I SA/Wa 1676/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie : WSA Daniela Kozłowska Asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi A. P.- Ł. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz A. P.- Ł. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku A. P. – Ł. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] odmawiająca stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] listopada 1951 r., nr [...] oddalającą wniosek Z. L. o przywrócenie posiadania majątku opuszczonego, położonego w W., oznaczonego jako "Kolonia S.", działka nr [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nadzoru wskazał, co następuje: Nieruchomość "Kolonia S." działka nr [...] (obecnie położona przy ul. [...]) w W., będąca przed wojną własnością Z. L. na mocy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz.279) oraz na podstawie art. 32 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) przeszła na własność Skarbu Państwa. Wnioskiem z dnia 31 grudnia 1948 r. Z. L. zwrócił się do Prezydium Rady Narodowej m. W. o przywrócenie posiadania majątku opuszczonego w trybie dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87). Orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] listopada 1951 r., nr [...] oddalono wniosek o przywrócenie posiadania wymienionej powyżej nieruchomości. W uzasadnieniu orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. W. stwierdziło, że opisana wyżej nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy i nie ma podstaw do przywrócenia jej posiadania w trybie dekretu z 8 marca 1946 r. Wnioskiem z dnia 19 października 1999 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] listopada 1951 r. wystąpiła A. P.-Ł., jako spadkobierczyni po Z. L. Nabycie praw spadkowych wykazała postanowieniem Sądu Rejonowego w W. z dnia 28 stycznia 1983 r., sygn. [...] oraz umową nabycia udziałów w spadku od E.C., M.C., M.C. zawartą w formie aktu notarialnego z dnia 6 czerwca 2000 r., (Rep. [...]). We wniosku podała, że kwestionowane orzeczenie z 1951 r. wydano niezgodnie z prawem. Decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r., nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] listopada 1951 r., wskazując, że orzeczenie rażąco narusza prawo, gdyż przedmiotowa nieruchomość została przejęta na podstawie dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy i związku z tym nie miał zastosowania dekret z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r., nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] stycznia 2002 r. Wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2004 r. (sygn. akt I SA [...]) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił obie wyżej wymienione decyzje Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] stycznia 2002 r. i z dnia [...] czerwca 2002 r. wskazując, że organ nadzoru nie ustalił wszystkich stron postępowania, jak również w aktach sprawy brak jest wniosku Z. L. z dnia 31 grudnia 1948 r. Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] Minister Budownictwa odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] listopada 1951 r. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiła A. P. – Ł., podnosząc że organ wydający kwestionowane orzeczenie z [...] listopada 1951 r. powinien kierować się rzeczywistą intencją strony i zakwalifikować wniosek Z. L. z dnia 31 grudnia 1948 r. jako wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej a nie jako wniosek o przywrócenie posiadania w trybie dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Organ nadzoru po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazał, że w orzeczeniu z [...] listopada 1951 r. wyraźnie wskazano, że Z. L. złożył wniosek w trybie przepisów dekretu z 8 marca 1846 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Brak jest zatem podstaw do uznania, że Z. L. złożył wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej w trybie przepisów dekretu z 26 października 1945 r., tym bardziej że żadne inne dokumenty nie wskazują, aby taki wniosek został złożony. W szczególności dokumentem takim nie jest kwit przychodowy nr [...] na kwotę 300 zł. wystawiony przez Biuro Pomiarów Zarządu Miejskiego m. W. Jak wynika z innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy opłata manipulacyjna od wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej wynosiła 3000 zł. Ponadto potwierdzenie uiszczenia tej opłaty było wystawiane przez Wydział Polityki Budowlanej a nie przez Biuro Pomiarów. Okolicznością, która wskazuje na złożenie przez Z. L. wniosku o przywrócenie posiadania majątku opuszczonego jest data jego złożenia - 31 grudnia 1948 r. Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 2 dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich wnioski o przywrócenie posiadania w trybie przewidzianym w tym dekrecie można było składać do 31 grudnia 1948 r. Odnosząc się do zarzutu skarżącej, że organ wydające kwestionowane orzeczenie z 1951 r. nie był uprawniony do zakwalifikowania wniosku o przywrócenie posiadania w trybie dekretu z 8 marca 1946 r., lecz w trybie dekretu z 26 października 1945 r. organ nadzoru wskazał, że Prezydium Rady Narodowej m. W. nie było uprawnione do zakwalifikowania wniosku Z. L. jako wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej, bowiem organ nie mógł decydować za stronę o zakresie postępowania, zaś całe postępowanie było prowadzone z wniosku strony. Organ nadzoru podał również, że zgodnie z § 11 rozporządzenia Ministra Skarbu i Ziem Odzyskanych dnia 23 listopada 1948 r. o zakresie działania i organizacji urzędów likwidacyjnych (Dz.U. Nr 62, poz. 485) organ administracji był właściwy do odmowy przywrócenia posiadania majątku opuszczonego. Była to jedyna sytuacja, w której powołane przepisy przewidywały możliwość wydania przez organ administracji orzeczenia w sprawie przywrócenia lub odmowy przywrócenia posiadana majątku. Decyzja ta nie była zaskarżalna w toku instancji, lecz stronie służyło prawo do dochodzenie swych praw na drodze sądowej. W przedmiotowej sprawie, zdaniem Ministra Budownictwa, nie można uznać, że Prezydium Rady Narodowej m. W. oddalając wniosek o przywrócenie posiadania majątku opuszczonego dopuściło się rażącego naruszenia prawa. W trakcie postępowania nadzorczego nie stwierdzono również, aby badane orzeczenie naruszyło pozostałe przesłanki art. 156 § 1 kpa. Skargę na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. P.