oświadczenie S. W. i J. P. z 12 września 2008 r., złożone przed notariuszem E. N., z których wynika, że P. H. pozostawił we wsi [...] gospodarstwo rolne wraz z zabudowaniami tj. pole uprawne o pow. [...] ha, łąkę uprawną o pow. [...] ha, las o pow. [...] ha, sad owocowy o pow. [...] ha, budynek mieszkalny, stodołę i oborę. Natomiast z protokołu przesłuchania z 5 listopada 2013 r. wynika, że ww. świadkowie nie wiedzą jaka była powierzchnia pozostawionej nieruchomości, ponadto S. W. podała, że wiedzę o powierzchni pozostawionego gospodarstwa posiada od swojej siostry.
Zdaniem sądu należy zgodzić się z dokonaną przez organ oceną materiału dowodowego, w szczególności dotyczy to oceny oświadczeń świadków. Podkreślić bowiem trzeba, że składający oświadczenia świadkowie tj. S. W. i J. P. na dzień rozpoczęcia wojny w 1939 r. mieli odpowiednio 5 i 2 lata. Wydaje się zatem mało prawdopodobne by osoby w tak młodym wieku mogły posiadać tak szczegółowe informacje o gospodarstwie rolnym P. H., a ponadto pamiętać je przez blisko siedemdziesiąt lat. Poza tym dowodem, inne dowody nie potwierdzają faktu pozostawienia poza obecnymi granicami RP nieruchomości przez P. H. W tym stanie rzeczy Minister mógł zgodnie z art. 80 Kpa odmówić mocy dowodowej oświadczeniom S. W. i J. P. Nie można zatem dopatrzyć się błędu w rozumowaniu organu. Kontrolując zaskarżoną decyzję należy także podkreślić, że kodeksowa zasada swobodnej oceny dowodów przez organy administracyjne, wynikająca z art. 80 k.p.a., wyłącza zasadniczo możliwość odmiennej oceny przez sąd administracyjny wiarygodności i mocy dowodowej zebranego w sprawie materiału, chyba że ustalenia zawarte w decyzji mają charakter dowolnych (por. wyrok NSA z dnia 8 lipca 1998 r., sygn. akt III SA520398; LEX nr 44809). Sąd administracyjny nie jest bowiem organem III instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór, w ramach realizacji zasady swobodnej (a nie dowolnej) oceny dowodów, jest słuszny, gdyż Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 1998 r., sygn. akt l SA/k.r. 36/97; LEX nr 34108). Innymi słowy, jeżeli postępowanie dowodowo-wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego sprawy są przeprowadzone poprawnie, to nie narusza prawa decyzja odmawiająca przyznania prawa do rekompensaty. Wówczas Sąd, w ramach kontroli orzeczniczej organu administracji publicznej, nie może zakwestionować takiego rozstrzygnięcia, gdyż, jak to wyżej wskazano, sprawuje on kontrolę tylko pod kątem legalności orzeczenia, nie zaś jego słuszności. Nie można zatem uznać za uzasadniony zarzut naruszenia swobodnej oceny dowodów tylko dlatego, że wnioski organu oparte o materiał dowodowy zgromadzony w aktach są inne, niż twierdzenia strony, przy zachowaniu przez organ administracji reguł logiki prawniczej, jednoznacznego uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia a także oparcia się na całości materiału dowodowego rozpatrywanego we wzajemnej łączności ze sobą. Doktryna, jak też orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje w sposób jednoznaczny, iż organy winny kierować się wówczas wiedzą oraz tzw. doświadczeniem życiowym, przy zastosowaniu reguły logiki prawniczej i wynikającego z nich imperatywu uwzględniania wpływu udowodnienia jednej okoliczności na inne. Przy spełnieniu wyżej wymienionych przesłanek organ administracji publicznej może odmówić mocy dowodowej tym środkom dowodowym, nawet jeśli spełniają przepisane prawem wymagania.
Ponadto stanowisko judykatury w zakresie mocy dowodowej zeznań świadków w postępowaniu dotyczącym potwierdzenia prawa do rekompensaty jest jeszcze dalej idące. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 września 2014 r., I OSK 371/13 publik. CBOiS, orzekł: "Oświadczenia świadków z podpisami notarialnie poświadczonymi co do zasady mogą stanowić dowód w sprawie, ale nie jako jedyny dowód na okoliczność pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy z 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej." Również w wyroku z dnia 3 października 2017 r. sygn. akt I OSK 3066/15 publik. CBOiS Naczelny Sąd Administracyjny wskazał: "Oświadczenia świadków mogą zastępować tylko wskazane w art. 6 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy środki dowodowe w postaci urzędowego opisu mienia i orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, które mogłyby świadczyć o pozostawieniu nieruchomości poza granicami RP, w tym jej rodzaju i powierzchni. Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. w art. 6 ust. 4 pkt 3 stanowi ponadto jednak, że dowodami potwierdzającymi te okoliczności mogą być w szczególności dokumenty urzędowe, sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państw obcych. Powyższe prowadzi do wniosku, że w świetle przepisów ustawy jedynymi dowodami wskazującymi na fakt pozostawienia nieruchomości, a tym samym wyłączną podstawą do realizacji prawa do rekompensaty, nie mogą być tylko oświadczenia świadków, nawet przy zachowaniu odpowiedniej ich formy. Niezbędne jest potwierdzenie tych okoliczności przez inne rodzaje środków dowodowych, jakimi są dokumenty urzędowe, sądowe lub archiwalne."
W związku z powyższym Sąd uznał, że decyzje organów obu instancji są prawidłowe a organy orzekające w sprawie rzetelnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu tej sprawy oraz przekonująco uzasadniły swoje decyzje zgodnie z art. 107 §3 k.p.a. – zyskując tym aprobatę Sądu. Tym samym wszystkie zarzuty skargi należy uznać za niezasadne. Odnosząc się zaś do szczególnie zaakcentowanego w skardze zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego tj. art. 79 § 1 i 2 kpa w zw. z art. 10 kpa przez przeprowadzenia przesłuchania świadków bez powiadomienia skarżącej i tym samym nie zapewnienia stronie czynnego udziału w sprawie - należy go również uznać za niezasadny. W trakcie prowadzonego postępowania na żądanie skarżącej zostały przesłane przez organ m.in. akty notarialne z 12 września 2008 r. zawierające zeznania świadków oraz protokoły z przesłuchania tych świadków z dnia 5 listopada 2011 r. ( vide pismo z 21 października 2016 r.). Ponadto dwukrotnie organ zawiadamiał skarżącą o w trybie art. 10 kpa o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów ( pisma z 17 maja 2016 r. i z 21 października 2016 r. ). W odpowiedzi na te pisma skarżąca odpowiadała, że zeznania świadków spełniają wymogi ustawy z 8 lipca 2005 r., nie podnosząc przy tym jakichkolwiek zarzutów dotyczących naruszenia prawa procesowego. Tym samym, zdaniem sądu, brak zawiadomienia strony o przesłuchaniu świadków nie pozbawia wartości dowodowej tej czynności. Strona wskazując na naruszenie zasady czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym (art. 79 k.p.a.) i wywodząc z tej okoliczności podstawę do uchylenia wydanego rozstrzygnięcia obowiązana jest wykazać, że zachodzi związek przyczynowy między stwierdzonym naruszeniem przepisów proceduralnych a treścią tego rozstrzygnięcia, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.
Biorąc to wszystko pod uwagę i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn.zm. ) orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło