I SA/Wa 1671/16

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. M. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. przyznać prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa rada Adwokacka w [...]; 2. przyznać prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W sprawie ze skargi na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2016 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji skarżący J. M. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W wypełnionym formularzu PPF wnioskodawca podał, że nie posiada środków pozwalających mu na udział w postępowaniu sądowym. Z wniosku wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Oboje są osobami niepracującymi zawodowo, utrzymującymi się ze świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości [...] zł. Skarżący załączył spis wydatków, wskazując, że łączne koszty utrzymania wynoszą około [...] zł. Dodatkowo wnioskodawca ponosi wydatki związane z leczeniem w kwocie ok. [...] zł. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, ma bowiem na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Każdy ubiegający się o prawo pomocy z racji prowadzonej sprawy sądowej, przed zwróceniem się o pomoc, powinien z tego względu poszukać oszczędności w prowadzonym budżecie domowym, w pierwszej kolejności dostosowując swoje wydatki do posiadanych możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 10 października 2008 r. sygn. II OZ 1033/08). Sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącego przedstawiona we wniosku o prawo pomocy uzasadnia ocenę, że możliwości finansowe skarżącego odnoszone do sfinansowania we własnym zakresie udziału w postępowaniu zmierzającym do poddania sądowej kontroli postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2016 r. są ograniczone, albowiem ze względu na niskie dochody wnioskodawcy oraz własną sytuację osobistą uniemożliwiającą uzyskanie dodatkowych dochodów z innych źródeł aniżeli świadczenia emerytalne, nie posiada on środków, które mogłyby faktycznie temu celowi służyć. Wedle zasad doświadczenia życiowego w miesięcznym dochodzie rodziny mieszczą się konieczne wydatki bieżące związane z utrzymaniem i nawet jeżeli można wyrazić wątpliwość, czy deklarowana przez skarżącego w oświadczeniu kwota wydatków na leczenie odpowiada rzeczywistym wydatkom rodziny w tym zakresie, to przyjąć należało, że kwestia ta nie mogła wpłynąć na kierunek rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania prawa pomocy z dwóch zasadniczych powodów. Po pierwsze, regułą pozostaje, że ogólnie pojmowane koszty ochrony zdrowia związane ze współpłaceniem za świadczenia medyczne lub zakup leków w każdym gospodarstwie domowym generują określony poziom wydatków, w związku z czym przy określaniu przeciętnej dochodowości gospodarstwa domowego, jeżeli odmiennie nie ujmuje tego wnioskodawca, nie powinno się nie uwzględniać tego rodzaju ogólnych kosztów ponoszonych przez członków rodziny. Po drugie zaś, nawet przy odrzuceniu deklarowanej kwoty [...] zł jako stałego zobowiązania związanego z kosztami leczenia, ewentualna różnica pomiędzy dochodami a wydatkami gospodarstwa domowego prowadzonego przez wnioskodawcę, ujmująca koszty ponoszone na powyższy cel na poziomie przeciętnym, a wiec niższym, nie jest na tyle znaczna, by mogła stać się wystarczającym źródłem poniesienia przez stronę kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru, jeżeli jego udział skarżący uznaje za konieczny, a co najmniej przydatny. W tych warunkach, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.