-Ł., zarzucając naruszenie przepisów art. 7, 8, 9, 11 i 107 kpa i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] grudnia 2006 r. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że organ administracji winien pismu Z. L. nadać taki sens, jaki wynika z okoliczności sprawy, a nie z jego literalnego brzmienia. Organ powinien pouczyć składającego wniosek o przysługujących mu prawach i obowiązkach i wezwać w trybie uzupełnienia braków formalnych pisma do wypowiedzenia się, czy wobec obowiązywania dekretu z 26 października 1945 r. występuje on w istocie o ustanowienia prawa własności czasowej. Skarżąca powołała się na dokumenty: zaświadczenie z Sądu Okręgowego Wydziału Hipotecznego w W. z dnia 8 stycznia 1948 r., zaświadczenie Zarządu Miejskiego m. W. Biura Pomiarów na nazwisko Z. L. z 9 stycznia 1948 r., kwit przychodowy Zarządu Miejskiego na kwotę 300 zł i zaświadczenie Sądu Grodzkiego z dnia 29 grudnia 1948 r., według którego stwierdza się, że w archiwum nie odnaleziono księgi hipotecznej i świadectwo hipoteczne nie może być wydane. Skarżąca wywodziła, że właśnie takie dokumenty należało dołączyć do wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej. Z powyższych względów według skarżącej wniosek Z. L. winien być potraktowany jako wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej. W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Stosownie zaś do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności zaskarżonego aktu nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Taka sytuacja ma miejsce w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że stosownie do art.153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W przedmiotowej sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2004 r. uchylił wydane uprzednio w sprawie decyzje. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że nie zostały w prawidłowy sposób ustaleni wszyscy uczestnicy postępowania a zarazem spadkobiercy Z. L. Ponadto nie został włączony do materiału dowodowego wniosek Z. L. z dnia 31 grudnia 1948 r., powołany w kwestionowanym w postępowaniu nadzorczym orzeczeniu Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] listopada 1951 r. Sąd stwierdził, że brak wniosku z dnia 31 grudnia 1948 r. uniemożliwia ustosunkowanie się do żądania strony i zalecił odnalezienie wymienionego wniosku, włączenie do materiału dowodowego, a następnie na podstawie treści tego wniosku dokonanie oceny zasadności wniosku o stwierdzenie nieważności kwestionowanego orzeczenia. Należy stwierdzić, że ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej starały się zastosować do zaleceń zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2004 r., aczkolwiek w zakresie wytycznych odnalezienia wniosku Z. L. nie zostały dopełnione wszystkie czynności. Co do ustalenia przez organ nadzoru stron postępowania zostało ustalone w sposób prawidłowy, iż następcą prawnym Z. L. jest A. P.-Ł.. Wynika to z postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia 28 stycznia 1983 r., sygn. [...] oraz umowy notarialnej z dnia 6 czerwca 2000 r., Rep. A Nr [...], mocą której M. C., M. C. i E. C. (jako spadkobierczyni po J. C. i B. C.) dokonali sprzedaży udziałów spadkowych po Z. L. na rzecz A. P. – Ł. Z zebranego materiału dokumentacyjnego wynika, że organ nadzoru czynił wysiłki w celu odnalezienia wniosku Z. L. z dnia 31 grudnia 1948 r. W tym celu organ zwracał się do: Urzędu Miasta Stołecznego W. Wydziału Zasobów Lokalowych dla [...], Wydziału Gospodarki Nieruchomościami tego Urzędu. Z obu wymienionych Wydziałów Urzędu m. W. nadeszła odpowiedź, że wniosku z dnia 31 grudnia 1948 r. nie odnaleziono. Wniosek ten nie został też załączony do akt administracyjnych innych nieruchomości, których przedwojennym właścicielem był Z. L. Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 25 kwietnia 2006 r. , nr [...] Minister Transportu i Budownictwa zwracał się do Archiwum Państwowego m. W. (ul. [...]) o nadesłanie odpisu ewentualnie składowanego w Archiwum wniosku Z. L. o wydanie zaświadczenia przez Wydział Administracji Nieruchomości Zarządu Miejskiego m. W. odnośnie pozostawania nieruchomości w ewidencji majątków opuszczonych. Jednak odpowiedzi Archiwum Państwowego akta sprawy nie zawierają. Zważywszy na okoliczność, iż treść wniosku Z. L. ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy organ nadzoru, zdaniem Sądu, powinien wyczerpać wszelkie możliwe sposoby jego odnalezienia. Należało ponaglić Archiwum Państwowe o nadesłanie odpowiedzi na pismo z dnia 25 kwietnia 2006 r. i dopiero wówczas rozważyć wydanie decyzji w sprawie. To uchybienie organu nadzoru mogło mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Sąd uznał zatem, że sprawa nie została wyjaśniona w należyty i wszechstronny sposób, co pozwala na przyjęcie, iż doszło do naruszenia art. 7 i 77 § 1 kpa. Ponownie rozpoznając sprawę Minister Infrastruktury zwróci się do Archiwum Państwowego, czy w zasobach tego archiwum znajduje się wniosek Z. L. z 31 grudnia 1948 r. Z uwagi na te braki postępowania dalsze rozważania poruszone w skardze i ustnym wystąpieniu pełnomocnika skarżącej na rozprawie byłyby przedwczesne. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania znajduje uzasadnienie w art. 200 powołanej ustawy.